Skip to content
Odiapediaଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆ
coastal OdishaRead in English

କଟକ

'ରୌପ୍ୟ ନଗରୀ' ଏବଂ ଓଡିଶାର ପୂର୍ବତନ ରାଜଧାନୀ, କଟକ ଏହାର ଜଟିଳ ରୂପା ତାରକସି କାମ, ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ |

Headquarters
କଟକ
Population (2011)
୨,୬୨୪,୪୭୦
Area
୩,୯୩୨ ବର୍ଗ କିମି
Villages
2,300
Literacy (2011)
85.5%
Towns (2011)
11

ଏକ ନଜରରେ

କଟକ, "ମିଲେନିୟମ୍ ସିଟି" ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ଭାରତର ସର୍ବପୁରାତନ ସହରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଏବଂ ଓଡିଶାର ନ୍ୟାୟିକ ରାଜଧାନୀ | ମହାନଦୀ ଏବଂ କାଠଯୋଡି ନଦୀର ତ୍ରିକୋଣଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏହା ବାଣିଜ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଇତିହାସରେ ଭରପୂର | ଏହା ରୂପା ତାରକସି କାମ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ |

କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ

୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ 5,79,170 ପରିବାରରେ 26,24,470 ଜଣ ଲୋକ ଗଣାଯାଇଥିଲେ। 28.0% ଲୋକ ସହରରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ସାକ୍ଷରତା ହାର (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ) 85.5% ଥିଲା। ଜିଲ୍ଲାରେ 11ଟି ସହର ଥିଲା।

ଜନସଂଖ୍ୟା
26,24,470
ପୁରୁଷ 13,52,760 · ମହିଳା 12,71,710
ପରିବାର
5,79,170
ପରିବାର ପିଛା ପ୍ରାୟ 4.5 ଜଣ
ସାକ୍ଷରତା (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ)
85.5%
ପୁରୁଷ 91.1% · ମହିଳା 79.6%
ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ମହିଳା
940
ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁଅରେ ଝିଅ (୦–୬)
914
ପ୍ରତି ବର୍ଗ କି.ମି.ରେ ଲୋକ
667
  • ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ18,88,423 (72.0%)
  • ସହରାଞ୍ଚଳ7,36,047 (28.0%)
ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି
4,98,633 (19.0%)
ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି
93,745 (3.6%)

9,36,365 କର୍ମୀଙ୍କ କାମ

  • ଚାଷୀ1,19,181 (12.7%)
  • କୃଷି ଶ୍ରମିକ1,32,637 (14.2%)
  • ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପ36,649 (3.9%)
  • ଅନ୍ୟ କାମ4,07,807 (43.6%)
  • ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀ2,40,091 (25.6%)

ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀମାନେ ବର୍ଷକୁ ଛଅ ମାସରୁ କମ୍ କାମ କରିଥିଲେ।

ଉତ୍ସ: Census of India 2011, Primary Census Abstract (district, sub-district and town level). ତଥ୍ୟ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାର — ଜିଲ୍ଲା, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ସ୍ତରର ପ୍ରକାଶିତ ସର୍ବଶେଷ ଜନଗଣନା।

କଟକର ସହର

4ଟି ବିଧିବଦ୍ଧ ସହର (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା, ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ବା ଶିଳ୍ପ ଟାଉନସିପ୍) ଓ 7ଟି ଜନଗଣନା ସହର — ଯାହାକୁ ଜନଗଣନା ସହର ଭାବେ ଗଣିଥିଲା କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଶାସନ କରେ।

ସହରପ୍ରକାରଜନସଂଖ୍ୟାସାକ୍ଷରତାୱାର୍ଡ
Cuttackମହାନଗର ନିଗମ6,10,18991.0%54
Choudwarପୌରପାଳିକା42,78490.0%30
Bankiବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ17,52191.0%17
Athagadବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ17,30489.7%18
Nuapatnaଜନଗଣନା ସହର8,05783.5%–
Badamba (Nizigarh)ଜନଗଣନା ସହର6,28489.7%–
Belagachhiaଜନଗଣନା ସହର5,51688.8%–
Dadhapatnaଜନଗଣନା ସହର5,00588.8%–
Kanheipurଜନଗଣନା ସହର4,61181.5%–
Ramgarhଜନଗଣନା ସହର4,54587.7%–
Charibatiaଜନଗଣନା ସହର4,01697.6%–

ସହରର ନିଜ ଜନସଂଖ୍ୟା; ବହିର୍ବୃଦ୍ଧି (outgrowth) ଥିବା ସହର ପାଇଁ ସହର ପୃଷ୍ଠାରେ ତାହା ସହିତ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ୱାର୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ର।

ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲା: ସହର ଓ ଗାଁ

ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଜନସଂଖ୍ୟାଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳସହରାଞ୍ଚଳସାକ୍ଷରତା
Narasinghpur97,62497,624080.4%
Kanpur59,57759,577082.6%
Badamba1,49,7931,43,5096,28480.9%
Baidyeswar55,25055,250084.9%
Banki1,76,5671,59,04617,52182.7%
Tigiria74,63966,5828,05781.9%
Athagad89,13271,82817,30486.1%
Barang42,54532,02410,52186.8%
Gurudijhatia34,08134,081079.1%
Khuntuni38,76138,761079.1%
Choudwar1,16,89559,88057,01584.8%
Tangi83,69074,5349,15682.5%
Mahanga1,86,9301,86,930086.4%
Salepur1,43,4161,43,416084.5%
Nischintakoili53,49853,498084.1%
Nemalo69,33469,334085.1%
Kishannagar97,61697,616083.2%
Jagatpur62,35962,359084.6%
Cuttack Sadar1,08,6411,08,641085.5%
Kandarpur33,73233,732083.3%
C.R.R.I.3,1903,190088.3%
Gobindpur63,97163,971085.5%
Olatapur25,54325,543086.9%
Niali1,47,4971,47,497084.2%
Cuttack (M Corp.)6,10,18906,10,18991.0%

ଓଡ଼ିଶାର ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଥାନା ଅଞ୍ଚଳ, ରାଜସ୍ୱ ତହସିଲ ନୁହେଁ।

ଐତିହ୍ୟ ଡାଏରୀ

୯୮୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ କେଶରୀ ରାଜବଂଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କଟକ ନଅ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଓଡିଶାର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା | ଏହା ଗଙ୍ଗ, ଗଜପତି, ମୋଗଲ, ମରାଠା ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ ରାଜବଂଶର ଉତ୍ଥାନ ପତନ ଦେଖିଛି | ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଏହାର ଗୌରବମୟ ଅତୀତର ମୂକ ସାକ୍ଷୀ ଭାବରେ ଛିଡା ହୋଇଛି |

ସ୍ଥାନୀୟ ଆକର୍ଷଣ

  • ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗ: ଗଙ୍ଗ ରାଜବଂଶ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ୧୪ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦୁର୍ଗର ଭଗ୍ନାବଶେଷ | ଗଡଖାଇ, ପ୍ରବେଶ ପଥ ଏବଂ ନଅ ମହଲା ପ୍ରାସାଦର ମାଟି ଢିପ ଲୋକପ୍ରିୟ ଆକର୍ଷଣ ଅଟେ |
  • ନେତାଜୀ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ (ଜାନକୀନାଥ ଭବନ): ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ପୈତୃକ ଘର, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ |
  • ଚଣ୍ଡୀ ମନ୍ଦିର: ସହରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ କଟକ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର |
  • ଧବଳେଶ୍ୱର: ମହାନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ଦ୍ୱୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିବ ମନ୍ଦିର, ଯାହା ଏକ ଝୁଲା ପୋଲ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ |
  • ଓଡିଶା ସାମୁଦ୍ରିକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ: ରାଜ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧ ସାମୁଦ୍ରିକ ଇତିହାସ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ |

ମାଟିର ସ୍ୱାଦ

କଟକ ଖାଦ୍ୟପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱର୍ଗ, ଏହାର ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଫୁଡ୍ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ |

  • ଦହିବରା ଆଳୁଦମ: କଟକର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଳଖିଆ - ଦହିରେ ଭିଜାଯାଇଥିବା ବରା ସହିତ ମସଲାଯୁକ୍ତ ଆଳୁଦମ |
  • ଠୁଙ୍କା ପୁରୀ: ବାଲିଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମିଳୁଥିବା ଏକ ବିଶେଷ ବଡ ପୁରୀ |
  • ଛେନାପୋଡ଼: ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋଡା ଛେନା ମିଠା |
  • ରୂପା ତାରକସି: ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଜଟିଳ ତାରକସି କଳା କଟକର କାରିଗରୀର ପରିଚୟ |

ସ୍ଥାନୀୟ ବୀର

  • ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ: କଟକରେ ଜନ୍ମିତ ଭାରତର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ |
  • ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ: ଆଧୁନିକ ଓଡିଶାର ନିର୍ମାତା ଏବଂ ଜଣେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଆଇନଜୀବୀ |
  • ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ: ଓଡିଶା ରାଜନୀତିର "ଡେଙ୍ଗା ମଣିଷ" ଏବଂ ଜଣେ ଦୁଃସାହସିକ ପାଇଲଟ୍ |

Temples (37)

  • Ananateshwar Mahadev Temple
  • Angesvara Temple
  • Bali Bhuasuni Peeth · ବାଲି ଭୁଆସୁଣୀ ପୀଠ
  • Bhadresvara Temple
  • Bhattarika Temple · ଭଟ୍ଟାରିକା ମନ୍ଦିର
  • Bhubaneswar Mahadev temple
  • Bindo Bihan Jiu Temple
  • Bramha Temple
  • Budhalinga Temple
  • Champanath · ଚମ୍ପାନାଥ
  • Charchika Temple · ଚର୍ଚ୍ଚିକା ମନ୍ଦିର
  • Durga Temple
  • Durga Temple, Motia · ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର, ମୋଟିଆଁ
  • Durga temple
  • Hanumana Temple
  • Jagannatha Temple
  • Kalesvara Temple
  • Khiresvara Temple
  • Laxminarayan Temple
  • Maa Jhanjiri Mangala Temple
  • Madhavananda Temple
  • Mahimamani Temple
  • Manikesvara and Bhagabati Temple
  • Muktesvara Temple

And 13 more. Photos and map links in the temple directory. Today's tithi, sunrise and Rahu Kala here.

Protected monuments (11)

Monuments of National Importance protected by the Archaeological Survey of India. All of Odisha.

Railway stations

16 stations and 8 halts inside the district, as mapped on OpenStreetMap; some on new lines may not yet have regular trains.

Climate of Cuttack

In Cuttack district (at 20.46°N, 85.88°E), the hottest month is Apr (average highs of 37°C) and the coolest nights come in Jan (16°C). About 1640 mm of rain falls in a year, most of it in the monsoon; Jul is the wettest month.

JanFebMarAprMayJunJulAugSepOctNovDec
Average high (°C)273135373734313131312927
Average low (°C)161923262827262625242016
Rainfall (mm)14162630782263863842831463121
Rainy days11335162526221221

Averages for 1995–2024 at that point (27 m above sea level), from the Open-Meteo historical weather API (ERA5 reanalysis by ECMWF/Copernicus, CC BY 4.0) — modelled values on a ~25 km grid, not station readings from the India Meteorological Department. A rainy day has 2.5 mm or more.

Blocks, sub-districts, panchayats & villages

Choose a block, sub-district or town to see its details and its gram panchayats and villages. Open any village for its own page.

Counts below: Local Government Directory, December 2022 snapshot (LGD villages, which can differ from the district administration's revenue-village count).

Blocks
14
Sub-districts
26
GPs
374
LGD villages
2,300

Community development block

Athagad

Gram panchayats
34
Villages
295
LGD block code
3332
District
Cuttack
Open full block page

Villages (…)

କଟକର ସମସ୍ତ ବ୍ଲକ

ବ୍ଲକପଞ୍ଚାୟତଗ୍ରାମଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟାସାକ୍ଷରତାଅ.ଜ.ଜା. ଅଂଶ
Athagad342951,44,67082.2%12.4%
Badamba381441,43,50980.5%5.9%
Banki201671,17,57382.7%5.5%
Banki- Dampara174996,72382.4%8.1%
Baranga1612279,14485.1%4.0%
Cuttacksadar231241,40,48484.8%2.0%
Kantapada149289,51485.9%0.4%
Mahanga371981,87,34186.4%0.5%
Narasinghpur383351,57,40381.2%4.9%
Niali231331,47,13584.2%0.3%
Nischinta Koili412211,92,21784.2%0.7%
Salepur351981,89,61784.4%1.5%
Tangi Choudwar241701,34,64381.4%14.4%
Tigiria145166,58281.7%3.6%

ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ଗ୍ରାମ: ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା (ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୨)। ଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟା, ସାକ୍ଷରତା ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଅଂଶ: ବ୍ଲକର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି — Census of India 2011, Primary Census Abstract (village level).

All census sub-districts

Towns (urban local bodies)

ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ

Source: Local Government Directory (lgdirectory.gov.in), Government of India — data dump of December 2022 via github.com/planemad/india-local-government-directory. Sub-districts follow the Local Government Directory, which for Odisha uses the Census sub-districts (police-station areas) — these are not the same as revenue tahasils. Boundaries and names change over time; check the district administration for current status.

How we check articles

Report an error