ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ରଜ ପର୍ବ ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଳିତ ଏକ ଅନନ୍ୟ ତିନି ଦିନିଆ ପର୍ବ, ଯାହା ନାରୀତ୍ୱ ଓ ପୃଥିବୀର ଉର୍ବରତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ। ରଜ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଯେ ଏହି ସମୟରେ ଆଗାମୀ କୃଷି ଋତୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ମାତା ପୃଥିବୀ ରଜସ୍ୱଳା ହୁଅନ୍ତି।
"ରଜ" ନାମ
"ରଜ" ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତ ରଜସ୍ (ଋତୁସ୍ରାବ) ସହିତ ଜଡ଼ିତ, ଯେପରି "ରଜସ୍ୱଳା" (ଋତୁମତୀ ନାରୀ)ରେ। ଏହି ପର୍ବ ଜୁନ ମଝିରେ ପଡ଼େ, ଯାହା ବର୍ଷା ଋତୁ ଓ କୃଷି ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭ ସହିତ ମେଳ ଖାଏ।
ତିନି ଦିନ
ରଜ ପର୍ବ ତିନି ଦିନ ବ୍ୟାପୀ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନର ନିଜସ୍ୱ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି:
- ପହିଲି ରଜ (ପ୍ରଥମ ଦିନ) — ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ସ୍ୱାଗତ
- ମିଥୁନ ସଂକ୍ରାନ୍ତି (ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ) — ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସବ ଦିନ
- ଭୂଦାହ ବା ବାସି ରଜ (ତୃତୀୟ ଦିନ) — ବିଦାୟ ନୀତି
ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ନାମକ ଏକ ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ଘରର ଶିଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଉଥିବା ପୃଥିବୀଙ୍କୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ପର୍ବ ପୂର୍ବରୁ ସଜବାଜ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦିନ ଆସେ।
ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରଥା
ରଜ ସମୟରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଥା ପାଳନ କରାଯାଏ:
- ମହିଳାମାନେ ଘର କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ — ପୃଥିବୀର ବିଶ୍ରାମ ସମୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ
- ଖାଲି ପାଦରେ ମାଟି ଛୁଇଁବାକୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ — କାରଣ ମାତା ପୃଥିବୀ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଛନ୍ତି
- ଦଉଡ଼ି ଦୋଳିରେ ଦୋଳି ଖେଳିବା ଏକ ପ୍ରିୟ ପରମ୍ପରା
- ତାସ୍, ଲୁଡୁ ଓ କବାଡି ଭଳି ଖେଳ ଖେଳାଯାଏ
- ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ
"ପୃଥିବୀ, ଜଣେ ନାରୀ ଭଳି, ପୁଣି ଉର୍ବର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ରାମ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି।"
ରଜର ଖାଦ୍ୟ
ରଜ ଏହାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ:
- ପୋଡ଼ ପିଠା — ପରିଚାୟକ ସେକା ଚାଉଳ ପିଠା
- ମଣ୍ଡା ପିଠା — ନଡ଼ିଆ ପୂର ଦିଆ ଭାପ ପିଠା
- କାକରା ପିଠା — ଭଜା ମିଠା ପିଠା
- ଆରିସା ପିଠା — ଚାଉଳ ଓ ଗୁଡ଼ର ପିଠା
ଗୀତ ଓ ଦୋଳି
ରଜର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ଦିଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଯୁବତୀ ଓ ଝିଅମାନେ ଗଛରୁ ଝୁଲାଯାଇଥିବା ସଜ୍ଜିତ ଦଉଡ଼ି ଦୋଳିରେ ଦୋଳି ଖେଳିବା ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ରଜ ଗୀତ ଗାଇବା।
ଆଜିର ମହତ୍ତ୍ୱ
ରଜ ପର୍ବ ସେହି ଅଳ୍ପ କେତେକ ପର୍ବ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯାହା:
- ଋତୁସ୍ରାବକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଭାବେ ପାଳନ କରେ
- ମହିଳାମାନଙ୍କୁ କାମରୁ ବିରତି ଦିଏ
- ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ନାରୀସୁଲଭ, ପୋଷଣକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦିଏ
ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ରଜ ଲିଙ୍ଗ ସକାରାତ୍ମକତା ଓ ପରିବେଶ ସଚେତନତାର ପ୍ରତୀକ ହୋଇପାରିଛି।
ସମ୍ପୃକ୍ତ: ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି • ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ