କୋରାପୁଟ ଆଦିବାସୀ ଐତିହ୍ୟ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା: କୋରାପୁଟ, ଜୟପୁର, ଦେଓମାଳି, କୋଟପାଡ଼ ଓ ଓନୁକୁଡ଼େଲି

ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଏହି କୋରାପୁଟ ଆଦିବାସୀ ଐତିହ୍ୟ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନାରେ ପାହାଡ଼ି ସହର କୋରାପୁଟ, ଦେଓମାଳି ଶୃଙ୍ଗ, ପୂର୍ବତନ ରାଜକୀୟ ସହର ଜୟପୁର, କୋଟପାଡ଼ର ପ୍ରାକୃତିକ-ରଙ୍ଗ ବୁଣାକାର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀ ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲାର ଓନୁକୁଡ଼େଲିର ଗୁରୁବାର ହାଟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଆଦିବାସୀ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଧୀରେ ଓ ସମ୍ମାନର ସହ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ବର୍ଷା ପରେ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଗରମ ପୂର୍ବରୁ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଫେବୃଆରୀ ଏହାର ଉତ୍ତମ ସମୟ।

ଯିବା ପୂର୍ବରୁ: ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମଣ

କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅନେକ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବାସ କରନ୍ତି; ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ହେଉଛନ୍ତି ପରଜା, ତା'ପରେ କନ୍ଧ, ଭତଡ଼ା, ଗଦବା ଓ ଭୂମିଆ। ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲାର ପାହାଡ଼ର ବଣ୍ଡାମାନେ ଭାରତର ବିଶେଷ ଭାବେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ (PVTG) ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ, 2011 ଜନଗଣନାରେ ସେମାନଙ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ 12,000 ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ବିପନ୍ନ ଭାଷା ରେମୋ ଅଛି।

ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ବଦଳୁଛି, ତେଣୁ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନିୟମ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ:

• ବିଦେଶୀ ନାଗରିକ: ଓଡ଼ିଶା 2007ରେ PVTG ଜନସଂଖ୍ୟା ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଥିଲା। ଫେବୃଆରୀ 2016ର କୋହଳ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଟୁର୍ ଅପରେଟରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥାନା ବା ପୋଲିସ ଅଧୀକ୍ଷକଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ବିଦେଶୀମାନଙ୍କୁ ସରକାର ଅନୁମୋଦିତ ଗାଇଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏବଂ କୋରାପୁଟର 14ଟି ଓ ମାଲକାନଗିରିର 4ଟି ସମେତ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ନିଷିଦ୍ଧ ରହିବ। ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026ର ଏକ ଖବର କହେ ଯେ କୋରାପୁଟ ଓ ମାଲକାନଗିରିର ଚୟନିତ ଗାଁ ଏବେବି ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ଏବଂ ସରକାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକର ସମୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ବା ପୋଲିସ ସହ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
• ସମସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟଟକ: PVTG ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର 2012 ନିୟମ ଆଦିବାସୀ ଲୋକଙ୍କ ଫଟୋ ଉଠାଇବା, ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦିବାସୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆୟୋଜନ କରିବା ଏବଂ ରାତିରେ PVTG ଅଞ୍ଚଳ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲା। ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମଣ ପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ମାନଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
• ଆଚରଣ: ହାଟ ଓ ରାସ୍ତା ଭଳି ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ଥାନରେ ରୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ବିନା ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ ଗାଁ ବା ଘର ଭିତରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସ୍ପଷ୍ଟ ସମ୍ମତି ବିନା ଲୋକଙ୍କ ଫଟୋ ଉଠାନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମିଠା, ଟଙ୍କା ବା ଉପହାର ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ ନାହିଁ, କଡ଼ା ମୂଲଚାଲ ନକରି ଉଚିତ ମୂଲ୍ୟରେ କିଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଭାଷା କହୁଥିବା ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଗାଇଡ୍ ସହ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ।

ଏକ ନଜରରେ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା

ସୋମବାରରେ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ ଯେପରି 4ର୍ଥ ଦିନ ଗୁରୁବାର ପଡ଼ିବ, ଯାହା ଓନୁକୁଡ଼େଲିର ହାଟ ଦିନ।

ଦିନ 1: କୋରାପୁଟ ସହର

କୋରାପୁଟ ସବୁଜ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ 2,900 ଫୁଟ (ପ୍ରାୟ 880 m) ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଅପରାହ୍ନ ସବର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ କଟାନ୍ତୁ, ଯାହା ଏକ ଟିକରା ଉପରେ ଥିବା 20ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରି ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା। ମନ୍ଦିରର ନାମ ଆଦିବାସୀ (ସବର) ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସହ ଜଗନ୍ନାଥ ପରମ୍ପରାର ଦୀର୍ଘ ସମ୍ପର୍କକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ଆଦିବାସୀ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଅଞ୍ଚଳର ଆଦିବାସୀ ସଂସ୍କୃତିର ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ଏବଂ ହାଟ ଭ୍ରମଣ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଭଲ ପରିଚୟ ଦିଏ।

ଚାଖିବା ଭଳି ଖାଦ୍ୟ: ମାଣ୍ଡିଆ (finger millet)ରୁ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ଯାହା କୋରାପୁଟ ପାହାଡ଼ରେ ବହୁଳ ଭାବେ ଚାଷ ହୁଏ।

ବ୍ୟବହାରିକ ପରାମର୍ଶ: କୋରାପୁଟ ରେଳପଥରେ ପହଞ୍ଚିହେବ, ଏବଂ ଜୟପୁରରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଉଡ଼ାଣ ସହ ଏକ ବିମାନବନ୍ଦର ଅଛି; ମାର୍ଗ ବଦଳୁଥିବାରୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟସୂଚୀ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

ଦିନ 2: ଦେଓମାଳି

ପ୍ରାୟ 1,672 m ଉଚ୍ଚ ଦେଓମାଳି ସାଧାରଣତଃ ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସେମିଳିଗୁଡ଼ା ଦେଇ କୋରାପୁଟରୁ ସଡ଼କ ଦୂରତା ପ୍ରାୟ 50ରୁ 70 km ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଶେଷ ଅଂଶଟି ଏକ ଆଙ୍କାବାଙ୍କା ପାହାଡ଼ି ରାସ୍ତା। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସଫା ସକାଳ ଦୃଶ୍ୟ ଚାହୁଁଥିଲେ ପାହାନ୍ତିଆରୁ ବାହାରନ୍ତୁ। ରାସ୍ତା ଚାଷୀ ଗାଁ ଓ ଥାକ ଥାକ କ୍ଷେତ ଦେଇ ଯାଏ; ଧୀରେ ଗାଡ଼ି ଚଳାନ୍ତୁ ଏବଂ ଲୋକ ବା ଘରର ଫଟୋ ଉଠାଇବାକୁ ଅଟକନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଚାଖିବା ଭଳି ଖାଦ୍ୟ: ପ୍ୟାକ୍ କରା ଜଳଖିଆ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ, କାରଣ ଶୃଙ୍ଗରେ ସୁବିଧା ସୀମିତ।

ବ୍ୟବହାରିକ ପରାମର୍ଶ: ବିଶେଷକରି ବର୍ଷା ପରେ ପରେ ମେଘ ଓ ବର୍ଷା ଦୃଶ୍ୟକୁ ଲୁଚାଇଦେଇପାରେ। ଶୀତ ସକାଳ ଥଣ୍ଡା, ତେଣୁ ଏକ ଗରମ ପୋଷାକ ନିଅନ୍ତୁ।

ଦିନ 3: ଜୟପୁର ଓ କୋଟପାଡ଼

କୋରାପୁଟଠାରୁ ପ୍ରାୟ 20ରୁ 25 km ଦୂରରେ ଥିବା ଜୟପୁର 17ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ଜୟପୁର ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା; ପୁରୁଣା ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ବାହାରୁ ଦେଖିହେବ। କୋଟପାଡ଼ ହସ୍ତତନ୍ତର ଘର କୋଟପାଡ଼ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇ ଚାଲନ୍ତୁ। ମିରଗାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବୁଣାକାରମାନେ ଆଲ୍ ଗଛର ଚେରରୁ ମିଳୁଥିବା ନାଲି ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗା ସୂତା ଶାଢ଼ୀ ଓ ଷ୍ଟୋଲ୍ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସ ଲାଗେ। 2005ରେ କୋଟପାଡ଼ ହସ୍ତତନ୍ତ ଭୌଗୋଳିକ ସଙ୍କେତ ଟ୍ୟାଗ୍ ପାଇଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଉତ୍ପାଦ ହୋଇଥିଲା (ଓଡ଼ିଶାର ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ଦେଖନ୍ତୁ)। ଆପଣଙ୍କ ଗାଇଡ୍‌ଙ୍କୁ ଏକ ବୁଣାକାର ସମବାୟ ସମିତି ବା ଏକ ପାରିବାରିକ ତନ୍ତ ଦେଖିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ କୁହନ୍ତୁ, ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସିଧାସଳଖ କିଣନ୍ତୁ।

ଚାଖିବା ଭଳି ଖାଦ୍ୟ: ଜୟପୁର ସହରରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାତ ଓ ଡାଲି ଖାଦ୍ୟ।

ବ୍ୟବହାରିକ ପରାମର୍ଶ: ବୁଣା ଓ ରଙ୍ଗ କରିବା ଧୀର, ଋତୁଭିତ୍ତିକ କାମ, ତେଣୁ ବିନା ସୂଚନାରେ ପହଞ୍ଚିବା ବଦଳରେ ଗାଇଡ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗରୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ।

ଦିନ 4 (ଗୁରୁବାର): ଓନୁକୁଡ଼େଲି ହାଟ ଓ ଡୁଡୁମା

ଡୁଡୁମା ଜଳପ୍ରପାତ ନିକଟରେ, କୋରାପୁଟଠାରୁ ପ୍ରାୟ 90 km ଦୂରରେ (ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ 88ରୁ 92 km ଦିଅନ୍ତି) ଥିବା ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲାର ଓନୁକୁଡ଼େଲି (ଓନକଡ଼େଲି ବା ଅଙ୍କଡ଼େଲି ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଏ) ପାଇଁ ଜୟପୁରରୁ ସକାଳୁ ବାହାରନ୍ତୁ। ଗୁରୁବାର ଦିନ ବଣ୍ଡା ପାହାଡ଼ର ଲୋକ ଏବଂ ଗଦବା ଓ ପରଜା ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ କିଣାବିକା ପାଇଁ ତଳକୁ ଆସନ୍ତି। ସବିଶେଷ ବିଷୟରେ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନମତ: କେତେକ ସାଧାରଣ ଭାବେ ବଣ୍ଡା ହାଟ ରବିବାରରେ ବସେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ଦିନଟି ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ। ଏହି ହାଟ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବଜାର, କୌଣସି ପ୍ରଦର୍ଶନ ନୁହେଁ। ଧାରେ ଧାରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଗାଇଡ୍ ସହ ରୁହନ୍ତୁ, ଅନୁମତି ବିନା କାହାର ଫଟୋ ଉଠାନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ ଭ୍ରମଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରଖନ୍ତୁ। ଫେରିବା ବାଟରେ ଡୁଡୁମାରେ ଅଟକନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସୀମାରେ ମାଛକୁଣ୍ଡ ନଦୀ ଏକ ଗିରିସଙ୍କଟକୁ ଖସିପଡ଼େ।

ଚାଖିବା ଭଳି ଖାଦ୍ୟ: ନିଜ ପାଣି ଓ ଜଳଖିଆ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ, ଏବଂ ଜୟପୁର ଫେରି ଭଲ ଭାବେ ଖାଆନ୍ତୁ।

ବ୍ୟବହାରିକ ପରାମର୍ଶ:

• ହାଟ ବାହାରେ ବଣ୍ଡା ପାହାଡ଼ ବା ବଣ୍ଡା ଗାଁକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ବିଦେଶୀ ନାଗରିକମାନେ ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ମାଲକାନଗିରି ପାଇଁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନିୟମ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଚୟନିତ ଗାଁ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ ରହିଛି।
• PVTG ଅଞ୍ଚଳରେ ରାତ୍ରି ଭ୍ରମଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦିନ ଆଲୁଅରେ ବାହାରନ୍ତୁ ଓ ଅନ୍ଧାର ପୂର୍ବରୁ ଫେରନ୍ତୁ।

ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ନିଜ ଅନୁସାରେ ସଜାନ୍ତୁ

ଅତିରିକ୍ତ ଦିନଟିଏ ଥିଲେ, ଜୟପୁରଠାରୁ ପ୍ରାୟ 55 km ଦୂରରେ ଥିବା ଗୁପ୍ତେଶ୍ୱର ଗୁମ୍ଫା ମନ୍ଦିର, କିମ୍ବା କୋଲାବ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ। ଉପକୂଳରୁ ଆସୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଏହି ମାର୍ଗକୁ କୋରାପୁଟ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍ ଓ ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ଟ୍ରାଙ୍ଗଲ୍ ସହ ମିଶାଇପାରିବେ। ଗୁରୁବାର ହାଟ ବା ସ୍ଥାନୀୟ ପର୍ବ ଅନୁସାରେ ଦିନ ସଜାଡ଼ିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆ ଟ୍ରିପ୍ ପ୍ଲାନର୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।

ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ

PVTG ଅଞ୍ଚଳର ନିୟମ, ହାଟ ଦିନ ଓ ରାସ୍ତାର ଅବସ୍ଥା ବଦଳେ। ଯାତ୍ରାର କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ କୋରାପୁଟ ଓ ମାଲକାନଗିରି ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ, ପୋଲିସ ବା ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସହ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଲାଇସେନ୍ସପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ଥାନୀୟ ଗାଇଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।