ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ, ସମ୍ବଲପୁର

ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ (ଶୀତଳଷଷ୍ଠୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଏ) ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପର୍ବ, ଯାହା ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଳନ କରେ। ଏହା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଷଷ୍ଠୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ (ମେ–ଜୁନ) ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁରରେ ସବୁଠାରୁ ଧୁମଧାମରେ ପାଳିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବାରମାନେ ଦିବ୍ୟ ବାପାମା'ଙ୍କ ଭୂମିକା ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ଶିବ ସହର ଦେଇ ଏକ ଉତ୍ସବମୁଖର ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ବିବାହକୁ ଆସନ୍ତି।

ମହତ୍ତ୍ୱ

ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ; ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ଯେ ଏହି ବିବାହ ଶିବ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପର୍ବଟି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ପଡ଼େ। କଳିଙ୍ଗ ଟିଭି ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀକୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।

ସମ୍ବଲପୁରରେ ଉତ୍ପତ୍ତି

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ଷେପିତ ସ୍ଥାନୀୟ ବିବରଣୀ ସମ୍ବଲପୁରରେ ଏହି ପର୍ବର ଆରମ୍ଭକୁ ପୁରୀରୁ ଆସି ଚୌହାନ ରାଜାଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ ସେଠାରେ ବସବାସ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼େ, ଏବଂ 18ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶାସନ କରିଥିବା ରାଜା ଅଜିତ ସିଂହଙ୍କ ନାମ ନିଏ। ଏହି ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ, ପର୍ବଟି ନନ୍ଦପଡ଼ାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ପରେ ଝାରୁଆପଡ଼ା ଯୋଗ ଦେଲା, ଏବଂ 1972ରେ ମୁଡ଼ିପଡ଼ାର ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୃତୀୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଯୋଡ଼ାଗଲା। ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ପର୍ବଟିର ବୟସ ପ୍ରାୟ 400 ବର୍ଷ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହେ, ଯାହା ଅଜିତ ସିଂହଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା 18ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ସମୟ ସହ ମେଳ ଖାଏ ନାହିଁ; ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆ ସଠିକ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଅନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ବିବେଚନା କରେ। ସହରର ବ୍ୟାପକ ଇତିହାସ ପାଇଁ ସମ୍ବଲପୁରର ଇତିହାସ ଦେଖନ୍ତୁ।

ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀର ରୀତିନୀତି

ଏହି ପର୍ବ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବର ଓ କନ୍ୟା କରି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ିଆ ବିବାହ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଥାଳ ଉଠା

ପ୍ରସ୍ତୁତି କିଛି ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ ଥାଳ ଉଠା (ଥାଳ ଉଠା ପର୍ବ) ସହ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରେ ନନ୍ଦପଡ଼ା, ଝାରୁଆପଡ଼ା ଓ ମୁଡ଼ିପଡ଼ା ଭଳି ପଡ଼ାର ଶିବ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। କଳିଙ୍ଗ ଟିଭି ଥାଳ ଉଠାକୁ ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀର ଆରମ୍ଭ ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିବା ରୀତି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ: ବର ଓ କନ୍ୟାର ବାପାମା' ଭୂମିକା ନେବାକୁ ଥିବା ପରିବାରମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

କନ୍ୟାର ବାପାମା'

ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବାପାମା' ଭୂମିକା ନେବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବାରକୁ ଚୟନ କରାଯାଏ। ବିବାହରେ ସେମାନେ ବରପକ୍ଷକୁ ସ୍ୱାଗତ କରନ୍ତି ଏବଂ ମଣିଷ ବିବାହରେ ବାପାମା' ଯେପରି କରନ୍ତି, ଠିକ୍ ସେହିପରି କନ୍ୟାଦାନ କରନ୍ତି।

ଶିବଙ୍କ ବରଯାତ୍ରୀ

ଉତ୍ସବର ଶିଖର ହେଉଛି ବରଯାତ୍ରୀ, ଶିବଙ୍କ ବିବାହ ଶୋଭାଯାତ୍ରା। ବର ବେଶରେ ପାଲିଙ୍କିରେ ବସି ଶିବଙ୍କୁ ବାଦ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ ସହ ସହର ଦେଇ କନ୍ୟାପକ୍ଷକୁ ନିଆଯାଏ। କଳିଙ୍ଗ ଟିଭି 2024ରେ ଜଣାଇଥିଲା ଯେ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ସମ୍ବଲପୁରର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ପଡ଼ା ଦେଇ ଗତି କରିଥିଲା ଏବଂ ରାତିର ଶେଷ ଭାଗରେ ହସ୍ତଗ୍ରନ୍ଥି, ଅର୍ଥାତ୍ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ହାତ ବନ୍ଧା ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ପରଦିନ ଦେବତାମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ଫେରନ୍ତି।

ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଶୋଭାଯାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଲୋକନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ସଜ୍ଜିତ ଝାଙ୍କି ସହ ବଡ଼ ସାର୍ବଜନୀନ ଦୃଶ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ବଲପୁର ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ସହାୟତା ଦିଅନ୍ତି।

ଏହା କେଉଁଠି ପାଳିତ ହୁଏ?

ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସବ ସମ୍ବଲପୁର ସହରରେ ହୁଏ; ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା ପୃଷ୍ଠା ଦେଖନ୍ତୁ। ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଅନୁସାରେ, ଏହି ପର୍ବ ବରଗଡ଼, ପଦ୍ମପୁର, ବରପାଲି ଓ ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ସମେତ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ସହରମାନଙ୍କକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ସେହି ତିଥିରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଳିତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କୁ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ କେଦାର ଗୌରୀ ମନ୍ଦିରକୁ ନିଆଯାଏ; ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଦେଖନ୍ତୁ।

ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଖାଦ୍ୟ

ଏକ ବିବାହ ହୋଇଥିବାରୁ ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀରେ ଆୟୋଜକ ପରିବାର ଓ କମିଟିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଜି ଓ ଭୋଗ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଅନୁଶୀଳିତ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ପର୍ବ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟର ନାମ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ ତାରିଖ

ନିୟମ: ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳ ଷଷ୍ଠୀରେ ପଡ଼େ। ପର୍ବ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବା ଥାଳ ଉଠା ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆରେ ସମ୍ପର୍କିତ ଲେଖା

• ଧନୁ ଯାତ୍ରା, ବରଗଡ଼ର ମୁକ୍ତାକାଶ ନାଟ୍ୟ ଉତ୍ସବ
• ନୂଆଖାଇ, ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅମଳ ପର୍ବ
• ସମ୍ବଲପୁରୀ ନୃତ୍ୟ
• ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ