ଭୀମ ଭୋଇ

ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଭୀମ ଭୋଇ (Bhima Bhoi) ଥିଲେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର 19ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ସନ୍ଥ କବି ଏବଂ ମହିମା ଧର୍ମ ଆନ୍ଦୋଳନର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଣ୍ଠସ୍ୱର। ଏକ ଗରିବ କନ୍ଧ ଆଦିବାସୀ ପରିବାରରେ ପାଳିତ ଏବଂ ଔପଚାରିକ ଶିକ୍ଷା ବିନା, ଭୀମ ଭୋଇ ସରଳ ଓଡ଼ିଆରେ ଭକ୍ତି ଗୀତ ଓ ଦାର୍ଶନିକ କବିତା ରଚନା କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ତୁତି ଚିନ୍ତାମଣି, ଯାହା ଏକ ନିରାକାର ଈଶ୍ୱର ଓ ଜାତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମାନତାର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରିଥିଲା।

ଭୀମ ଭୋଇ କେବେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ?

ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ତାରିଖ ଅନିଶ୍ଚିତ। ଓଡ଼ିଆ ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକାଡେମୀ କହେ ଯେ ସେ "ସମ୍ଭବତଃ 1850 ଦଶକରେ, ବୈଶାଖ ମାସର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ"; ଅନେକ ସନ୍ଦର୍ଭ 1850 ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସାଧାରଣତଃ 1895 ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ମତ ଦିଅନ୍ତି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିବରଣୀରେ ରେଢ଼ାଖୋଲ ଓ ସୋନପୁର ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ

ଓଡ଼ିଆ ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକାଡେମୀର ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ, ଭୀମ ଭୋଇ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଜଣେ କନ୍ଧ ଦମ୍ପତି ଜନ ଭୋଇ ଓ ମହାରାଗୀ ତାଙ୍କୁ ପାଳିଥିଲେ। ସେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ବଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ଗୋରୁ ଜଗିବା କାମ କରୁଥିଲେ। ସ୍କୁଲ ନ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଠ ଶୁଣି ଶୁଣି ସେ ଧାର୍ମିକ କାହାଣୀ, ଗୀତ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆତ୍ମସ୍ଥ କରିଥିଲେ।

ଭୀମ ଭୋଇ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ କି ନାହିଁ ତାହା ବିତର୍କିତ। ଲୋକପ୍ରିୟ ପରମ୍ପରା ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଅନ୍ଧ କବି ଭାବେ ମନେ ରଖେ, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆ ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକାଡେମୀ କହେ ଯେ ସେ ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ ନଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗବେଷକମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ସେ ଜୀବନର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବା ଆଂଶିକ ଭାବେ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ହରାଇଥିଲେ।

ମହିମା ଗୋସାଇଁ ଓ ମହିମା ଧର୍ମ

ମହିମା ଧର୍ମ ହେଉଛି ଏକ ସଂସ୍କାରବାଦୀ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ, ଯାହା 19ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ତପସ୍ୱୀ ମହିମା ଗୋସାଇଁ (ମହିମା ସ୍ୱାମୀ)ଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଏକ, ନିରାକାର ପରମ ସତ୍ତା (ଅଲେଖ ବା ମହିମା)ଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଶିଖାଏ, ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜା ଓ ଜାତିର ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରେ ଏବଂ ସରଳ ଜୀବନଯାପନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ।

ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ମହିମା ଗୋସାଇଁ ବାଳକ ଭୀମ ଭୋଇଙ୍କୁ ଏକ କୂଅରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ସେ କବିତା ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଆ ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକାଡେମୀ ଏହି ଧର୍ମର କବି-ପ୍ରଚାରକ ଭାବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭ 1866 ବୋଲି ଦର୍ଶାଏ। ସାଧାରଣ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଭାଷାରେ ଗାନ କରାଯାଉଥିବା ଭୀମ ଭୋଇଙ୍କ ଗୀତ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଗରିବ ଲୋକ ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଓ ନିମ୍ନ ଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ମହିମା ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରରେ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା।

ଓଡ଼ିଆ ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକାଡେମୀ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରାୟ 1877 ମସିହାରେ ସେ ପୂର୍ବତନ ସୋନପୁର ରାଜ୍ୟର, ବର୍ତ୍ତମାନର ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଖଲିଆପାଲିରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଥିଲା।

କବିତା ଓ ବାର୍ତ୍ତା

ଭୀମ ଭୋଇଙ୍କ ରଚନା ଏଥିପାଇଁ ପରିଚିତ:

• ସରଳ ଓଡ଼ିଆ: ଗାଇବା ଉପଯୋଗୀ ସିଧାସଳଖ, ଛନ୍ଦୋବଦ୍ଧ ଭାଷା।
• ଏକ ଈଶ୍ୱର: ମୂର୍ତ୍ତି ବଦଳରେ ଏକ ନିରାକାର ପରମ ସତ୍ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି।
• ସାମାଜିକ ସମାନତା: ଜାତିଭେଦ ଓ ଧାର୍ମିକ କ୍ରମକୁ ଆହ୍ୱାନ।
• କରୁଣା: ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ଇଚ୍ଛା। ଜଗତର ଉଦ୍ଧାର ହେଉ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଜୀବନ ନର୍କରେ ପଡ଼ିଥାଉ — ଇଂରାଜୀରେ ପ୍ରାୟତଃ ଭାବାନୁବାଦ କରାଯାଉଥିବା ଏହି ଭାବନା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମନେ ରଖାଯାଏ।

ସ୍ତୁତି ଚିନ୍ତାମଣି

ସ୍ତୁତି ଚିନ୍ତାମଣି ହେଉଛି ତାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ରଚନା, ଭକ୍ତିମୂଳକ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ସ୍ତୁତିର ଏକ ଦୀର୍ଘ ସଙ୍କଳନ, ଯାହାରେ 100ଟି ଅଧ୍ୟାୟ ଥିବା କୁହାଯାଏ। ଏହା ପୋଥି ବିଦ୍ୟା ଅପେକ୍ଷା ଭକ୍ତି ଓ ଆନ୍ତରିକ ଅନୁଭୂତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ।

ଐତିହ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନ

• ଭୀମ ଭୋଇ ମେଡିକାଲ କଲେଜ ଓ ହସ୍ପିଟାଲ, ବଲାଙ୍ଗିର: ସମ୍ବାଦ ଇଂଲିଶ୍ ଅନୁସାରେ, "ସନ୍ଥ କବି ଭୀମ ଭୋଇ"ଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ବଲାଙ୍ଗିରର ମେଡିକାଲ କଲେଜ 31 ଅଗଷ୍ଟ 2018ରେ ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା।
• ଗବେଷଣା ପୀଠ: ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସମେତ ଓଡ଼ିଶାର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଗବେଷଣା ପୀଠ (ଚେୟାର) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି।
• ଜୀବନ୍ତ ପରମ୍ପରା: ତାଙ୍କ ଭଜନ ଆଜି ବି ମହିମା ଧର୍ମର ଅନୁଗାମୀମାନେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ବ୍ୟାପକ ଲୋକ ଭକ୍ତି ସଂସ୍କୃତିରେ ଗାନ କରାଯାଏ।

ପ୍ରମୁଖ ରଚନା

କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ଆହୁରି ଅନେକ ସଙ୍କଳନ ରଚନା କରିଥିଲେ, ଯାହାର କେବଳ କିଛି ଅଂଶ ବଞ୍ଚିରହିଛି। ରଚନାର ସଠିକ୍ ବର୍ଷ ଜଣା ନାହିଁ।

ସମୟରେଖା

ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆରେ ସମ୍ପର୍କିତ ଲେଖା

• ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲା
• ବଲାଙ୍ଗିର ଜିଲ୍ଲା
• ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର
• ସମ୍ବଲପୁର ଇତିହାସ
• ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ