ଏକ ନଜରରେ
ସମ୍ବଲପୁର ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର | ଏହାର ନାମ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ଙ୍କ ନାମରୁ ଆସିଛି | ଏହା ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସମ୍ବଲପୁରୀ ବସ୍ତ୍ର (ଟାଏ-ଆଣ୍ଡ-ଡାଏ ଇକତ) ଏବଂ ନୃତ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ର | ଏଠାରେ ଏସିଆର ଦୀର୍ଘତମ ମାଟି ବନ୍ଧ ହୀରାକୁଦ ଡ୍ୟାମ୍ ଅବସ୍ଥିତ |
northern OdishaRead in English
ସମ୍ବଲପୁର
ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ହୃଦୟ, ଏହାର ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢୀ, ହୀରାକୁଦ ଡ୍ୟାମ୍ ଏବଂ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ |
- Headquarters
- ସମ୍ବଲପୁର
- Population (2011)
- ୧,୦୪୪,୪୧୦
- Area
- ୬,୭୦୨ ବର୍ଗ କିମି
- Villages
- 1,318
- Literacy (2011)
- 76.2%
- Towns (2011)
- 6
ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ 2,49,597 ପରିବାରରେ 10,41,099 ଜଣ ଲୋକ ଗଣାଯାଇଥିଲେ। 29.6% ଲୋକ ସହରରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ସାକ୍ଷରତା ହାର (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ) 76.2% ଥିଲା। ଜିଲ୍ଲାରେ 6ଟି ସହର ଥିଲା।
- ଜନସଂଖ୍ୟା
- 10,41,099
- ପୁରୁଷ 5,26,877 · ମହିଳା 5,14,222
- ପରିବାର
- 2,49,597
- ପରିବାର ପିଛା ପ୍ରାୟ 4.2 ଜଣ
- ସାକ୍ଷରତା (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ)
- 76.2%
- ପୁରୁଷ 84.4% · ମହିଳା 67.9%
- ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ମହିଳା
- 976
- ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁଅରେ ଝିଅ (୦–୬)
- 940
- ପ୍ରତି ବର୍ଗ କି.ମି.ରେ ଲୋକ
- 156
- ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ7,33,006 (70.4%)
- ସହରାଞ୍ଚଳ3,08,093 (29.6%)
- ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି
- 1,91,827 (18.4%)
- ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି
- 3,55,261 (34.1%)
5,05,840 କର୍ମୀଙ୍କ କାମ
- ଚାଷୀ72,629 (14.4%)
- କୃଷି ଶ୍ରମିକ73,078 (14.4%)
- ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପ34,007 (6.7%)
- ଅନ୍ୟ କାମ1,57,140 (31.1%)
- ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀ1,68,986 (33.4%)
ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀମାନେ ବର୍ଷକୁ ଛଅ ମାସରୁ କମ୍ କାମ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ସ: Census of India 2011, Primary Census Abstract (district, sub-district and town level). ତଥ୍ୟ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାର — ଜିଲ୍ଲା, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ସ୍ତରର ପ୍ରକାଶିତ ସର୍ବଶେଷ ଜନଗଣନା।
ସମ୍ବଲପୁରର ସହର
5ଟି ବିଧିବଦ୍ଧ ସହର (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା, ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ବା ଶିଳ୍ପ ଟାଉନସିପ୍) ଓ 1ଟି ଜନଗଣନା ସହର — ଯାହାକୁ ଜନଗଣନା ସହର ଭାବେ ଗଣିଥିଲା କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଶାସନ କରେ।
| ସହର | ପ୍ରକାର | ଜନସଂଖ୍ୟା | ସାକ୍ଷରତା | ୱାର୍ଡ |
|---|---|---|---|---|
| Sambalpur | ପୌରପାଳିକା | 1,84,000 | 85.5% | 31 |
| Burla | ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ | 46,698 | 85.7% | 16 |
| Hirakud | ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ | 30,207 | 84.0% | 17 |
| Kochinda | ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ | 15,576 | 81.9% | 11 |
| Redhakhol | ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ | 15,379 | 82.4% | 18 |
| Rengali | ଜନଗଣନା ସହର | 10,867 | 79.0% | – |
ସହରର ନିଜ ଜନସଂଖ୍ୟା; ବହିର୍ବୃଦ୍ଧି (outgrowth) ଥିବା ସହର ପାଇଁ ସହର ପୃଷ୍ଠାରେ ତାହା ସହିତ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ୱାର୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ର।
ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲା: ସହର ଓ ଗାଁ
| ଉପ-ଜିଲ୍ଲା | ଜନସଂଖ୍ୟା | ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ | ସହରାଞ୍ଚଳ | ସାକ୍ଷରତା |
|---|---|---|---|---|
| Govindpur | 59,141 | 59,141 | 0 | 69.9% |
| Mahulpalli | 76,632 | 76,632 | 0 | 69.7% |
| Kochinda | 81,668 | 66,092 | 15,576 | 72.8% |
| Katarbaga | 29,875 | 29,875 | 0 | 73.5% |
| Thelkoloi | 26,915 | 26,915 | 0 | 75.8% |
| Rengali | 26,859 | 15,992 | 10,867 | 77.8% |
| Sasan | 63,790 | 63,790 | 0 | 74.6% |
| Hirakud | 37,887 | 7,680 | 30,207 | 79.9% |
| Burla | 85,814 | 39,116 | 46,698 | 79.9% |
| Dhanupali | 7,727 | 7,727 | 0 | 79.0% |
| Ainthapali | 12,627 | 12,627 | 0 | 76.6% |
| Sadar | 46,660 | 46,660 | 0 | 75.7% |
| Jamankira | 59,250 | 59,250 | 0 | 69.9% |
| Kisinda | 20,460 | 20,460 | 0 | 72.6% |
| Jujomura | 57,271 | 57,271 | 0 | 71.3% |
| Dhama | 44,579 | 44,579 | 0 | 73.5% |
| Charamal | 29,526 | 29,526 | 0 | 75.8% |
| Rairakhol | 55,502 | 40,123 | 15,379 | 77.1% |
| Naktideul | 29,550 | 29,550 | 0 | 73.4% |
| Sambalpur (M) | 1,89,366 | 0 | 1,89,366 | 85.4% |
ଓଡ଼ିଶାର ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଥାନା ଅଞ୍ଚଳ, ରାଜସ୍ୱ ତହସିଲ ନୁହେଁ।
ଐତିହ୍ୟ ଡାଏରୀ
ସମ୍ବଲପୁର ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ହୀରା ବାଣିଜ୍ୟର ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା (ଟୋଲେମି ଏହାକୁ ସମ୍ବଲକ ବୋଲି କହିଥିଲେ) | ୧୮୫୭ ମସିହାରେ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ |
ସ୍ଥାନୀୟ ଆକର୍ଷଣ
- ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର: ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଦେବୀ ମନ୍ଦିର | ନିକଟରେ ସମଲେଇ ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ ଏହାର ବିକାଶ କରାଯାଇଛି |
- ହୀରାକୁଦ ଡ୍ୟାମ୍: ମହାନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ବିଶାଳ ଜଳଭଣ୍ଡାର | ଗାନ୍ଧୀ ମିନାରରୁ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଚମତ୍କାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ |
- ହୁମା ବକ୍ର ମନ୍ଦିର: ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ବକ୍ର ମନ୍ଦିର, ଯାହା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ | ଏହାର ନଦୀ କୂଳରେ ମାଛମାନେ (କୁଡୋ ମାଛ) ହାତରୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି |
- ଘଣ୍ଟେଶ୍ୱରୀ: ଏକ ମନ୍ଦିର ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତମାନେ ଘଣ୍ଟି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଏହା ପୂର୍ବରୁ ନାବିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବତୀଘର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା |
ମାଟିର ସ୍ୱାଦ
- ସର୍ସତିଆ: କେବଳ ସମ୍ବଲପୁରରେ ମିଳୁଥିବା ଏକ ଅନନ୍ୟ ମିଠା, ଯାହା ଗଞ୍ଜେର (ଏକ ଗଛର ଡାଳ) ର ରସରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ |
- ଚାଉଳ ବରା: ମସଲାଯୁକ୍ତ ଚାଉଳ ବରା, ସବୁଠାରେ ମିଳେ |
ସ୍ଥାନୀୟ ବୀର
- ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ: ମହାନ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଯିଏ ଜୀବନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଜେଲରେ ବିତାଇଥିଲେ।
- ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର: ପ୍ରକୃତି କବି, ଯାହାଙ୍କ ଲେଖାରେ ଓଡିଶାର ଆତ୍ମା ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ |
Temples (8)
- Gandhi Temple, Bhatara · ଗାନ୍ଧୀ ମନ୍ଦିର, ଭତରା
- Ghanteswari Temple · ଘଣ୍ଟେଶ୍ଵରୀ ମନ୍ଦିର
- Kosalesvara Temple
- Leaning Temple of Huma · ବିମଳେଶ୍ଵର ଦେଉଳ
- Maa Samleswari Temple
- Samalesvari Temple
- Samaleswari Temple · ସମଲେଶ୍ଵରୀ ମନ୍ଦିର
- Vimalesvara Temple
Photos and map links in the temple directory. Today's tithi, sunrise and Rahu Kala here.
Protected monuments (1)
- Vikramkhol rock inscriptions N-OR-68
Monuments of National Importance protected by the Archaeological Survey of India. All of Odisha.
Railway stations
- Bamra · BMB
- Charmal · CHAR
- Garposh · GPH
- Godbhaga · GBQ
- Hirakud · HKG
- Jujumura · JUJA
- Lapanga · LPG
- Maneswar
- Rairakhol · RAIR
- Rengali · RGL
- Sambalpur City · SBPY
- Sambalpur Junction · SBP
- Sambalpur Road · SBPD
- Sarla Junction · SLRA
- Sason · SSN
- Sogra · SOGR
- Tangarmunda · TGM
17 stations and 0 halts inside the district, as mapped on OpenStreetMap; some on new lines may not yet have regular trains.
Climate of Sambalpur
In Sambalpur district (at 21.47°N, 83.98°E), the hottest month is May (average highs of 40°C) and the coolest nights come in Jan (15°C). About 1490 mm of rain falls in a year, most of it in the monsoon; Aug is the wettest month.
| Jan | Feb | Mar | Apr | May | Jun | Jul | Aug | Sep | Oct | Nov | Dec | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Average high (°C) | 27 | 31 | 35 | 39 | 40 | 35 | 30 | 30 | 31 | 31 | 29 | 27 |
| Average low (°C) | 15 | 17 | 21 | 25 | 28 | 27 | 25 | 25 | 25 | 23 | 19 | 15 |
| Rainfall (mm) | 17 | 14 | 14 | 14 | 30 | 230 | 406 | 412 | 257 | 74 | 12 | 13 |
| Rainy days | 2 | 1 | 1 | 1 | 2 | 14 | 24 | 24 | 18 | 7 | 1 | 1 |
Averages for 1995–2024 at that point (155 m above sea level), from the Open-Meteo historical weather API (ERA5 reanalysis by ECMWF/Copernicus, CC BY 4.0) — modelled values on a ~25 km grid, not station readings from the India Meteorological Department. A rainy day has 2.5 mm or more.
Blocks, sub-districts, panchayats & villages
Choose a block, sub-district or town to see its details and its gram panchayats and villages. Open any village for its own page.
Counts below: Local Government Directory, December 2022 snapshot (LGD villages, which can differ from the district administration's revenue-village count).
- Blocks
- 9
- Sub-districts
- 20
- GPs
- 138
- LGD villages
- 1,318
Community development block
Bamra
- Gram panchayats
- 17
- Villages
- 138
- LGD block code
- 3558
- District
- Sambalpur
Villages (…)
ସମ୍ବଲପୁରର ସମସ୍ତ ବ୍ଲକ
| ବ୍ଲକ | ପଞ୍ଚାୟତ | ଗ୍ରାମ | ଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟା | ସାକ୍ଷରତା | ଅ.ଜ.ଜା. ଅଂଶ |
|---|---|---|---|---|---|
| Bamra | 17 | 138 | 97,766 | 69.7% | 62.2% |
| Dhankauda | 9 | 83 | 83,400 | 72.0% | 32.8% |
| Jamankira | 21 | 248 | 94,786 | 70.2% | 56.5% |
| Jujomura | 18 | 140 | 1,04,574 | 73.4% | 45.9% |
| Kuchinda | 17 | 133 | 71,316 | 70.2% | 51.4% |
| Maneswar | 12 | 90 | 78,858 | 75.9% | 32.7% |
| Naktideul | 14 | 204 | 63,826 | 73.2% | 27.5% |
| Rairakhol | 14 | 214 | 55,833 | 75.8% | 24.7% |
| Rengali | 16 | 68 | 81,377 | 74.7% | 42.3% |
ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ଗ୍ରାମ: ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା (ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୨)। ଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟା, ସାକ୍ଷରତା ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଅଂଶ: ବ୍ଲକର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି — Census of India 2011, Primary Census Abstract (village level).
All census sub-districts
- Ainthapali (8)
- Burla (37)
- Charamal (104)
- Dhama (69)
- Dhanupali (4)
- Govindpur (66)
- Hirakud (6)
- Jamankira (155)
- Jujomura (94)
- Katarbaga (31)
- Kisinda (90)
- Kochinda (152)
- Mahulpalli (143)
- Naktideul (79)
- Rairakhol (143)
- Rengali (16)
- Sadar (42)
- Sambalpur (M) (2)
- Sasan (63)
- Thelkoloi (14)
Towns (urban local bodies)
ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ
Source: Local Government Directory (lgdirectory.gov.in), Government of India — data dump of December 2022 via github.com/planemad/india-local-government-directory. Sub-districts follow the Local Government Directory, which for Odisha uses the Census sub-districts (police-station areas) — these are not the same as revenue tahasils. Boundaries and names change over time; check the district administration for current status.