ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି "ଭାରତର ମନ୍ଦିର ନଗରୀ" ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର। 11ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏହି ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱର ରୂପରେ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତଥ୍ୟ

ପ୍ରସଙ୍ଗବିବରଣୀ
ନିର୍ମାଣଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ 11ଶ ଶତାବ୍ଦୀ (ବର୍ତ୍ତମାନର ରୂପ)
ରାଜବଂଶସୋମବଂଶୀ ରାଜା, ପରେ ଗଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୋଜନ
ଉଚ୍ଚତା55 ମିଟର (180 ଫୁଟ)
ଦେବତାପ୍ରଭୁ ଶିବ (ଲିଙ୍ଗରାଜ)
ଶୈଳୀକଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ
ସ୍ଥାନପୁରୁଣା ସହର, ଭୁବନେଶ୍ୱର

ଅନନ୍ୟ ଦେବତା

ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ (ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକଟିତ) ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ ଏବଂ ହରିହର ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ — ଯାହା ନିମ୍ନଲିଖିତଙ୍କ ମିଳିତ ରୂପ:

  • ଶିବ
  • ବିଷ୍ଣୁ

ଏହା ଏହାକୁ ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରେ।

ସ୍ଥାପତ୍ୟର ବିସ୍ମୟ

ଚାରିଟି ଅଂଶ

ଅଂଶନାମଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
ବିମାନଦେଉଳମୁଖ୍ୟ ଗର୍ଭଗୃହ (55m ଉଚ୍ଚ)
ଜଗମୋହନସଭାମଣ୍ଡପଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ
ନାଟମନ୍ଦିରନୃତ୍ୟ ମଣ୍ଡପମନ୍ଦିର ପ୍ରଦର୍ଶନ
ଭୋଗମଣ୍ଡପଭୋଗ ମଣ୍ଡପଭୋଗ ଅର୍ପଣ

କଳିଙ୍ଗ ଶୈଳୀର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ

  • ବକ୍ରରେଖୀ ଦେଉଳ — ପରିଚିତ ଶିଖର
  • ସୂକ୍ଷ୍ମ ଖୋଦିତ କାନ୍ଥ — ଦେବଦେବୀ ଓ ପୌରାଣିକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଚିତ୍ରଣ
  • ଲୁହା/ସିମେଣ୍ଟ ନାହିଁ — ପାରମ୍ପରିକ ମସଲା ଯୋଡ଼
  • ଖୋଣ୍ଡାଲାଇଟ ଓ ମାକଡ଼ା ପଥର — ମନ୍ଦିରଟି ଖୋଣ୍ଡାଲାଇଟ ବାଲିପଥରରେ ନିର୍ମିତ, ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରାଚୀର ମାକଡ଼ା ପଥରର

ମନ୍ଦିର ପରିସର

ପରିସରରେ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଚାରିପାଖରେ ଶହେରୁ ଅଧିକ ଛୋଟ ଦେବସ୍ଥଳୀ ଅଛି (ସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକ 108 ରୁ ପ୍ରାୟ 150 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ଦିଅନ୍ତି), ଯେଉଁଥିରେ ଅଛି:

  • ପାର୍ବତୀ (ଭଗବତୀ) ମନ୍ଦିର
  • ଗୋପାଳିନୀ ମନ୍ଦିର
  • ଭବାନୀ ମନ୍ଦିର

ପର୍ବପର୍ବାଣୀ

ପର୍ବମାସଉତ୍ସବ
ଶିବରାତ୍ରିଫେବୃଆରୀ/ମାର୍ଚ୍ଚସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ
ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀମାର୍ଚ୍ଚ/ଏପ୍ରିଲରଥ ଶୋଭାଯାତ୍ରା
ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରାଏପ୍ରିଲ/ମେବିନ୍ଦୁସାଗରରେ 22 ଦିନିଆ ଚନ୍ଦନ ଉତ୍ସବ

ରୁକୁଣା ରଥଯାତ୍ରା

ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀ ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ରଥ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ନିଆଯାଏ — ଯାହା ପୁରୀର ରଥଯାତ୍ରାର ଏକ ଛୋଟ ସଂସ୍କରଣ।

ପ୍ରବେଶ ନିୟମ

ଟିପ୍ପଣୀ: କେବଳ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ଅନୁମତି ଅଛି।

ଅଣହିନ୍ଦୁମାନେ ପ୍ରାଚୀର ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ଉଚ୍ଚ ଦର୍ଶନ ମଞ୍ଚରୁ ମନ୍ଦିର ଦେଖିପାରିବେ।

ପୋଷାକ ନିୟମ

  • ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ ପସନ୍ଦନୀୟ
  • ପ୍ରବେଶ ପଥରେ ଜୋତା ଖୋଲନ୍ତୁ
  • ଭିତରେ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଅନୁମତି ନାହିଁ

ବିନ୍ଦୁ ସରୋବର

ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ବିନ୍ଦୁ ସରୋବର (ବିନ୍ଦୁସାଗର) ଅଛି, ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀର ଜଳ ଅଛି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଏଥିରେ ବୁଡ଼ ପକାନ୍ତି।

ଇତିହାସ

  • 6ଷ୍ଠ–7ମ ଶତାବ୍ଦୀ (କେତେକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅନୁସାରେ): କେତେକ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥ ସୂଚାନ୍ତି ଯେ ଏଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଦେବସ୍ଥଳୀ ଥିଲା
  • 11ଶ ଶତାବ୍ଦୀ: ବର୍ତ୍ତମାନର ସଂରଚନା ନିର୍ମିତ; ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ସୋମବଂଶୀ ରାଜା ଯଯାତି କେଶରୀଙ୍କୁ ଏହାର ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଏ, ଯଦିଓ କେଉଁ ସୋମବଂଶୀ ଶାସକ ଏହା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ସେ ବିଷୟରେ ଇତିହାସକାରମାନେ ବିତର୍କ କରନ୍ତି
  • ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଯୋଜନ: ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଓ ଅନ୍ୟ ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକ 12ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଓ ତା' ପରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା

ପରିଦର୍ଶନ ପରାମର୍ଶ

ସମୟବିବରଣୀ
ଖୋଲା ସମୟଭୋର ସକାଳରୁ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା; ସମୟ ବଦଳୁଥିବାରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ
ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟଭୋର ସକାଳ
ଭିଡ଼ସପ୍ତାହ ଦିନରେ କମ

କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ

  • ବିମାନରେ: ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର, ଭୁବନେଶ୍ୱର (କିଛି କିଲୋମିଟର ଦୂର)
  • ରେଳରେ: ଭୁବନେଶ୍ୱର ଷ୍ଟେସନ (କିଛି କିଲୋମିଟର ଦୂର)
  • ସ୍ଥାନୀୟ: ଅଟୋ-ରିକ୍ସା, ଟ୍ୟାକ୍ସି

ମହତ୍ତ୍ୱ

ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ:

  • କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଶିଖର
  • ପ୍ରାୟ 1,000 ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ପୂଜା ହେଉଥିବା ଏକ ଜୀବନ୍ତ ମନ୍ଦିର
  • ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିଚୟର ହୃଦୟ

ସମ୍ବନ୍ଧିତ: ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର • କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର