Skip to content
coastal OdishaRead in English

ଯାଜପୁର

ଓଡିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ରାଜଧାନୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ (ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର) ଏବଂ ଏକ ଉଦୀୟମାନ ଇସ୍ପାତ କେନ୍ଦ୍ର (କଳିଙ୍ଗ ନଗର) |

Headquarters
ଯାଜପୁର
Population (2011)
୧,୮୨୭,୧୯୨
Area
୨,୮୯୯ ବର୍ଗ କିମି
Villages
1,798
Literacy (2011)
80.1%
Towns (2011)
8

ଏକ ନଜରରେ

ଯାଜପୁର ଏକ ଜିଲ୍ଲା ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସକୁ ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ମିଶ୍ରଣ କରେ | ଯେତେବେଳେ କଳିଙ୍ଗ ନଗର ଭାରତର ଇସ୍ପାତ ହବ୍ ପାଲଟିଛି, ଯାଜପୁର ସହର ଏକ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଭାବରେ ବିରଜା କ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ଗଦା କ୍ଷେତ୍ର ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା | ଏହି ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସନ୍ଧାନରେ ଭରପୂର ଅଟେ |

ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ

୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ 4,07,851 ପରିବାରରେ 18,27,192 ଜଣ ଲୋକ ଗଣାଯାଇଥିଲେ। 7.4% ଲୋକ ସହରରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ସାକ୍ଷରତା ହାର (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ) 80.1% ଥିଲା। ଜିଲ୍ଲାରେ 8ଟି ସହର ଥିଲା।

ଜନସଂଖ୍ୟା
18,27,192
ପୁରୁଷ 9,26,034 · ମହିଳା 9,01,158
ପରିବାର
4,07,851
ପରିବାର ପିଛା ପ୍ରାୟ 4.5 ଜଣ
ସାକ୍ଷରତା (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ)
80.1%
ପୁରୁଷ 86.8% · ମହିଳା 73.3%
ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ମହିଳା
973
ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁଅରେ ଝିଅ (୦–୬)
926
ପ୍ରତି ବର୍ଗ କି.ମି.ରେ ଲୋକ
630
  • ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ16,92,095 (92.6%)
  • ସହରାଞ୍ଚଳ1,35,097 (7.4%)
ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି
4,33,387 (23.7%)
ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି
1,51,432 (8.3%)

5,52,234 କର୍ମୀଙ୍କ କାମ

  • ଚାଷୀ1,06,239 (19.2%)
  • କୃଷି ଶ୍ରମିକ1,06,247 (19.2%)
  • ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପ14,067 (2.5%)
  • ଅନ୍ୟ କାମ1,81,011 (32.8%)
  • ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀ1,44,670 (26.2%)

ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀମାନେ ବର୍ଷକୁ ଛଅ ମାସରୁ କମ୍ କାମ କରିଥିଲେ।

ଉତ୍ସ: Census of India 2011, Primary Census Abstract (district, sub-district and town level). ତଥ୍ୟ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାର — ଜିଲ୍ଲା, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ସ୍ତରର ପ୍ରକାଶିତ ସର୍ବଶେଷ ଜନଗଣନା।

ଯାଜପୁରର ସହର

2ଟି ବିଧିବଦ୍ଧ ସହର (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା, ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ବା ଶିଳ୍ପ ଟାଉନସିପ୍) ଓ 6ଟି ଜନଗଣନା ସହର — ଯାହାକୁ ଜନଗଣନା ସହର ଭାବେ ଗଣିଥିଲା କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଶାସନ କରେ।

ସହରପ୍ରକାରଜନସଂଖ୍ୟାସାକ୍ଷରତାୱାର୍ଡ
Byasanagarପୌରପାଳିକା48,91187.3%29
Jajapurପୌରପାଳିକା37,45889.1%17
Brahmabaradaଜନଗଣନା ସହର10,72186.7%–
Sayadpurଜନଗଣନା ସହର8,79886.8%–
Anjiraଜନଗଣନା ସହର6,56176.2%–
Kalarangiataଜନଗଣନା ସହର5,50575.2%–
Kaliapaniଜନଗଣନା ସହର5,02872.9%–
Kabatabandhaଜନଗଣନା ସହର4,08087.0%–

ସହରର ନିଜ ଜନସଂଖ୍ୟା; ବହିର୍ବୃଦ୍ଧି (outgrowth) ଥିବା ସହର ପାଇଁ ସହର ପୃଷ୍ଠାରେ ତାହା ସହିତ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ୱାର୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ର।

ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲା: ସହର ଓ ଗାଁ

ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଜନସଂଖ୍ୟାଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳସହରାଞ୍ଚଳସାକ୍ଷରତା
Sukinda80,34480,344068.0%
Tomka45,81045,810066.4%
Kaliapani38,51727,98410,53359.6%
Kalinganagar49,41549,415064.2%
Jakhapura17,42417,424078.5%
Jajapur Road98,29341,34756,94683.3%
Korai96,87496,874082.4%
Panikoili65,38665,386083.9%
Jajapur1,34,85997,40137,45885.0%
Jajpur Sadar1,27,7781,27,778081.9%
Dharmasala1,64,9691,54,24810,72181.3%
Jenapur87,74177,10010,64178.1%
Kuakhia1,11,4081,11,408084.1%
Badachana1,29,8261,29,826079.9%
Balichandrapur1,11,4491,11,449080.0%
Binjharpur1,96,7801,87,9828,79882.2%
Bari - Ramachandrapur1,23,9561,23,956080.6%
Mangalpur1,46,3631,46,363083.7%

ଓଡ଼ିଶାର ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଥାନା ଅଞ୍ଚଳ, ରାଜସ୍ୱ ତହସିଲ ନୁହେଁ।

ଐତିହ୍ୟ ଡାଏରୀ

ଯାଜପୁର ଭୌମକର ଏବଂ ସୋମବଂଶୀ ରାଜବଂଶର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା | ମହାଭାରତରେ ଏହାକୁ ବିରଜା ତୀର୍ଥ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି | ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ରତ୍ନଗିରି ଏବଂ ଉଦୟଗିରି ପରି ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହା ଓଡିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ "ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ" ର ଏକ ଅଂଶ |

ସ୍ଥାନୀୟ ଆକର୍ଷଣ

  • ବିରଜା ମନ୍ଦିର: ୫୧ ଶକ୍ତି ପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ, ଯାହା ଦେବୀ ବିରଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ | ମହିଷାସୁରକୁ ବଧ କରୁଥିବା ଦୁଇ ହାତ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁର୍ଗା ଭାବରେ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଅନନ୍ୟ ଅଟେ |
  • ରତ୍ନଗିରି ଏବଂ ଉଦୟଗିରି: ସ୍ତୁପ ଏବଂ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଚିତ୍ରକଳା ସହିତ ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧ ମଠ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ |
  • କୁସୁମା ସରୋବର: ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିକଟରେ ନବୀକରଣ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀ |
  • ଦଶାଶ୍ୱମେଧ ଘାଟ: ବୈତରଣୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ଏକ ଐତିହାସିକ ଘାଟ, ଯାହାକୁ ବହୁତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ |

ମାଟିର ସ୍ୱାଦ

  • ଛେନା ଝିଲି: ନିମାପଡାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏକ ମିଠା କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକପ୍ରିୟ (ଯାଜପୁରର ମଧ୍ୟ ସମାନ ମିଠା ଅଛି) |
  • ସ୍ଥାନୀୟ ନଦୀ ମାଛ: ବୈତରଣୀ ନଦୀ ତାଜା ମାଛ ଯୋଗାଇଥାଏ ଯାହା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ |

ସ୍ଥାନୀୟ ବୀର

  • ସାଧାରଣତଃ, ଭୌମକର ଏବଂ ସୋମବଂଶୀ ରାଜବଂଶର ଶାସକମାନେ ଐତିହାସିକ ବୀର ଅଟନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବିଶାଳ ସଂରଚନା ଗଢିଥିଲେ |

Temples (16)

  • Amarabati Temple
  • Balunkeswara Temple · ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର
  • Biraja Temple · ବିରଜା ମନ୍ଦିର
  • Chandi temple · ଚଣ୍ଡୀ ମନ୍ଦିର
  • Dharma Mahakal Temple
  • Gopinathajiu Temple
  • Jagannath Temple
  • Jagannathjiu Temple
  • Maa Borei Temple · ମା ବୋରେଇ ମନ୍ଦିର |
  • Mahavinayak Temple · ମହାବିନାୟକ ଦେଉଳ
  • Raghunathajiu Temple
  • Suabarnesvara Temple
  • Trilochaneswar Temple · ତ୍ରିଲୋଚନେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର
  • Trilochaneswar Temple
  • Varahanatha Temple · ବରାହ ମନ୍ଦିର
  • Varahanatha Temple

Photos and map links in the temple directory. Today's tithi, sunrise and Rahu Kala here.

Protected monuments (12)

Monuments of National Importance protected by the Archaeological Survey of India. All of Odisha.

Railway stations

18 stations and 3 halts inside the district, as mapped on OpenStreetMap; some on new lines may not yet have regular trains.

Climate of Jajpur

In Jajpur district (at 20.85°N, 86.34°E), the hottest month is Apr (average highs of 37°C) and the coolest nights come in Jan (15°C). About 1570 mm of rain falls in a year, most of it in the monsoon; Aug is the wettest month.

JanFebMarAprMayJunJulAugSepOctNovDec
Average high (°C)273135373734313131312927
Average low (°C)151923262727262625242016
Rainfall (mm)14162836912253353582691433120
Rainy days11335162425221121

Averages for 1995–2024 at that point (16 m above sea level), from the Open-Meteo historical weather API (ERA5 reanalysis by ECMWF/Copernicus, CC BY 4.0) — modelled values on a ~25 km grid, not station readings from the India Meteorological Department. A rainy day has 2.5 mm or more.

Blocks, sub-districts, panchayats & villages

Choose a block, sub-district or town to see its details and its gram panchayats and villages. Open any village for its own page.

Counts below: Local Government Directory, December 2022 snapshot (LGD villages, which can differ from the district administration's revenue-village count).

Blocks
10
Sub-districts
18
GPs
311
LGD villages
1,798

Community development block

Badchana

Gram panchayats
43
Villages
261
LGD block code
3394
District
Jajpur
Open full block page

Villages (…)

ଯାଜପୁରର ସମସ୍ତ ବ୍ଲକ

ବ୍ଲକପଞ୍ଚାୟତଗ୍ରାମଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟାସାକ୍ଷରତାଅ.ଜ.ଜା. ଅଂଶ
Badchana432612,34,96579.8%7.7%
Bari291091,54,77380.8%0.2%
Binjharpur291141,57,62982.2%0.1%
Dahrmasala453172,15,77179.7%7.3%
Danagadi231201,14,92168.2%31.7%
Dasarathapur351551,95,05083.4%0.5%
Jajpur261941,69,87282.8%1.3%
Korei282291,58,76682.9%7.8%
Rasulpur281721,56,86283.5%2.0%
Sukinda251271,33,25766.2%37.1%

ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ଗ୍ରାମ: ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା (ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୨)। ଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟା, ସାକ୍ଷରତା ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଅଂଶ: ବ୍ଲକର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି — Census of India 2011, Primary Census Abstract (village level).

All census sub-districts

Towns (urban local bodies)

ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ

Source: Local Government Directory (lgdirectory.gov.in), Government of India — data dump of December 2022 via github.com/planemad/india-local-government-directory. Sub-districts follow the Local Government Directory, which for Odisha uses the Census sub-districts (police-station areas) — these are not the same as revenue tahasils. Boundaries and names change over time; check the district administration for current status.