ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍

ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (Bhitarkanika National Park) ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ବୈତରଣୀ ନଦୀର ବଦ୍ୱୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ହେନ୍ତାଳ (ମାନଗ୍ରୋଭ) ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ। ସୁନ୍ଦରବନ ପରେ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ହେନ୍ତାଳ ପରିବେଶତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଡଙ୍ଗାରେ ଜୁଆର ଖାଡ଼ି ବୁଲିବା ଏବଂ ମୁହାଣର (ଲୁଣିପାଣି) କୁମ୍ଭୀର ଓ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆସନ୍ତି।

ଭିତରକନିକା କ'ଣ ଏବଂ କାହିଁକି ବୁଲିବେ?

1998ରେ ବିଜ୍ଞାପିତ ଓ ପ୍ରାୟ 145 ବର୍ଗ କିମି ଆୟତନର ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ପ୍ରାୟ 672 ବର୍ଗ କିମି ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜଳାଭୂମି ଥିବା ବୃହତ୍ତର ଭିତରକନିକା ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ। ବ୍ୟାପକ ଭିତରକନିକା ହେନ୍ତାଳ ବଣକୁ 19 ଅଗଷ୍ଟ 2002ରେ ରାମସର ସାଇଟ୍ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଚିଲିକା ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ଦ୍ୱିତୀୟ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଗହିରମଥା ଉପକୂଳ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଅଲିଭ୍ ରିଡ୍ଲେ କଇଁଛଙ୍କ ଗଣ ବସା ବାନ୍ଧିବାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ।

ସୁନ୍ଦରବନ ଏବଂ ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ସହ ଭିତରକନିକା ଭାରତରେ ଲୁଣିପାଣି କୁମ୍ଭୀରର ମୁଖ୍ୟ ଗଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଡାଉନ୍ ଟୁ ଆର୍ଥର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ଜାନୁଆରୀ 2024 ଗଣନାରେ 1,811ଟି କୁମ୍ଭୀର ଗଣାଯାଇଥିଲା, ଯାହା 2000ରେ 1,192 ଥିଲା। କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ଯେ ଏଠାରେ ଶୀତଦିନିଆ ପ୍ରବାସୀ ସମେତ 215ରୁ ଅଧିକ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତି ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି।

ଭିତରକନିକାରେ ମୁଖ୍ୟ କ'ଣ କରିବେ?

• ଖାଡ଼ି ଦେଇ ଡଙ୍ଗା ସଫାରି। ଭିତରକନିକାର ପାରମ୍ପରିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ହେଉଛି ହେନ୍ତାଳ ଚ୍ୟାନେଲ ଦେଇ ମୋଟର ଡଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା, କାଦୁଅ କୂଳରେ ଖରା ପୁହାଉଥିବା କୁମ୍ଭୀର, ମାଛରଙ୍କା ଓ ବଗ ଦେଖିବା। ଚାନ୍ଦବାଲି ଓ ଖୋଲା–ଗୁପ୍ତି ପଟୁ ଡଙ୍ଗା ଚାଲେ।
• ଡାଙ୍ଗମାଳ। ଉଦ୍ୟାନର ଭିତରେ ଥିବା ଏକ ବନ ଶିବିର ଡାଙ୍ଗମାଳ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଗୁପ୍ତିରୁ ପାଟଶାଳା ନଦୀ ଓ ଭିତରକନିକା ଖାଡ଼ି ଦେଇ ଡଙ୍ଗାରେ, କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦବାଲିରୁ ଡାଙ୍ଗମାଳ ପହଞ୍ଚିହେବ।
• ପ୍ରକୃତି ଶିବିର। ରାତି ରହିବା ପାଇଁ ବନ ବିଭାଗ ଓ ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପ୍ରକୃତି ଶିବିର ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ସରକାରୀ ଇକୋଟୁରିଜମ୍ ପୋର୍ଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁକ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଚଳିତ ଋତୁରେ କ'ଣ ଖୋଲା ଅଛି ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ।
• ପକ୍ଷୀ ଦର୍ଶନ। ଶୀତଦିନେ ଖାଡ଼ି ଓ ଜଳାଭୂମିକୁ ପ୍ରବାସୀ ଜଳପକ୍ଷୀ ଆସନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ କି ହେନ୍ତାଳ ବଣରେ ବର୍ଷସାରା ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଜାତି ରୁହନ୍ତି।

କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ଡଙ୍ଗାରୁ ଓହ୍ଲାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଅଛି; ପାଣି କୂଳ ପାଖକୁ କେବେ ବି ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ କୂଳର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ କୁମ୍ଭୀର ଥାଇପାରନ୍ତି।

ଭିତରକନିକା ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ କେବେ?

• ବନ୍ଦ: ପ୍ରତିବର୍ଷ 1 ମେ'ରୁ 31 ଜୁଲାଇ, କୁମ୍ଭୀରଙ୍କ ପ୍ରଜନନ ଓ ବସା ଋତୁ ପାଇଁ, ଯେତେବେଳେ ମାଈ କୁମ୍ଭୀରମାନେ ଆକ୍ରାମକ ଭାବେ ବସା ଜଗନ୍ତି। ଉଦ୍ୟାନ 1 ଅଗଷ୍ଟରେ ପୁଣି ଖୋଲେ। ବନ୍ଦ ସମୟରେ ଡାଙ୍ଗମାଳ, ଗୁପ୍ତି ଓ ଖୋଲା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥାନ ବନ୍ଦ ରହେ।
• ନଭେମ୍ବରରୁ ଫେବୃଆରୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ। ଥଣ୍ଡା, ଖରାଦିନ କୁମ୍ଭୀରଙ୍କୁ ଖୋଲା କାଦୁଅ କୂଳରେ ଖରା ପୁହାଇବାକୁ ବାହାରକୁ ଆଣେ, ଏବଂ ପ୍ରବାସୀ ପକ୍ଷୀ ଥାଆନ୍ତି। ସେହି କାରଣରୁ ବାର୍ଷିକ କୁମ୍ଭୀର ଗଣନା ଜାନୁଆରୀରେ ହୁଏ।
• ଅଗଷ୍ଟରୁ ଅକ୍ଟୋବର ଖୋଲା, କିନ୍ତୁ ଗରମ, ଆର୍ଦ୍ର ଓ ବେଳେବେଳେ ଝଡ଼ତୋଫାନ ଥାଏ, ଏବଂ ଅଧିକ ପାଣି ଯୋଗୁଁ କମ୍ ଖୋଲା କୂଳ ଥାଏ।
• ମାର୍ଚ୍ଚ ଓ ଅପ୍ରେଲ ଖୋଲା, କିନ୍ତୁ କ୍ରମଶଃ ଗରମ।

ଭିତରକନିକା କିପରି ପହଞ୍ଚିବି?

ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ମାର୍ଗ ଅଛି।

ଚାନ୍ଦବାଲି ଦେଇ (ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା, ଉତ୍ତର ପଟ)। ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରକୁ ଡଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଚାନ୍ଦବାଲିକୁ ଏକ ପ୍ରବେଶ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ:

ରାଜନଗର ଓ ଖୋଲା ଦେଇ (କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା, ଦକ୍ଷିଣ ପଟ)। କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଅନୁସାରେ, ରାଜନଗରରୁ ପ୍ରାୟ 30 km ଦୂରରେ ଥିବା ଖୋଲା ଚେକ୍ ଗେଟ୍ ଦେଇ ସଡ଼କ ପଥରେ ଉଦ୍ୟାନ ପହଞ୍ଚିହୁଏ, ଏବଂ ଗୁପ୍ତିରୁ ଡଙ୍ଗାରେ ଡାଙ୍ଗମାଳ ପହଞ୍ଚିହୁଏ।

• ବିମାନରେ: ନିକଟତମ ବିମାନବନ୍ଦର ହେଉଛି ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର। ସଡ଼କ ଦୂରତା ବିଷୟରେ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ: ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲା ସାଇଟ୍ ଚାନ୍ଦବାଲି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 132 km ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ କି କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ସାଇଟ୍ ଉଦ୍ୟାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 155 km ଦିଏ।
• ରେଳରେ: ଉତ୍ତର ମାର୍ଗ ପାଇଁ ଭଦ୍ରକ ଷ୍ଟେସନ (ଚାନ୍ଦବାଲିଠାରୁ ପ୍ରାୟ 55 km) ସବୁଠାରୁ ସୁବିଧାଜନକ; ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ସାଇଟ୍ କଟକ (ପ୍ରାୟ 135 km) ଦର୍ଶାଏ।
• ସଡ଼କ ପଥରେ: ଚାନ୍ଦବାଲିକୁ ଭଦ୍ରକ, ବାଲେଶ୍ୱର, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ କୋଲକାତା ସହ ବସ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ଅଛି, ଏବଂ ଟ୍ୟାକ୍ସି ମିଳେ।

ଭିତରକନିକା ଆଖପାଖରେ କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଚାଖିବେ?

କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ରସାବଳି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହା ବହଳ କ୍ଷୀରରେ ବୁଡ଼ା ଭଜା ଛେନା ଚକତିର ଏକ ମିଠା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ସହରର ବଳଦେବଜୀଉ ମନ୍ଦିରରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ; ରସାବଳି ଦେଖନ୍ତୁ। ଉପକୂଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଶୈଳୀର ମାଛ ଓ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ତରକାରୀ ପ୍ରତିଦିନର ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ଚାନ୍ଦବାଲି ଓ ରାଜନଗରରେ ଡାଲମା ସହ ନିରାମିଷ ଭୋଜନ ସହଜରେ ମିଳେ।

ନିୟମ ଓ ଶିଷ୍ଟାଚାର

• କେବଳ ବୈଧ ଅନୁମତିପତ୍ର ସହ ଏବଂ ଅନୁମୋଦିତ ଡଙ୍ଗାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ବନ ବିଭାଗ କିମ୍ବା ସରକାରୀ ଇକୋଟୁରିଜମ୍ ପୋର୍ଟାଲରୁ ଚଳିତ ଶୁଳ୍କ ଓ ସମୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
• ପାଣିରେ ହାତ ବୁଡ଼ାନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଡଙ୍ଗାରୁ ବାହାରକୁ ଝୁଙ୍କନ୍ତୁ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ଓହ୍ଲାନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଖାଡ଼ିରେ ଅଳିଆ ପକାନ୍ତୁ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଜୋରରେ ସଙ୍ଗୀତ ବଜାନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ବନ୍ଦ ଅବଧିକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତୁ; ପ୍ରଜନନ ଋତୁରେ ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ନାହିଁ।

ନିକଟସ୍ଥ ସ୍ଥାନ

• ଗହିରମଥା, ଉଦ୍ୟାନର ପୂର୍ବରେ ଥିବା ଅଲିଭ୍ ରିଡ୍ଲେ କଇଁଛଙ୍କ ବସା ବାନ୍ଧିବା ଉପକୂଳ; ଯିବା ଯୋଜନା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ବନ ବିଭାଗ ସହ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
• ଭଦ୍ରକ ଓ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ପୃଷ୍ଠା।
• ବାଲେଶ୍ୱର ନିକଟସ୍ଥ ଜୁଆର ବେଳାଭୂମି ଚାନ୍ଦିପୁର।
• ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ (ଡାଇମଣ୍ଡ ଟ୍ରାଙ୍ଗଲ)ର ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ।

ଆପଣଙ୍କ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ

ଉଦ୍ୟାନ ନିକଟରେ, ଚାନ୍ଦବାଲି କିମ୍ବା ଏକ ପ୍ରକୃତି ଶିବିରରେ ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ରାତି ରହିବା ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କୁମ୍ଭୀର ଓ ପକ୍ଷୀ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭୋର ସମୟରେ ଡଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା କରିପାରିବେ। ବୁକିଂ କରିବା ସମୟରେ 1 ମେ'ରୁ 31 ଜୁଲାଇ ବନ୍ଦ କଥା ମନେ ରଖନ୍ତୁ। ଭିତରକନିକା ସହ ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦିପୁର ମିଶାଇବା ପାଇଁ /travel/planରେ ଏକ କଷ୍ଟମ୍ ଭ୍ରମଣସୂଚୀ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତୁ।