ଏକ ନଜରରେ
ଢେଙ୍କାନାଳ ଏହାର ପାହାଡ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଏକ ଜିଲ୍ଲା | ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପିତ୍ତଳ ଧାତୁ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ (ଡୋକ୍ରା) ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର "ଢେଙ୍କାନାଳ ବରା" ର ଘର ଅଟେ | ଏହି ଜିଲ୍ଲା ଇତିହାସ, ଧର୍ମ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ମିଶ୍ରଣ ଅଟେ |
central OdishaRead in English
ଢେଙ୍କାନାଳ
କପିଳାସ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ 'ଓଡିଶାର କୈଳାସ' କୁହାଯାଏ ଏବଂ ମହିମା ଧର୍ମର ଯୋରନ୍ଦା ଗାଦି |
- Headquarters
- ଢେଙ୍କାନାଳ
- Population (2011)
- ୧,୧୯୨,୮୧୧
- Area
- ୪,୪୫୨ ବର୍ଗ କିମି
- Villages
- 1,210
- Literacy (2011)
- 78.8%
- Towns (2011)
- 5
ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ 2,79,364 ପରିବାରରେ 11,92,811 ଜଣ ଲୋକ ଗଣାଯାଇଥିଲେ। 9.9% ଲୋକ ସହରରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ସାକ୍ଷରତା ହାର (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ) 78.8% ଥିଲା। ଜିଲ୍ଲାରେ 5ଟି ସହର ଥିଲା।
- ଜନସଂଖ୍ୟା
- 11,92,811
- ପୁରୁଷ 6,12,593 · ମହିଳା 5,80,218
- ପରିବାର
- 2,79,364
- ପରିବାର ପିଛା ପ୍ରାୟ 4.3 ଜଣ
- ସାକ୍ଷରତା (୭ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ)
- 78.8%
- ପୁରୁଷ 86.2% · ମହିଳା 71.0%
- ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁରୁଷରେ ମହିଳା
- 947
- ପ୍ରତି ୧,୦୦୦ ପୁଅରେ ଝିଅ (୦–୬)
- 877
- ପ୍ରତି ବର୍ଗ କି.ମି.ରେ ଲୋକ
- 268
- ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ10,75,305 (90.1%)
- ସହରାଞ୍ଚଳ1,17,506 (9.9%)
- ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି
- 2,34,079 (19.6%)
- ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି
- 1,62,056 (13.6%)
4,35,533 କର୍ମୀଙ୍କ କାମ
- ଚାଷୀ59,655 (13.7%)
- କୃଷି ଶ୍ରମିକ66,856 (15.4%)
- ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପ10,672 (2.5%)
- ଅନ୍ୟ କାମ1,40,155 (32.2%)
- ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀ1,58,195 (36.3%)
ସୀମାନ୍ତ କର୍ମୀମାନେ ବର୍ଷକୁ ଛଅ ମାସରୁ କମ୍ କାମ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ସ: Census of India 2011, Primary Census Abstract (district, sub-district and town level). ତଥ୍ୟ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାର — ଜିଲ୍ଲା, ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ସ୍ତରର ପ୍ରକାଶିତ ସର୍ବଶେଷ ଜନଗଣନା।
ଢେଙ୍କାନାଳର ସହର
3ଟି ବିଧିବଦ୍ଧ ସହର (ମହାନଗର ନିଗମ, ପୌରପାଳିକା, ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ବା ଶିଳ୍ପ ଟାଉନସିପ୍) ଓ 2ଟି ଜନଗଣନା ସହର — ଯାହାକୁ ଜନଗଣନା ସହର ଭାବେ ଗଣିଥିଲା କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଶାସନ କରେ।
| ସହର | ପ୍ରକାର | ଜନସଂଖ୍ୟା | ସାକ୍ଷରତା | ୱାର୍ଡ |
|---|---|---|---|---|
| Dhenkanal | ପୌରପାଳିକା | 67,414 | 90.8% | 23 |
| Bhuban | ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ | 22,200 | 83.6% | 15 |
| Kamakshyanagar | ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ | 16,810 | 89.6% | 12 |
| Saranga | ଜନଗଣନା ସହର | 6,426 | 92.1% | – |
| Indipur | ଜନଗଣନା ସହର | 4,656 | 88.1% | – |
ସହରର ନିଜ ଜନସଂଖ୍ୟା; ବହିର୍ବୃଦ୍ଧି (outgrowth) ଥିବା ସହର ପାଇଁ ସହର ପୃଷ୍ଠାରେ ତାହା ସହିତ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଛି। ୱାର୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୧ର।
ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲା: ସହର ଓ ଗାଁ
| ଉପ-ଜିଲ୍ଲା | ଜନସଂଖ୍ୟା | ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ | ସହରାଞ୍ଚଳ | ସାକ୍ଷରତା |
|---|---|---|---|---|
| Parajang | 1,64,482 | 1,58,056 | 6,426 | 77.1% |
| Kamakshyanagar | 1,17,096 | 1,00,286 | 16,810 | 81.5% |
| Kankadahad | 61,222 | 61,222 | 0 | 67.8% |
| Bhuban | 1,01,051 | 78,851 | 22,200 | 80.3% |
| Gandia | 1,04,442 | 1,04,442 | 0 | 76.7% |
| Nihalprasad | 53,452 | 53,452 | 0 | 77.2% |
| Tumusingha | 53,802 | 53,802 | 0 | 78.6% |
| Motunga | 62,014 | 62,014 | 0 | 81.4% |
| Bhusan Steel Limited | 26,821 | 26,821 | 0 | 81.3% |
| Balimi | 47,592 | 47,592 | 0 | 75.7% |
| Hindol | 44,159 | 44,159 | 0 | 73.1% |
| Rasol | 73,850 | 73,850 | 0 | 76.9% |
| Dhenkanal Sadar | 2,82,828 | 2,10,758 | 72,070 | 82.4% |
ଓଡ଼ିଶାର ଜନଗଣନା ଉପ-ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକ ଥାନା ଅଞ୍ଚଳ, ରାଜସ୍ୱ ତହସିଲ ନୁହେଁ।
ଐତିହ୍ୟ ଡାଏରୀ
ଢେଙ୍କାନାଳ ସିଂ ଦେଓ ରାଜବଂଶ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ଏକ ଗଡଜାତ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା | ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା, ବିଶେଷକରି ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ଶହୀଦ ବାଜି ରାଉତଙ୍କ ଘଟଣା | ମହିମା ଧର୍ମ, ଏକ ଏକେଶ୍ୱରବାଦୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ଏଠାରେ ଜୋରନ୍ଦାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ରହିଛି |
ସ୍ଥାନୀୟ ଆକର୍ଷଣ
- କପିଳାସ: "ଓଡିଶାର କୈଳାସ" ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ଏହି ପାହାଡରେ ୨୨୩୯ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ପ୍ରଭୁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର (ଶିବ) ଙ୍କ ମନ୍ଦିର ରହିଛି | ଏକ ବଙ୍କା ରାସ୍ତା ଏବଂ ୧୩୫୨ ପାହାଚ ଉପରକୁ ଯାଇଥାଏ |
- ଯୋରନ୍ଦା ଗାଦି: ମହିମା ଧର୍ମର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୁଖ୍ୟାଳୟ | ଏଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ମାଘ ମେଳା ସାରା ଦେଶରୁ ସାଧୁ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ |
- ସପ୍ତଶଯ୍ୟା: ଏହାକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ସାତୋଟି ପାହାଡ ନାମରେ ନାମିତ ଏକ ମନୋରମ ସ୍ଥାନ | ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିର୍ବାସନ ସମୟରେ ଏଠାରେ କିଛି ସମୟ ବିତାଇଥିଲେ |
- ଦଣ୍ଡାଧର ଡ୍ୟାମ୍: ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ପିକନିକ୍ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ |
ମାଟିର ସ୍ୱାଦ
- ଢେଙ୍କାନାଳ ବରା: ଛଣା ହୋଇଥିବା ଡାଲି ବରା, ଯାହା ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଖସଖସିଆ ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର |
- ମଗଜି: ଗୋଣ୍ଡିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମଇଁଷି କ୍ଷୀର ଛେନାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ମିଠା |
ସ୍ଥାନୀୟ ବୀର
- ବାଜି ରାଉତ: ୧୨ ବର୍ଷର ନାଉରୀ ପୁଅ ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ପାର କରିବାକୁ ମନା କରିବାରୁ ବ୍ରିଟିଶ ପୋଲିସ୍ ଦ୍ୱାରା ଗୁଳିର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ |
- ସାରଙ୍ଗଧର ଦାସ: ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଏବଂ ସମାଜବାଦୀ ନେତା |
Temples (11)
- Annakoteswar Temple
- Ashtashambhu Temple · ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ପୀଠ
- Balaram Temple, Dhenkanal · ବଳରାମ ମନ୍ଦିର, ଢେଙ୍କାନାଳ
- Jagannatha Temple
- Kanakesvara Mahadev Temple
- Kapilash Temple · କପିଳାସ ଶିବ ମନ୍ଦିର
- Kapileswar Mahadev Temple
- Nadara Ramachandi Temple
- Sidhesvara Temple
- Somnatha Temple
- Yajnesvara Temple
Photos and map links in the temple directory. Today's tithi, sunrise and Rahu Kala here.
Protected monuments (4)
- Kapileswar Mahadev Temple, Hatuari N-OR-75
- Chandrasekhar Temple Group of Monuments and Ancient Steps, Yogapitha Kapilas N-OR-76
- Annakoteshvara Temple, Latadeipur N-OR-77
- Anantashayana Vishnu, Sarang N-OR-78
Monuments of National Importance protected by the Archaeological Survey of India. All of Odisha.
Railway stations
- Bhuban Road Railway Station
- Dhenkanal · DNKL
- Hindol Road · HND
- Joranda Road · JRZ
- Kamakhyanagar Railway Station
- Meramandali · MRDL
- Muktaposi Railway Station
- Parjang Railway Station
- Rangamatia Railway Station
- Sadashibapur · SSPR
- Tangaria Railway Station
- Dandimal · DNDL (halt)
- Mahadia · MHDB (halt)
- Nayabhagirathipur · NBT (halt)
- Shyama Charanpur · SCPR (halt)
11 stations and 4 halts inside the district, as mapped on OpenStreetMap; some on new lines may not yet have regular trains.
Climate of Dhenkanal
In Dhenkanal district (at 20.67°N, 85.59°E), the hottest month is Apr (average highs of 38°C) and the coolest nights come in Jan (16°C). About 1500 mm of rain falls in a year, most of it in the monsoon; Jul is the wettest month.
| Jan | Feb | Mar | Apr | May | Jun | Jul | Aug | Sep | Oct | Nov | Dec | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Average high (°C) | 27 | 31 | 36 | 38 | 38 | 34 | 31 | 31 | 31 | 31 | 29 | 27 |
| Average low (°C) | 16 | 18 | 22 | 25 | 27 | 27 | 26 | 25 | 25 | 23 | 19 | 16 |
| Rainfall (mm) | 16 | 16 | 26 | 27 | 74 | 211 | 369 | 347 | 250 | 122 | 23 | 18 |
| Rainy days | 1 | 1 | 3 | 2 | 5 | 16 | 24 | 25 | 21 | 10 | 2 | 1 |
Averages for 1995–2024 at that point (56 m above sea level), from the Open-Meteo historical weather API (ERA5 reanalysis by ECMWF/Copernicus, CC BY 4.0) — modelled values on a ~25 km grid, not station readings from the India Meteorological Department. A rainy day has 2.5 mm or more.
Blocks, sub-districts, panchayats & villages
Choose a block, sub-district or town to see its details and its gram panchayats and villages. Open any village for its own page.
Counts below: Local Government Directory, December 2022 snapshot (LGD villages, which can differ from the district administration's revenue-village count).
- Blocks
- 8
- Sub-districts
- 13
- GPs
- 212
- LGD villages
- 1,210
Community development block
Bhuban
- Gram panchayats
- 18
- Villages
- 135
- LGD block code
- 3349
- District
- Dhenkanal
Villages (…)
ଢେଙ୍କାନାଳର ସମସ୍ତ ବ୍ଲକ
| ବ୍ଲକ | ପଞ୍ଚାୟତ | ଗ୍ରାମ | ଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟା | ସାକ୍ଷରତା | ଅ.ଜ.ଜା. ଅଂଶ |
|---|---|---|---|---|---|
| Bhuban | 18 | 135 | 1,02,269 | 80.3% | 10.3% |
| Dhenkanal Sadar | 30 | 163 | 1,52,932 | 78.9% | 13.2% |
| Gondia | 29 | 195 | 1,52,180 | 76.6% | 16.6% |
| Hindol | 35 | 185 | 1,77,943 | 75.8% | 6.9% |
| Kamakhyanagar | 22 | 144 | 1,13,860 | 79.0% | 17.6% |
| Kankada Had | 21 | 140 | 1,08,717 | 71.0% | 41.6% |
| Odapada | 28 | 150 | 1,38,826 | 81.7% | 8.2% |
| Parjang | 29 | 98 | 1,30,974 | 77.3% | 8.8% |
ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ଗ୍ରାମ: ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା (ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୨)। ଗ୍ରାମ ଜନସଂଖ୍ୟା, ସାକ୍ଷରତା ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଅଂଶ: ବ୍ଲକର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି — Census of India 2011, Primary Census Abstract (village level).
All census sub-districts
- Balimi (47)
- Bhuban (108)
- Bhusan Steel Limited (29)
- Dhenkanal Sadar (236)
- Gandia (139)
- Hindol (54)
- Kamakshyanagar (127)
- Kankadahad (82)
- Motunga (66)
- Nihalprasad (60)
- Parajang (134)
- Rasol (64)
- Tumusingha (64)
Towns (urban local bodies)
- Bhuban · Notified Area Council
- Dhenkanal · Municipality
- Hindol · Notified Area Council · ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ମେଳ ଖାଉଥିବା ସହର ନାହିଁ
- Kamakhyanagar · Notified Area Council
ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ
- 55DhenkanalKrushna Chandra Patra · BJP
- 56HindolSCSimarani Nayak · BJP
- 57KamakhyanagarSatrughan Jena · BJP
- 58ParjangaBibhuti Bhusan Pradhan · BJP
Source: Local Government Directory (lgdirectory.gov.in), Government of India — data dump of December 2022 via github.com/planemad/india-local-government-directory. Sub-districts follow the Local Government Directory, which for Odisha uses the Census sub-districts (police-station areas) — these are not the same as revenue tahasils. Boundaries and names change over time; check the district administration for current status.