ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା, ପୁରୀ

ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା, ଯାହାକୁ ଚନ୍ଦନା ଯାତ୍ରା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଏ, ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଏକ 42 ଦିନିଆ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ପର୍ବ, ଯାହା ବୈଶାଖ ମାସର ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏହାର ପ୍ରଥମ ତିନି ସପ୍ତାହରେ ମନ୍ଦିରର ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀକୁ ନିଆଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସଜ୍ଜିତ ନୌକାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୋଖରୀରେ ବୁଲାଯାଏ; ଏହି ନାମ ଚନ୍ଦନରୁ ଆସିଛି, ଯାହାର ଶୀତଳ ଲେପ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ପୂଜାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ।

ମହତ୍ତ୍ୱ

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରମୁଖ ବାର୍ଷିକ ପର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଏବଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ପର୍ବ ତାଲିକାରେ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ। ଏହାର ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି ଶୀତଳତା ଓ କ୍ରୀଡ଼ା: ଦେବାଦେବୀଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରାଯାଏ ଏବଂ ଜଳ ବିହାର ପାଇଁ ବାହାରକୁ ନିଆଯାଏ, ଯେପରି ଭକ୍ତମାନେ ନିଜେ ଏପ୍ରିଲ ଓ ମେ'ର ଗରମରେ ଆରାମ ଖୋଜନ୍ତି। ପୁରୀ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ଗାଇଡ୍ Shreekhetra.com ଏହି ପର୍ବକୁ ଚନ୍ଦନ ମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ରଥଯାତ୍ରା ସହିତ ମଧ୍ୟ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଦିନ, ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରେ, ମନ୍ଦିର ରଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ତିନୋଟି ନୂଆ ରଥର ନିର୍ମାଣ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରେ, ତେଣୁ ଏହି ପର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ସେହି ଋତୁକୁ ଖୋଲିଦିଏ ଯାହା ଆଷାଢ଼ରେ ରଥଯାତ୍ରାରେ ଶେଷ ହୁଏ। ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀ ଦେଖନ୍ତୁ।

ବାହାର ଚନ୍ଦନ ଓ ଭିତର ଚନ୍ଦନ

42 ଦିନକୁ ଦୁଇଟି ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ:

• ବାହାର ଚନ୍ଦନ, ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାଠାରୁ 21 ଦିନ। ଏହା ସର୍ବସାଧାରଣ, ବାହ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ। ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତିନିଧି ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ମନ୍ଦିରରୁ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀକୁ ନିଆଯାଏ ଓ ନୌକା ବିହାର କରାଯାଏ, ଏବଂ ରାତିରେ ସେମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ଫେରନ୍ତି।
• ଭିତର ଚନ୍ଦନ, ପରବର୍ତ୍ତୀ 21 ଦିନ। ପୋଖରୀକୁ ସର୍ବସାଧାରଣ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ବିନା ନୀତିକାନ୍ତି ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଜାରି ରହେ।

ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀରେ ନୀତିକାନ୍ତି

ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦାରୁ ବିଗ୍ରହ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଗର୍ଭଗୃହ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିନିଧି ବିଗ୍ରହମାନେ ଏଥିରେ ଅଂଶ ନିଅନ୍ତି। ଶୋଭାଯାତ୍ରାର ନେତୃତ୍ୱ ନିଅନ୍ତି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ମଦନମୋହନ, ସାଙ୍ଗରେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଏବଂ ଦୁଇ ଦେବୀ ଥାଆନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ Shreekhetra.com ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ବୋଲି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିବରଣୀରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ ଓ ଭୂଦେବୀ ବୋଲି ନାମିତ କରାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ପୁରୀର ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ଶିବ ଦେବତା ଯାଆନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ କୁହାଯାଏ: ଲୋକନାଥ, ଜମ୍ବେଶ୍ୱର, ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱର, କପାଳମୋଚନ ଓ ନୀଳକଣ୍ଠ।

ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀ (ଯାହାକୁ ଚନ୍ଦନ ପୋଖରୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ)ରେ ଦେବାଦେବୀଙ୍କୁ ନନ୍ଦା ଓ ଭଦ୍ରା ନାମକ ଦୁଇଟି ସଜ୍ଜିତ ନୌକାରେ ବସାଯାଏ, ଯାହାର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଦୁଇଟି ନୌକାକୁ ଯୋଡ଼ି ତିଆରି। ମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଯେ ପ୍ରଥମ 21 ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦୁଇଥର ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ ଓ ଆଲୋକିତ ନୌକାରେ ପୋଖରୀ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲାଯାଏ। ପୋଖରୀଟି ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ମନ୍ଦିରର ପରବର୍ତ୍ତୀ ବଡ଼ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ପର୍ବ ହେଉଛି ସ୍ନାନ ଯାତ୍ରା, ଅର୍ଥାତ୍ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ନାନ।

ଏହା କେଉଁଠି ପାଳିତ ହୁଏ?

ଏହି ପର୍ବର କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ପୁରୀର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀ; ପୁରୀ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍ ଓ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ।

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଖାଦ୍ୟ

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଦେବାଦେବୀମାନେ ନିୟମିତ ମନ୍ଦିର ଭୋଗ ପାଇବା ଜାରି ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ ମନ୍ଦିରର ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ମହାପ୍ରସାଦ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଆଲୋଚିତ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ସହିତ କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟଞ୍ଜନକୁ ଯୋଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା କେବେ?

ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା, ଅର୍ଥାତ୍ ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନ (ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା)ରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସାଧାରଣତଃ ଏପ୍ରିଲ ଶେଷ କିମ୍ବା ମେ ଆରମ୍ଭରେ।

ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଲେଖା

• ରଥଯାତ୍ରା, ଯାହାର ରଥ ନିର୍ମାଣ ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରାର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ
• ସ୍ନାନ ଯାତ୍ରା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ସ୍ନାନ ପର୍ବ
• ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀ
• ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ମନ୍ଦିରର ବସନ୍ତକାଳୀନ ଦୋଳି ପର୍ବ