ମଧୁସୂଦନ ଦାସ (୨୮ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୪୮ – ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୪) ଥିଲେ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସର ଏକ ବିଶାଳ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ। ଲୋକମୁଖରେ "ମଧୁ ବାବୁ" କିମ୍ବା "ମଧୁ ବ୍ୟାରିଷ୍ଟର" ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିବା ଏହି ମହାନ ପୁରୁଷ ଥିଲେ ବିଭାଜିତ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକାଠି କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ କରାଇବାର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା।

🌐Read in:
🇺🇸English|🇮🇳ଓଡ଼ିଆ

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତଥ୍ୟ

ପ୍ରସଙ୍ଗବିବରଣୀ
ଜନ୍ମ ତାରିଖ୨୮ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୪୮
ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନସତ୍ୟଭାମାପୁର ଗ୍ରାମ, କଟକ
ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତାବି.ଏ (୧୮୭୦), ଏମ୍.ଏ (୧୮୭୩), ବି.ଏଲ୍ (୧୮୭୮), କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ପରିଚିତ ନାମଉତ୍କଳ ଗୌରବ, କୁଳବୃଦ୍ଧ, ମଧୁ ବ୍ୟାରିଷ୍ଟର
ସମ୍ମାନିତ ଦିବସତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ (ଏପ୍ରିଲ ୨୮) କୁ "ଆଇନଜୀବୀ ଦିବସ" ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ

(ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ: ଏପ୍ରିଲ ୧ ତାରିଖକୁ 'ଉତ୍କଳ ଦିବସ' ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ଦିନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।)

ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା

ମଧୁସୂଦନ ଦାସ କଟକ ନିକଟସ୍ଥ ସତ୍ୟଭାମାପୁରରେ ଗୋବିନ୍ଦ ବଲ୍ଲଭ ଚୌଧୁରୀ ନାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ (ପିତା: ରଘୁନାଥ ଦାସ, ମାତା: ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ):

  • ୧୮୬୬ ମସିହାରେ ସେ ନିଜେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ନାମ ନେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ତାଙ୍କ ଗାଁରେ ତାଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ବାସନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା। ତଥାପି ସେ ସର୍ବଦା ନିଜକୁ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ 'ଓଡ଼ିଆ' ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଉଥିଲେ।
  • ସେ ଥିଲେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ (B.A., ୧୮୭୦) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ; ଏହାପରେ ସେ ଏମ୍.ଏ. (୧୮୭୩) ଏବଂ ଆଇନ (B.L., ୧୮୭୮) ପାସ୍ କରିଥିଲେ।
  • ୧୮୮୧ ମସିହାରେ ସେ କଟକ ଫେରିବା ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ନିଜର ଆଇନଜୀବୀ ବୃତ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ କିଛି ପ୍ରଥମ (Pioneering Achievements)

ସଫଳତାବର୍ଷମହତ୍ତ୍ୱ
ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ସ୍ନାତକ (ବି.ଏ)୧୮୭୦ଓଡ଼ିଶାରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ
ଉତ୍କଳ ସଭା ପ୍ରତିଷ୍ଠା୧୮୮୮ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ
ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା୧୯୦୩ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ଏକତ୍ରୀକରଣ ପାଇଁ ମଞ୍ଚ
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ କଳକାରଖାନା୧୯୦୫'ଉତ୍କଳ ଟ୍ୟାନେରୀ' (ଯୋତା କାରଖାନା) ସ୍ଥାପନ
ପ୍ରାଦେଶିକ ପରିଷଦ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଧାନମଣ୍ଡଳର ସଦସ୍ୟ—ଉଭୟରେ ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ
ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ମନ୍ତ୍ରୀ୧୯୨୧ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମନ୍ତ୍ରୀ (ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବିକାଶ ପାଇଁ)

ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ସଂଗ୍ରାମ

ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଧାନତଃ ବଙ୍ଗ (ବେଙ୍ଗଲ), ମାନ୍ଦ୍ରାଜ (ମାଡ୍ରାସ) ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ (ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ପ୍ରୋଭିନ୍ସ) ଅଧୀନରେ ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଥିଲା।

ଏହି ସଙ୍କଟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧୁବାବୁ ୩୦ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୦୩ ରେ "ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

  • ଏହି ମଞ୍ଚ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ମାଗି ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇଥିଲେ।
  • ତାଙ୍କ ରକ୍ତ, ଝାଳ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଉଦ୍ୟମ ଫଳରେ, ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ୧ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୬ ରେ ଓଡ଼ିଶା ଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଲା।

ନିର୍ମାଣ ଓ ସଂସ୍କାର

  • ମହିଳା ଶିକ୍ଷା: ସେ ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ (ଶୈଳବାଳା ତାଙ୍କ ପାଳିତା କନ୍ୟା ଥିଲେ)।
  • ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନ: ଦେଶୀୟ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ପାଇଁ "ଉତ୍କଳ ଟ୍ୟାନେରୀ" (ଜୋତା କାରଖାନା) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ କଟକର ତାରକସି କାମ (Silver Filigree) ର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ୧୮୯୭ରେ "ଓଡ଼ିଶା ଆର୍ଟ ୱେୟାର୍ସ" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
  • ସ୍ୱାଭିମାନର ପ୍ରତୀକ: ବିଦେଶୀ ପୋଷାକ ସାମ୍ନାରେ ଓଡ଼ିଆର ସ୍ୱାଭିମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପେଣ୍ଟ୍ କୋଟ୍ ସହ ଓଡ଼ିଆ ପଗଡ଼ି (ମୁଣ୍ଡିଆ) ପିନ୍ଧୁଥିଲେ।

ଶେଷ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ

ନିଜର ସର୍ବସ୍ୱ (ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ରୋଜଗାର) ସେ ଓଡ଼ିଶାମାତାର ସେବା ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ପାଇଁ ବ୍ୟୟ କରିଦେଇଥିଲେ। ଶେଷ ଜୀବନରେ ସେ ଆର୍ଥିକ ଅନାଟନ ଏବଂ ଦେବାଳିଆ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଇ ଗତି କରିଥିଲେ। ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୪ ମସିହାରେ କଟକ ସହରସ୍ଥ ନିଜ ବାସଭବନରେ ତାଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ବି ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସେ ଅମର।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ: ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ • ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି