Skip to content
central OdishaRead in English

ବଲାଙ୍ଗୀର

ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଭୂମି, ବଲାଙ୍ଗୀର ଏହାର ମନ୍ଦିର, ଲୋକକଥା ଏବଂ କୋଶଳୀ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ | ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର |

Headquarters
ବଲାଙ୍ଗୀର
Population (2011)
୧,୬୪୮,୯୯୭
Area
୬,୫୭୫ ବର୍ଗ କିମି
Villages
1,790
Literacy (2011)
64.7%
Towns (2011)
8

ଏକ ନଜରରେ

ବଲାଙ୍ଗୀର ଇତିହାସ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଜିଲ୍ଲା | ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର କୋଶଳ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଅଂଶ, ଏହା ଏହାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉପଭାଷା (ସମ୍ବଲପୁରୀ / କୋଶଳୀ), ଜୀବନ୍ତ ହସ୍ତତନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା | ବଲାଙ୍ଗୀର ନାମ ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ରାଜା ବଳରାମ ଦେଓଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏକ ଦୁର୍ଗ ବଳରାମଗଡରୁ ଆସିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ |

ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ

୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାରେ 4,14,749 ପରିବାରରେ 16,48,997 ଜଣ ଲୋକ ଗଣାଯାଇଥିଲେ। 12.0% ଲୋକ ସହରରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ସାକ୍ଷରତା ହାର (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ) 64.7% ଥିଲା। ଜିଲ୍ଲାରେ 8ଟି ସହର ଥିଲା।

ଜନସଂଖ୍ୟା
16,48,997
ପୁରୁଷ 8,30,097 · ମହିଳା 8,18,900
ପରିବାର
4,14,749
ପରିବାର ପିଛା ପ୍ରାୟ 4.0 ଜଣ
ସାକ୍ଷରତା (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ)
64.7%
ପୁରୁଷ 75.8% · ମହିଳା 53.5%
ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ମହିଳା
987
ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁଅରେ ଝିଅ (୦–୬)
955
ପ୍ରତି ବର୍ଗ କି.ମି.ରେ ଲୋକ
251
  • ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ14,51,616 (88.0%)
  • ସହରାଞ୍ଚଳ1,97,381 (12.0%)
ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି
2,94,777 (17.9%)
ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି
3,47,164 (21.1%)

7,20,601 କର୍ମୀଙ୍କ କାମ

  • ଚାଷୀ1,33,145 (18.5%)
  • କୃଷି ଶ୍ରମିକ1,07,920 (15.0%)
  • ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପ16,721 (2.3%)
  • ଅନ୍ୟ କାମ1,44,441 (20.0%)
  • ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀ3,18,374 (44.2%)

ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀମାନେ ବର୍ଷକୁ ଛଅ ମାସରୁ କମ୍ କାମ କରିଥିଲେ।

ଉତ୍ସ: Census of India 2011, Primary Census Abstract (district, sub-district and town level). ତଥ୍ୟ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାର — ଜିଲ୍ଲା, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ସ୍ତରର ପ୍ରକାଶିତ ସର୍ବଶେଷ ଜନଗଣନା।

ବଲାଙ୍ଗୀରର ସହର

4ଟି ବିଧିବଦ୍ଧ ସହର (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା, ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ବା ଶିଳ୍ପ ଟାଉନସିପ୍) ଓ 4ଟି ଜନଗଣନା ସହର — ଯାହାକୁ ଜନଗଣନା ସହର ଭାବେ ଗଣିଥିଲା କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଶାସନ କରେ।

ସହରପ୍ରକାରଜନସଂଖ୍ୟାସାକ୍ଷରତାୱାର୍ଡ
Balangirପୌରପାଳିକା98,23886.3%21
Titlagarhବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ31,25882.1%17
Kantabanjiବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ21,81978.5%16
Patnagarhବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ21,02479.7%15
Loisingaଜନଗଣନା ସହର6,22080.8%–
Bangomundaଜନଗଣନା ସହର5,75968.9%–
Badmalଜନଗଣନା ସହର5,43195.7%–
Tushuraଜନଗଣନା ସହର4,82385.5%–

ସହରର ନିଜ ଜନସଂଖ୍ୟା; ବହିର୍ବୃଦ୍ଧି (outgrowth) ଥିବା ସହର ପାଇଁ ସହର ପୃଷ୍ଠାରେ ତାହା ସହିତ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ୱାର୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ର।

ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲା: ସହର ଓ ଗାଁ

ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଜନସଂଖ୍ୟାଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳସହରାଞ୍ଚଳସାକ୍ଷରତା
Loisinga1,52,8651,46,6456,22070.1%
Balangir3,27,0812,28,84398,23874.3%
Tushura1,85,0281,80,2054,82367.1%
Patnagarh1,68,3251,47,30121,02466.5%
Khaprakhol89,81989,819056.3%
Turekela52,42252,422048.3%
Belpara1,16,1361,16,136056.5%
Saintala1,48,9911,43,5605,43164.0%
Kantabanji72,11550,29621,81961.9%
Bangomunda74,57968,8205,75956.3%
Sindhekela98,77798,777053.7%
Titlagarh1,62,8591,28,79234,06763.4%

ଓଡ଼ିଶାର ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଥାନା ଅଞ୍ଚଳ, ରାଜସ୍ୱ ତହସିଲ ନୁହେଁ।

ଐତିହ୍ୟ ଡାଏରୀ

ଚୌହାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ପାଟଣା ରାଜ୍ୟର ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଦିନେ ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା। ଏହାର ତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା ରହିଛି, ଯାହା ରାଣୀପୁର ଝରିଆଲ ପରି ଅନେକ ମନ୍ଦିରରେ ଦେଖାଯାଏ | ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି କଳା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଆସୁଛି |

ସ୍ଥାନୀୟ ଆକର୍ଷଣ

  • ହରିଶଙ୍କର: ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ ପାହାଡର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ମନୋରମ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ | ଏହା ଏହାର ପ୍ରାକୃତିକ ଝରଣା, ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ଏବଂ ଶଙ୍କର (ଶିବ) ଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଏକ ହରିଣ ପାର୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ |
  • ରାଣୀପୁର ଝରିଆଲ: "ଓଡିଶାର ସୋମନାଥ" ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ଏହି ଖୋଲା ଆକାଶ ମନ୍ଦିର କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସରେ ବିରଳ ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର ରହିଛି, ଯାହା ଭାରତର ଚାରୋଟି ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ |
  • ପାଟଣେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର: ପାଟଣାଗଡ଼ ରାଜପରିବାରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର |
  • ଶୈଳଶ୍ରୀ ପ୍ୟାଲେସ୍: ବଲାଙ୍ଗୀର ରାଜପରିବାରର ଚମତ୍କାର ରାଜପ୍ରାସାଦ |

ମାଟିର ସ୍ୱାଦ

ବଲାଙ୍ଗୀର ରୋଷେଇ ମସଲାଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସୁାଦିଷ୍ଟ |

  • ଚାଉଳ ବରା: ତେନ୍ତୁଳି ଚଟଣି ସହିତ ପରିବେଷିତ ଚାଉଳର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଫୁଡ୍ |
  • ଗୁପଚୁପ୍: ପଶ୍ଚିମ ଓଡିଶାର ପାନିପୁରୀ ସଂସ୍କରଣ, ଯାହା ସ୍ଥାନୀୟ ଲଙ୍କା ବ୍ୟବହାର କରି ଅତିରିକ୍ତ ମସଲାଯୁକ୍ତ ପାଣି ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା |
  • ମାଂସ ତରକାରୀ: ସ୍ଥାନୀୟ ମସଲା ସହିତ ଛେଳି ମାଂସର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ |

ସ୍ଥାନୀୟ ବୀର

  • ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂ ଦେଓ: ଓଡିଶାର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ବଲାଙ୍ଗୀର (ପାଟଣା ରାଜ୍ୟ) ର ମହାରାଜା |
  • ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍ଗାତା: ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ କବି ତଥା ଲେଖକ ଯିଏ ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଅବଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି |

Temples (4)

  • Chausathi Jogini Temple (Ranipur-Jharial) · ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର (ରାଣୀପୁର-ଝରିଆଲ)
  • Harishankar Temple · ହରିଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର
  • Indralatha Temple
  • Somesvara Temple

Photos and map links in the temple directory. Today's tithi, sunrise and Rahu Kala here.

Protected monuments (1)

Monuments of National Importance protected by the Archaeological Survey of India. All of Odisha.

Railway stations

15 stations and 0 halts inside the district, as mapped on OpenStreetMap; some on new lines may not yet have regular trains.

Climate of Balangir

In Balangir district (at 20.71°N, 83.48°E), the hottest month is May (average highs of 41°C) and the coolest nights come in Jan (15°C). About 1440 mm of rain falls in a year, most of it in the monsoon; Jul is the wettest month.

JanFebMarAprMayJunJulAugSepOctNovDec
Average high (°C)283236404136313031313028
Average low (°C)151823272927252524221916
Rainfall (mm)1511111334215402376264701513
Rainy days1111214232318611

Averages for 1995–2024 at that point (188 m above sea level), from the Open-Meteo historical weather API (ERA5 reanalysis by ECMWF/Copernicus, CC BY 4.0) — modelled values on a ~25 km grid, not station readings from the India Meteorological Department. A rainy day has 2.5 mm or more.

Blocks, sub-districts, panchayats & villages

Choose a block, sub-district or town to see its details and its gram panchayats and villages. Open any village for its own page.

Counts below: Local Government Directory, December 2022 snapshot (LGD villages, which can differ from the district administration's revenue-village count).

Blocks
14
Sub-districts
12
GPs
319
LGD villages
1,790

Community development block

Agalpur

Gram panchayats
20
Villages
108
LGD block code
3284
District
Balangir
Open full block page

Villages (…)

ବଲାଙ୍ଗୀରର ସମସ୍ତ ବ୍ଲକ

ବ୍ଲକପଞ୍ଚାୟତଗ୍ରାମଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟାସାକ୍ଷରତାଅ.ଜ.ଜା. ଅଂଶ
Agalpur2010896,93869.5%12.8%
Balangir271301,06,03567.2%21.4%
Bangomunda261321,09,87354.0%16.4%
Belpara241201,28,91656.0%34.4%
Deogaon2612997,64567.3%20.4%
Gudvella138954,05964.5%29.9%
Khaprakhol2113494,96458.3%34.8%
Loisinga2010890,22969.1%18.3%
Muribahal221621,15,87455.4%24.2%
Patnagarh301621,28,71164.8%31.6%
Puintala251361,11,63570.7%6.8%
Saintala221431,14,77564.5%20.1%
Titlagarh241311,19,55159.1%20.2%
Turekela1910583,30750.0%34.7%

ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ଗ୍ରାମ: ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା (ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୨)। ଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟା, ସାକ୍ଷରତା ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଅଂଶ: ବ୍ଲକର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି — Census of India 2011, Primary Census Abstract (village level).

All census sub-districts

Towns (urban local bodies)

  • Balangir · Municipality
  • Kantabanji · Notified Area Council
  • Patnagarh · Notified Area Council
  • Titlagarh · Municipality
  • Tusura · Notified Area Council · ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ମେଳ ଖାଉଥିବା ସହର ନାହିଁ

ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ

Source: Local Government Directory (lgdirectory.gov.in), Government of India — data dump of December 2022 via github.com/planemad/india-local-government-directory. Sub-districts follow the Local Government Directory, which for Odisha uses the Census sub-districts (police-station areas) — these are not the same as revenue tahasils. Boundaries and names change over time; check the district administration for current status.