ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ — ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ନିର୍ମାତା
ମଧୁସୂଦନ ଦାସ (୨୮ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୪୮ – ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୪) ଥିଲେ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସର ଏକ ବିଶାଳ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ। ଲୋକମୁଖରେ "ମଧୁ ବାବୁ" କିମ୍ବା "ମଧୁ ବ୍ୟାରିଷ୍ଟର" ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିବା ଏହି ମହାନ ପୁରୁଷ ଥିଲେ ବିଭାଜିତ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକାଠି କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ କରାଇବାର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତଥ୍ୟ
| ପ୍ରସଙ୍ଗ | ବିବରଣୀ |
|---|---|
| ଜନ୍ମ ତାରିଖ | ୨୮ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୪୮ |
| ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ | ସତ୍ୟଭାମାପୁର ଗ୍ରାମ, କଟକ |
| ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା | ଏମ୍.ଏ ଏବଂ ବି.ଏଲ୍ (କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ) |
| ପରିଚିତ ନାମ | ଉତ୍କଳ ଗୌରବ, କୁଳବୃଦ୍ଧ, ମଧୁ ବ୍ୟାରିଷ୍ଟର |
| ସମ୍ମାନିତ ଦିବସ | ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦିନ (ଏପ୍ରିଲ ୨୮) କୁ "ଆଇନଜୀବୀ ଦିବସ" ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ |
(ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ: ଏପ୍ରିଲ ୧ ତାରିଖକୁ 'ଉତ୍କଳ ଦିବସ' ରୂପେ ପାଳନ କରାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ଦିନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।)
ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା
ମଧୁସୂଦନ ଦାସ କଟକ ନିକଟସ୍ଥ ସତ୍ୟଭାମାପୁରର ଏକ କ୍ଷେତ୍ରିୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ (ପିତା: ରଘୁନାଥ ଦାସ, ମାତା: ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ):
- ✦ପରେ ସେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ନିଜକୁ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ 'ଓଡ଼ିଆ' ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଉଥିଲେ।
- ✦ସେ ଥିଲେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ (M.A.) ଏବଂ ଆଇନ (B.L.) ପାସ୍ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ।
- ✦୧୮୮୧ ମସିହାରେ ସେ କଟକ ଫେରିବା ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ନିଜର ଆଇନଜୀବୀ ବୃତ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
"ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କୁ ସମାଜରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ମିଳୁନଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମଧୁବାବୁ ନିଜ ଶିକ୍ଷା ଓ ଦୃଢ଼ତା ବଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିବାଦ କରିବାକୁ ଶିଖାଇଥିଲେ।"
ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ କିଛି ପ୍ରଥମ (Pioneering Achievements)
| ସଫଳତା | ବର୍ଷ | ମହତ୍ତ୍ୱ |
|---|---|---|
| ପ୍ରଥମ ଏମ୍.ଏ ଏବଂ ଆଇନଜୀବୀ | ୧୮୭୦ ଦଶକ | ଓଡ଼ିଶାରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ |
| ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା | ୧୯୦୩ | ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ଏକତ୍ରୀକରଣ ପାଇଁ ମଞ୍ଚ |
| ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ କଳକାରଖାନା | ୧୯୦୫ | 'ଉତ୍କଳ ଟ୍ୟାନେରୀ' (ଯୋତା କାରଖାନା) ସ୍ଥାପନ |
| ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ବିଧାୟକ (MLC) | ୧୯୦୬ | ବେଙ୍ଗଲ ଲେଜିସ୍ଲେଟିଭ୍ କାଉନସିଲ୍ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚିତ |
| ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ମନ୍ତ୍ରୀ | ୧୯୨୩ | ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମନ୍ତ୍ରୀ (ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବିକାଶ ପାଇଁ) |
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ସଂଗ୍ରାମ
ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଧାନତଃ ବଙ୍ଗ (ବେଙ୍ଗଲ), ମାନ୍ଦ୍ରାଜ (ମାଡ୍ରାସ) ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ (ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ପ୍ରୋଭିନ୍ସ) ଅଧୀନରେ ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ରହିଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସିଥିଲା।
ଏହି ସଙ୍କଟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧୁବାବୁ ୩୦ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୦୩ ରେ "ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
- ✦ଏହି ମଞ୍ଚ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ମାଗି ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇଥିଲେ।
- ✦ତାଙ୍କ ରକ୍ତ, ଝାଳ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଉଦ୍ୟମ ଫଳରେ, ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ୧ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୬ ରେ ଓଡ଼ିଶା ଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଲା।
ନିର୍ମାଣ ଓ ସଂସ୍କାର
- ✦ମହିଳା ଶିକ୍ଷା: ସେ ଶୈଳବାଳା ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ (ଶୈଳବାଳା ତାଙ୍କ ପାଳିତା କନ୍ୟା ଥିଲେ)।
- ✦ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନ: ଦେଶୀୟ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ପାଇଁ "ଉତ୍କଳ ଟ୍ୟାନେରୀ" (ଜୋତା କାରଖାନା) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ କଟକର ତାରକସି କାମ (Silver Filigree) କୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ।
- ✦ସ୍ୱାଭିମାନର ପ୍ରତୀକ: ବିଦେଶୀ ପୋଷାକ ସାମ୍ନାରେ ଓଡ଼ିଆର ସ୍ୱାଭିମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପେଣ୍ଟ୍ କୋଟ୍ ସହ ଓଡ଼ିଆ ପଗଡ଼ି (ମୁଣ୍ଡିଆ) ପିନ୍ଧୁଥିଲେ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଙ୍କ୍ତି (ଆହ୍ୱାନ)
"ଜାତି ପ୍ରେମ ବହ୍ନି ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ କର...
ମାତୃଭୂମି ମାତୃଭାଷାରେ ମମତା, ଯା ହୃଦେ ଜନମି ନାହିଁ,
ତାକୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନୀ ଗଣିବା ଅଜ୍ଞାନ ଆବର ରହିବେ କାହିଁ।"
(ଭବ୍ୟ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ରଚିତ)
"ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ମାନିବି ନାହିଁ, କେବଳ ମୋ ଜାତିର ଉନ୍ନତି ହେଉଛି ମୋର ଏକମାତ୍ର ଧର୍ମ।"
ଶେଷ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ
ନିଜର ସର୍ବସ୍ୱ (ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ରୋଜଗାର) ସେ ଓଡ଼ିଶାମାତାର ସେବା ଏବଂ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ପାଇଁ ବ୍ୟୟ କରିଦେଇଥିଲେ। ଶେଷ ଜୀବନରେ ସେ ଆର୍ଥିକ ଅନାଟନ ଏବଂ ଦେବାଳିଆ ପରିସ୍ଥିତି ଦେଇ ଗତି କରିଥିଲେ। ୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୩୪ ମସିହାରେ କଟକ ସହରସ୍ଥ ନିଜ ବାସଭବନରେ ତାଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ବି ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସେ ଅମର।
ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ: ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ • ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି