ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ବିରଜା ପଞ୍ଜିକା (Biraja Panjika) ହେଉଛି ଯାଜପୁରର ମା' ବିରଜାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଏକ ମୁଦ୍ରିତ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା; ଯାଜପୁର ସହରକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର କୁହାଯାଏ। ଓଡ଼ିଶା ସାରା ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଅନେକ ଜଣାଶୁଣା ପଞ୍ଜିକା ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଅନ୍ୟତମ, ଏବଂ ତିଥି, ପର୍ବପର୍ବାଣୀର ତାରିଖ ଓ ଶୁଭ ସମୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ଅନ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ପରି, ବିରଜା ପଞ୍ଜିକା କୌଣସି ମନ୍ଦିର ସଂସ୍ଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ବେସରକାରୀ ପ୍ରକାଶକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ। ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଏହାକୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ ପଠାଣି ସାମନ୍ତଙ୍କ ପରମ୍ପରାର ପଞ୍ଜିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ ଏବଂ ପ୍ରକାଶକ ରାଧାରମଣ ପୁସ୍ତକାଳୟ ସହିତ ଯୋଡ଼େ।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତଥ୍ୟ
| ପ୍ରସଙ୍ଗ | ବିବରଣୀ |
|---|---|
| ପ୍ରକାର | ମୁଦ୍ରିତ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା |
| ନାମକରଣ | ମା' ବିରଜା, ଯାଜପୁର |
| ଭାଷା | ଓଡ଼ିଆ |
| ଗଣନା ପରମ୍ପରା | ପଠାଣି ସାମନ୍ତଙ୍କ ସଂସ୍କାରିତ ଗଣନା |
| ବ୍ୟବହାର | ତିଥି, ପର୍ବପର୍ବାଣୀ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ |
ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର — ପବିତ୍ର ଭୂମି
ଯାଜପୁରକୁ ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର କୁହାଯାଏ, କାରଣ:
- ଏଠାରେ ବିରଜା ମନ୍ଦିର (ମା' ବିରଜା) ଅବସ୍ଥିତ
- ତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ
- ଯାଜପୁର ନାଭି ଗୟା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ, ଯେଉଁଠି ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିୟା କରାଯାଏ
ଏଥିରେ କ'ଣ ଥାଏ
ଦୈନିକ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ
ଅନ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା ପରି, ବିରଜା ପଞ୍ଜିକାରେ ଦିଆଯାଏ:
- ତିଥି (Tithi) — ଚାନ୍ଦ୍ର ଦିନ ଓ ତାହାର ଶେଷ ସମୟ
- ନକ୍ଷତ୍ର (Nakshatra) — ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ର
- ଲଗ୍ନ (Lagna) — ଉଦୟ ଲଗ୍ନ
- ରାଶି (Rashi) — ଚନ୍ଦ୍ର ରାଶି
- ଯୋଗ (Yoga) — ଦିନର ଯୋଗ
- କରଣ (Karana) — ଅର୍ଦ୍ଧ-ତିଥି
ପର୍ବପର୍ବାଣୀ
ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାରା ପାଳିତ ପର୍ବର ତାରିଖ ଦିଆଯାଏ, ଯେପରି:
- ନୂଆଖାଇ (Nuakhai) — ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ନବାନ୍ନ ପର୍ବ
- ପୁଷ ପୁନେଇ (Pusha Punei)
- ଶକ୍ତି ପୂଜା — ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ପରି ଦେବୀ ଉପାସନାର ତାରିଖ
- ଏକାଦଶୀ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ବ୍ରତ
ବିରଜା ଓ ପଠାଣି ସାମନ୍ତ ପରମ୍ପରା
19ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ ପଠାଣି ସାମନ୍ତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ (1869ରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ) ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସଂସ୍କାରିତ ଗଣନା ପ୍ରଣାଳୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଖଡ଼ିରତ୍ନ ଓ ସାମନ୍ତ ପଞ୍ଜିକା ସହିତ ବିରଜା ପଞ୍ଜିକାକୁ ଏହି ପରମ୍ପରାର ପ୍ରମୁଖ ପଞ୍ଜିକା ମଧ୍ୟରେ ନାମିତ କରେ। ତଥାପି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଞ୍ଜିକାର ତାରିଖରେ ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିପାରେ, ତେଣୁ ବେଳେବେଳେ ଗୋଟିଏ ପଞ୍ଜିକାରୁ ଅନ୍ୟ ପଞ୍ଜିକାରେ ପର୍ବ ଦିନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
ବିରଜା ବନାମ ଜଗନ୍ନାଥ ପଞ୍ଜିକା
| ପ୍ରସଙ୍ଗ | ବିରଜା ପଞ୍ଜିକା | ଜଗନ୍ନାଥ ପଞ୍ଜିକା |
|---|---|---|
| ନାମକରଣ | ମା' ବିରଜା, ଯାଜପୁର | ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ, ପୁରୀ |
| ପ୍ରକାର | ମୁଦ୍ରିତ ପଞ୍ଜିକା | ପୁରୀ ପରମ୍ପରା ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ପଞ୍ଜିକା |
| ପ୍ରକାଶକ | ବେସରକାରୀ ପ୍ରକାଶକ | ବେସରକାରୀ ପ୍ରକାଶକମାନେ |
ବିରଜା ମନ୍ଦିର
ଏହି ପଞ୍ଜିକାର ନାମ ଯାଜପୁରର ମା' ବିରଜା ମନ୍ଦିରରୁ ଆସିଛି:
- ତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରାରେ ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରେ ଗଣିତ
- ଦେବୀ ମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ ରୂପରେ ଦ୍ୱିଭୁଜା ଦୁର୍ଗା ଭାବେ ପୂଜିତା
- ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଏବଂ ସିଂହଧ୍ୱଜ ନାମରେ ପରିଚିତ ମନ୍ଦିରର ରଥଯାତ୍ରା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ
ସମ୍ବନ୍ଧିତ: ଜଗନ୍ନାଥ ପଞ୍ଜିକା • ନୂଆଖାଇ • ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା • ପର୍ବ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର