ଡାଲମା — ଓଡ଼ିଶାର ହୃଦୟସ୍ପନ୍ଦନ
ଡାଲମା (Dalma) କେବଳ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ — ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଆତ୍ମା। ଏହା ହେଉଛି ଭଜା ମୁଗ ଡାଲି କିମ୍ବା ହରଡ଼ ଡାଲି ସହିତ ମିଶ୍ରିତ ପନିପରିବାର ଏକ ସୁସ୍ୱାଦୁ ତରକାରୀ, ଯାହା ବିନା ପିଆଜ ଓ ରସୁଣରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ (ଖାସକରି ଯେତେବେଳେ ମନ୍ଦିରରେ କିମ୍ବା ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ ରନ୍ଧାଯାଏ)।
Read in:
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତଥ୍ୟ
| ପ୍ରସଙ୍ଗ | ବିବରଣୀ |
|---|---|
| ପ୍ରକାର | ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ (Main Course) |
| ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ | ହରଡ଼/ଭଜା ମୁଗ ଡାଲି ଏବଂ ଦେଶୀ ପନିପରିବା |
| ଦେବ ଆରାଧନା | ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଛପନ ଭୋଗର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ |
| ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ଲାଭ | ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏବଂ ଫାଇବରରେ ଭରପୂର, ପଚିବା (ହଜମ) ସହଜ |
| କ'ଣ ସହ ଖିଆଯାଏ | ଅରୁଆ ଭାତ, ରୁଟି କିମ୍ବା ପିଠା ସହିତ |
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସମ୍ପର୍କ
ଡାଲମାର ଉତ୍ପତ୍ତି ପୁରୀର ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ସହିତ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ:
- ✦ଏହା ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦିଆଯାଉଥିବା "ମହାପ୍ରସାଦ" ବା "ଅବଢ଼ା"ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଟେ।
- ✦ମନ୍ଦିର ସଂସ୍କରଣରେ (ହବିଷ ଡାଲମା) କେବଳ ମୂଳ ଭାରତୀୟ ପନିପରିବା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ — ଆଳୁ, ବିଲାତି ବାଇଗଣ (ଟମାଟୋ), କିମ୍ବା ଅମୃତଭଣ୍ଡା ପରି ବିଦେଶୀ ପନିପରିବା ବାରଣ।
- ✦ଏହା ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ରନ୍ଧାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏକ ଅନନ୍ୟ, ମାଟିଆ ସ୍ୱାଦ ଆସିଥାଏ।
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପାଦାନ (ଘରୋଇ ଶୈଳୀ)
୧. ମୂଳଦୁଆ (Base)
- ✦ଡାଲି: ସାଧାରଣତଃ ହରଡ଼ ଡାଲି (Toor Dal) କିମ୍ବା ଭଜା ମୁଗ ଡାଲି (Roasted Moong Dal)।
୨. ପନିପରିବା ସମାହାର
ପାରମ୍ପରିକ ଓଡ଼ିଆ ଘରୋଇ ଡାଲମାରେ ଅନେକ ପରିବା ବ୍ୟବହାର ହୁଏ:
- ✦ସାରୁ (Taro root)
- ✦କଞ୍ଚା କଦଳୀ (Raw banana)
- ✦ଅମୃତଭଣ୍ଡା (Papaya) ବାଖର
- ✦ବାଇଗଣ (Eggplant)
- ✦କଖାରୁ ବା ବୋଇତାଳୁ (Pumpkin)
- ✦ଶିମ୍ବ (Flat beans)
- ✦ପୋଟଳ (Pointed gourd)
୩. ସ୍ୱାଦର ରହସ୍ୟ
- ✦ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ — ପାଞ୍ଚଟି ମସଲାର ମିଶ୍ରଣ (ସୋରିଷ, ଜିରା, ମେଥି, ପାନମଧୁରୀ, କଳାଞ୍ଜି)
- ✦ଭଜା ଜିରା ଲଙ୍କା ଗୁଣ୍ଡ — ରୋଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିବା ଜିରା ଏବଂ ଶୁଖିଲା ଲଙ୍କାର ଗୁଣ୍ଡ, ଯାହା ଶେଷରେ ପକାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ହିଁ ଡାଲମାର ଅସଲ କסೂରା (ମହକ) ଆଣିଥାଏ।
- ✦ଦେଶୀ ଘିଅ — ପାଣିଖିଆ (tempering) ପାଇଁ।
- ✦କୋରା ନଡ଼ିଆ — ଉପରେ ସଜାଇବା ପାଇଁ।
ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ପୁରସ୍କାର
୨୦୧୩ ମସିହାରେ, ତତ୍କାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଏକ ମେନୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ଜାତୀୟ ଭୋଜିରେ ଡାଲମାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଷ୍ଟିକର ତଥା ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ଖାଦ୍ୟକୁ ଜାତୀୟ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରାଇଥିଲା।