ଓଡ଼ିଶାରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା - ଏକ ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ସବ

ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ଆଡ଼ମ୍ବରପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଳିତ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ, ଯାହା ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଉପରେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜୟକୁ ସୂଚାଏ। ଏହା ବଙ୍ଗୀୟ ପରମ୍ପରା ସହିତ କିଛି ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଓଡ଼ିଆ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ନିଜସ୍ୱ ଅନନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଛି।

ଦଶ ଦିନିଆ ଉତ୍ସବ

ଦୁର୍ଗାପୂଜା ନବରାତ୍ରି (ନଅ ରାତି) ବ୍ୟାପୀ ଚାଲେ ଏବଂ ଦଶହରା (ବିଜୟାଦଶମୀ)ରେ ଶେଷ ହୁଏ:

ଅନନ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା

ସାମୂହିକ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାହି ଆଡ଼ମ୍ବରପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡପ (ଅସ୍ଥାୟୀ ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଥାଏ:

• ସୃଜନଶୀଳ ଥିମ୍ (ପୌରାଣିକ, ସାମାଜିକ, ପରିବେଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ)
• ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ସହିତ ମଣିଷ ଆକାରର ଦୁର୍ଗା ପ୍ରତିମା
• ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରୁଥିବା କଳାତ୍ମକ ସାଜସଜ୍ଜା

କଟକର ରୂପା ତାରକସି

କଟକ ଏହାର ରୂପା ତାରକସି ଦ୍ୱାରା ସଜ୍ଜିତ ଦୁର୍ଗା ପ୍ରତିମା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ରୂପା ସଜ୍ଜିତ ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ଚାନ୍ଦି ମେଢ଼ କୁହାଯାଏ; ଖବର ଅନୁସାରେ 2019ରେ କଟକର ପ୍ରାୟ 97ଟି ମଣ୍ଡପରେ ରୂପା ସଜ୍ଜା ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା। କିଛି ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ବହୁତ ବଡ଼ ପରିମାଣର ରୂପା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

"କଟକର ରୂପାମଣ୍ଡିତ ଦୁର୍ଗା ପ୍ରତିମା ଭାରତର ଆଉ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଭଳି ନୁହେଁ।"

ବଳି

କିଛି ପାରମ୍ପରିକ ପରିବାରରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପଶୁ ବଳି (ବଳି) ଦିଆଯାଏ, ଯଦିଓ ଏହି ପ୍ରଥା କମି ଆସୁଛି।

ଉତ୍ସବର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ

• ମଣ୍ଡପ ବୁଲା — ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ଦର୍ଶନ
• ଭୋଗ — ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ
• ଧୁନୁଚି ନାଚ — ଧୂପଦାନି ଧରି ନାଚ, ମୁଖ୍ୟତଃ ବଙ୍ଗୀୟ ଶୈଳୀର ପୂଜାରେ
• ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ — ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ନାଟକ ପରିବେଷଣ
• ରାବଣ ପୋଡ଼ି — ଦଶହରାରେ ରାବଣ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଜାଳିବା

ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ

• ଖେଚୁଡ଼ି — ଚାଉଳ ଓ ଡାଲିରେ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ
• ଡାଲମା — ପରିବା ସହିତ ଡାଲି
• ଛେନାରେ ତିଆରି ମିଠା
• ମାଂସ ତରକାରୀ (ଆମିଷ ଭୋଜୀ ପରିବାରରେ)

ବିସର୍ଜନ

ବିଜୟାଦଶମୀ ଦିନ ପ୍ରତିମାଗୁଡ଼ିକୁ ନଦୀ ଓ ଜଳାଶୟରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ। ମୁଖ୍ୟ ବିସର୍ଜନ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ହୁଏ:

• ଭୁବନେଶ୍ୱରର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିସର୍ଜନ ସ୍ଥଳରେ
• କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀ, କଟକ
• ମହାନଦୀ

ବିସର୍ଜନ ସ୍ଥଳ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର କରାଯାଏ, ତେଣୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

କେଉଁଠି ଅନୁଭବ କରିବେ

• କଟକ — ରୂପା ସଜ୍ଜିତ ପ୍ରତିମା ସହିତ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ
• ଭୁବନେଶ୍ୱର — ଥିମ୍ ଆଧାରିତ ଆଧୁନିକ ମଣ୍ଡପ
• ରାଉରକେଲା — ଜାକଜମକପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସବ
• ସମ୍ବଲପୁର — ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ଶୈଳୀ

---

ସମ୍ପର୍କିତ: ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି • ରଥଯାତ୍ରା