ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ହେଉଛି ଏକ ଓଡ଼ିଆ ପାରିବାରିକ ପର୍ବ, ଯାହା ଘରର ବଡ଼ ସନ୍ତାନକୁ ସମ୍ମାନିତ କରେ ଏବଂ ତା'ର ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏହା ମାର୍ଗଶିର କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ମାର୍ଗଶିର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ ପାଳିତ ହୁଏ, ଯାହା କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଆଠ ଦିନ ପରେ, ସାଧାରଣତଃ ନଭେମ୍ବର ଶେଷ କିମ୍ବା ଡିସେମ୍ବର ଆରମ୍ଭରେ ପଡ଼େ। ଏହି ଦିନ ବଡ଼ ସନ୍ତାନର ଆରତି, ନୂଆ ଲୁଗା, ମାମୁଁଘରର ଉପହାର ଓ ଭାପରେ ସିଝା ଚାଉଳ ପିଠା ଏଣ୍ଡୁରି ପିଠା ସହ ପାଳିତ ହୁଏ।
ମହତ୍ତ୍ୱ
ଏହି ନାମଟି ପ୍ରଥମ ଓ ଅଷ୍ଟମ ଚାନ୍ଦ୍ର ତିଥି ଅଷ୍ଟମୀକୁ ଯୋଡ଼ି ଗଠିତ। ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକାର ସବୁଠାରୁ ପରିବାର-କେନ୍ଦ୍ରିକ ପର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ: ବଡ଼ ସନ୍ତାନକୁ ସମ୍ମାନିତ ଅତିଥି ଭାବେ ଆଦର କରାଯାଏ, ଏବଂ ରୀତିନୀତିଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ଘରର ଦେବତା ଓ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନର ସୁସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ କାମନା କରାଯାଏ। ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ଯେ ସେହି ତିଥି କାଳଭୈରବ ଅଷ୍ଟମୀ ଭଳି ଅନ୍ୟ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନା ସମସ୍ତ ପ୍ରଥମଜାତ ସନ୍ତାନଙ୍କ ପାଇଁ?
ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ପର୍ବଟିକୁ ଟିକିଏ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। 2025ର କଳିଙ୍ଗ ଟିଭିର ଏକ ଖବର ପୁରୁଣା ପ୍ରଥାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରି "ପରିବାରର ବଡ଼ ପୁଅ" ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଥା କହେ, ଯେତେବେଳେ ଦି ଷ୍ଟେଟ୍ସମ୍ୟାନ ଓ ଅନ୍ୟ ବିବରଣୀଗୁଡ଼ିକ "ବଡ଼ ସନ୍ତାନ" ବା "ପ୍ରଥମଜାତ ସନ୍ତାନ"ର ଉତ୍ସବ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀର ରୀତିନୀତି
ଘରୋଇ ରୀତିନୀତି ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ସମାନ:
- ବଡ଼ ସନ୍ତାନର ଆରତି। ମା' ଓ ପରିବାରର ବୟସ୍କ ମହିଳାମାନେ ସନ୍ତାନ ଆଗରେ ଜଳନ୍ତା ଦୀପ ବୁଲାନ୍ତି, କପାଳରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାନ୍ତି ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।
- ନୂଆ ଲୁଗା। ବଡ଼ ସନ୍ତାନ ଏହି ଦିନ ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧେ।
- ପୂଜା। ପରିବାର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତ୍ରୀ ଦେବୀ ଷଷ୍ଠୀ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଗଣେଶ ଓ ପରିବାରର ନିଜ ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।
- ମାମୁଁଙ୍କ ଉପହାର। ସନ୍ତାନର ମାମୁଁ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ନୂଆ ଲୁଗା, ମିଠା ଓ ଦିନର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଉପାଦାନ — ନଡ଼ିଆ, ଗୁଡ଼, ଚାଉଳ, ବିରି ଓ ହଳଦୀ ପତ୍ର — ଥିବା ଏକ ଉପହାର ଟୋକେଇ, ଭାର, ପଠାନ୍ତି।
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ
ଏହି ପର୍ବ ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ପାଳିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ଭାଇ (ବଡ଼ ଠାକୁର) ଭାବେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ ସନ୍ତାନ ରୂପେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ। କଳିଙ୍ଗ ଟିଭି 2025ରେ ଜଣାଇଥିଲା ଯେ ଏହି ଦିନ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଶେଷ ସ୍ନାନ, ଚନ୍ଦନ ଓ ନୂଆ ବେଶ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀର ଭାର ନିଆଳିର ମାଧବ ମନ୍ଦିର (ନିଆଳି ମାଧବ)ରୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଅଣାଯାଏ, ଯାହା ମନ୍ଦିର ପରମ୍ପରାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମାମୁଁଘର ଭାବେ ବିବେଚିତ। ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଏହା କେଉଁଠି ପାଳିତ ହୁଏ?
ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଓଡ଼ିଆ ଘରମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟତ୍ର ଥିବା ଓଡ଼ିଆ ପରିବାରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହୁଏ। କଲେଜଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର 2026 ଛୁଟି ତାଲିକାରେ 1 ଡିସେମ୍ବର 2026ରେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଖାଦ୍ୟ
ପରିଚାୟକ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ଏଣ୍ଡୁରି ପିଠା। ଚାଉଳ ଓ ବିରିର ବଟାକୁ ତାଜା ହଳଦୀ ପତ୍ର ଉପରେ ବିଛାଇ, କୋରା ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଡ଼ର ମିଠା ମିଶ୍ରଣ ପୁର ଭରି, ଭାଙ୍ଗି ଭାପରେ ସିଝାଯାଏ। ହଳଦୀ ପତ୍ର ପିଠାକୁ ଏହାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବାସ୍ନା ଦିଏ। ଏଣ୍ଡୁରି ପିଠା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ପରେ ବଡ଼ ସନ୍ତାନ ଓ ପରିବାରକୁ ପରଷାଯାଏ। ଅଧିକ ଓଡ଼ିଆ ପିଠା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ପିଠା ଦେଖନ୍ତୁ।
ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ତାରିଖ
| ବର୍ଷ | ତାରିଖ | ବାର | ଉତ୍ସ |
|---|---|---|---|
| 2026 | 1 ଡିସେମ୍ବର | ମଙ୍ଗଳବାର | ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ, ଓଡ଼ିଶା ସରକାର, ଛୁଟି ତାଲିକା 2026 |
| 2027 | ମାର୍ଗଶିର କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ; ତାରିଖ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇନାହିଁ | – | ଏକ ଚଳିତ ଓଡ଼ିଆ ପାଞ୍ଜି ଦେଖନ୍ତୁ |
ନିୟମ: ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ମାର୍ଗଶିର କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଆଠ ଦିନ ପରେ ପଡ଼େ। 2025ରେ ଏହା 12 ନଭେମ୍ବରରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆରେ ସମ୍ପର୍କିତ ଲେଖା
- ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ଓ ବାଲିଯାତ୍ରା, ଆଠ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ
- ଓଡ଼ିଆ ପିଠା, ଓଡ଼ିଆ ଚାଉଳ ପିଠାର ପରିବାର
- ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ପଞ୍ଜିକା