ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିଭୁଜ ହେଉଛି ପୂର୍ବ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପଥ (tourist circuit)। ତିନୋଟି ମହାନ ସ୍ଥାନ — ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ, ଏବଂ କୋଣାର୍କକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏହି ତ୍ରିଭୁଜାକାର ପଥ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା, ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବନା ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତଥ୍ୟ
| ସ୍ଥାନ | ପରିଚୟ | ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ | ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଦୂରତା |
|---|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | ମନ୍ଦିର ମାଳିନୀ ସହର | ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର | ୦ କି.ମି. (ଆରମ୍ଭ ବିନ୍ଦୁ) |
| ପୁରୀ | ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପୀଠ (ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର) | ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର | ପ୍ରାୟ ୬୦ କି.ମି. |
| କୋଣାର୍କ | ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଚମତ୍କାର | ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର | ପ୍ରାୟ ୬୫ କି.ମି. |
୧. ଭୁବନେଶ୍ୱର: ମନ୍ଦିର ମାଳିନୀ ସହର (ଏକାମ୍ର କ୍ଷେତ୍ର)
ଓଡ଼ିଶାର ଆଧୁନିକ ରାଜଧାନୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ସହିତ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀର ମିଳନ ହୋଇଛି। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଅତୀତରେ ଏଠାରେ ୭,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ମନ୍ଦିର ଥିଲା ଏବଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶତାଧିକ ମନ୍ଦିର ମୁଣ୍ଡ ଟେକି ରହିଛି।
ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ:
- ଶ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର: ୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ, ପ୍ରଭୁ ଶିବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ (ହରିହର) ଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ଏହା କଳିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଦର୍ଶନ ଅଟେ। (ସୂଚନା: ଅଣ-ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ ମନା, କିନ୍ତୁ ବାହାରୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଅଛି)।
- ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର: ଏହାର ସୁନ୍ଦର ତୋରଣ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହାକୁ "ଓଡ଼ିଆ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ମଣି" (Gem of Odisha Architecture) କୁହାଯାଏ।
- ଉଦୟଗିରି ଓ ଖଣ୍ଡଗିରି ଗୁମ୍ଫା: ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ–ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀର ପଥରକଟା ଗୁମ୍ଫା, ଯାହାର ଅଧିକାଂଶ ସମ୍ରାଟ ଖାରବେଳଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ଜୈନ ସନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଳାଯାଇଥିଲା।
- ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର: ନିଜର ସୁନ୍ଦର ଅନୁପାତ ଏବଂ କଳାକୃତି ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
୨. ପୁରୀ: ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଲୀଳାକ୍ଷେତ୍ର
ବଙ୍ଗୋପସାଗର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ପୁରୀ ହେଉଛି ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚାରି ଧାମ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହା କେବଳ ଏକ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ନାଭିକେନ୍ଦ୍ର।
ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ:
- ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର: ୧୨ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ବିଶାଳ ମନ୍ଦିରରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତି (ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ସୁଦର୍ଶନ) ପୂଜା ପାଆନ୍ତି। ଏହା ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥଯାତ୍ରା ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ବୃହତ୍ତମ ମନ୍ଦିର ରୋଷେଇଶାଳା ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରୋଷଘରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମହାପ୍ରସାଦ (ଅବଢ଼ା) ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା।
- ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଭ ବେଳାଭୂମି (Puri Beach): ବ୍ଲୁ ଫ୍ଲାଗ୍ (Blue Flag) ମାନ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ସମୁଦ୍ର କୂଳ ସାନ୍ଧ୍ୟ ଭ୍ରମଣ, ସ୍ନାନ ଏବଂ ବାଲୁକା କଳା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
- ରଘୁରାଜପୁର ହେରିଟେଜ୍ ଭିଲେଜ୍: ପୁରୀ ନିକଟରେ ଥିବା ଏହି ଗାଁ ହେଉଛି ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ଏବଂ ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ। ଏହି ଗାଁର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘର ଏକ କଳା ପଦର୍ଶନୀ।
୩. କୋଣାର୍କ: ପଥର ଦେହରେ କବିତା
କୋଣାର୍କ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶା ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ମୁକୁଟମଣି ଏବଂ ଏକ ୟୁନେସ୍କୋ (UNESCO) ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳୀ।
ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ:
- ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର (କଳା ପାଗୋଡ଼ା): ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରାଜା ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ (ପ୍ରଥମ ନରସିଂହ ଦେବ, ଶାସନକାଳ ୧୨୩୮–୧୨୬୪)ଙ୍କ ସମୟରେ ନିର୍ମିତ। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିରଟିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କର ଏକ ବିଶାଳ ରଥ ଆକାରରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୨୪ଟି ବିଶାଳ ଚକ ଏବଂ ୭ଟି ଘୋଡ଼ା ଅଛି। ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ଏଠାରେ ପଥରର ଭାଷା ମଣିଷର ଭାଷାକୁ ବଳିଯାଇଛି ବୋଲି କହିଥିବା ବହୁଳ ଭାବେ ଉଦ୍ଧୃତ ହୁଏ।
- ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ବେଳାଭୂମି: ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୩ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ସମୁଦ୍ର କୂଳଟି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ, ମାଘ ସପ୍ତମୀ ମେଳା ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଲୁକା କଳା ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ କିନ୍ତୁ ୧ରୁ ୫ ଡିସେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିକଟସ୍ଥ ମୁକ୍ତାକାଶ ମଞ୍ଚ (Open-Air Auditorium)ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
ଭ୍ରମଣର ମାର୍ଗ (Itinerary)
୩ରୁ ୪ ଦିନର ଯୋଜନା:
- ପ୍ରଥମ ଦିନ (ଭୁବନେଶ୍ୱର): ଭୁବନେଶ୍ୱର ବିମାନବନ୍ଦର ବା ରେଳ ଷ୍ଟେସନରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଏବଂ ଉଦୟଗିରି ଗୁମ୍ଫା ବୁଲି ଦେଖନ୍ତୁ।
- ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ (ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ପୁରୀ): ପୁରୀ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା (ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ ଘଣ୍ଟା)। ବାଟରେ ପିପିଲି (ଚାନ୍ଦୁଆ କାମ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ) ଏବଂ ରଘୁରାଜପୁର ବୁଲନ୍ତୁ। ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ।
- ତୃତୀୟ ଦିନ (ପୁରୀ ଓ କୋଣାର୍କ): ସକାଳୁ ପୁରୀ ବେଳାଭୂମିରେ ସମୟ ବିତାଇ "ମେରାଇନ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍" ଦେଇ କୋଣାର୍କ ଯାଆନ୍ତୁ। ଦ୍ୱିପ୍ରହରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା ଭୁବନେଶ୍ୱର ଫେରିଆସନ୍ତୁ।
ପୁରୀ-କୋଣାର୍କ ମେରାଇନ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍
ପୁରୀ ଏବଂ କୋଣାର୍କ କୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ରାସ୍ତା (NH-316A) କୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମେରାଇନ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍ କୁହାଯାଏ। ଗୋଟିଏ ପଟେ ବିଶାଳ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଟେ ବାଲୁଖଣ୍ଡ ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇଥିବା ଏହି ରାସ୍ତା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ରାସ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅଟେ।
ଭ୍ରମଣର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ
- ଅକ୍ଟୋବରରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ: ପାଗ ଶୀତଳ ଏବଂ ଶୁଖିଲା ରୁହେ, ଯାହା ବୁଲାବୁଲି କରିବା ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଭଲ ଅଟେ।
- ଜୁନ୍ / ଜୁଲାଇ: କେବଳ ମାତ୍ର ରଥଯାତ୍ରା ଦେଖିବା ପାଇଁ (ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରବଳ ଭିଡ଼ ଏବଂ ଗରମ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ)।
- ଡିସେମ୍ବର: ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ଆୟୋଜିତ କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ (୧–୫ ଡିସେମ୍ବର) ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ବେଳାଭୂମିରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଲୁକା କଳା ଉତ୍ସବ (Sand Art Festival) ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଏହି ସମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ।
ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ: ରଥଯାତ୍ରା • ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ • ଡାଲମା
