ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍

ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ

ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ସହରଠାରୁ ପ୍ରାୟ 10 km ଦୂରରେ ମହାନଦୀ ଉପରେ ଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାଟି ବନ୍ଧ। ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ଏକ ବହୁମୁଖୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ଯାହା ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଜଳସେଚନ ଓ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଏ, ଏବଂ ଏହାର ବିଶାଳ ଜଳଭଣ୍ଡାର 2021ରୁ ରାମସର-ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଜଳାଭୂମି।

ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ କାହିଁକି ପ୍ରସିଦ୍ଧ?

ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ପ୍ରାୟ 4.8 km ଲମ୍ବା, ଏବଂ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱର ମାଟି ଡାଇକ୍ ସହିତ ସମଗ୍ର ସଂରଚନା ପ୍ରାୟ 25.8 km ବିସ୍ତୃତ। ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ମାଟି ବନ୍ଧ ବୋଲି କହେ। 15 ମାର୍ଚ୍ଚ 1946ରେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟପାଳ ସାର୍ ହଥର୍ନ ଲୁଇସ୍ ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲେ; ନିର୍ମାଣ 1953ରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ 13 ଜାନୁଆରୀ 1957ରେ ବନ୍ଧ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିଥିଲେ। ଏହା ପଛର ଜଳଭଣ୍ଡାର ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୃତ୍ରିମ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ରାମସର ସାଇଟ୍ସ ଇନଫରମେସନ ସର୍ଭିସ ଅନୁସାରେ, ଏହା 130ରୁ ଅଧିକ ପକ୍ଷୀ ପ୍ରଜାତି ଓ ପ୍ରାୟ 54 ମାଛ ପ୍ରଜାତିକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଏ, ପ୍ରାୟ 436,000 ହେକ୍ଟର ଜମିରେ ଜଳସେଚନ କରେ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଜୀବିକାକୁ ସହାୟତା କରେ।

ହୀରାକୁଦରେ ଦେଖିବା ଓ କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ଜିନିଷ

• ଗାନ୍ଧୀ ମିନାର ଓ ଜବାହର ମିନାର: ବନ୍ଧର ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଥିବା ଦୁଇଟି ଦର୍ଶନ ସ୍ତମ୍ଭ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଓ ମହାନଦୀ ଉପତ୍ୟକାର ଦୂର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଏ। ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭକୁ ନେହେରୁ ମିନାର ବୋଲି କହେ।
• ବନ୍ଧ ଉପରେ ଗାଡ଼ି ଚଲାନ୍ତୁ ବା ଚାଲନ୍ତୁ: ଶୀର୍ଷ ଉପର ରାସ୍ତା ସଂରଚନାର ବିଶାଳତା ଅନୁଭବ କରିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ: ଖୋଲା ଜଳ ହୀରାକୁଦକୁ ଦିନର ଉଭୟ ମୁଣ୍ଡରେ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ପାଇଁ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନ କରେ।
• ପକ୍ଷୀ ଦର୍ଶନ: ଶୀତରେ ପ୍ରବାସୀ ବତକ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳପକ୍ଷୀ ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି।
• ନୌକା ବିହାର ଓ ପ୍ରକୃତି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଦେବ୍ରିଗଡ଼ ପଟେ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଚାରିପାଖରେ ଉପଲବ୍ଧ (ତଳେ ଦେଖନ୍ତୁ); ଆପଣ ଯିବା ସମୟରେ କ'ଣ ଚାଲୁଛି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବନ୍ଧ ଦର୍ଶନକୁ ମାଗଣା ବୋଲି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ ଏବଂ ଦୁଇରୁ ତିନି ଘଣ୍ଟା ସମୟ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ। ଲେଖିବା ସମୟରେ ଏହାର ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ସମୟ ସକାଳ 6ଟାରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା 6ଟା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏକ ସକ୍ରିୟ ବନ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ଓ ପ୍ରବେଶ ବଦଳିପାରେ, ତେଣୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ। କେତେକ ସ୍ଥାପନାର ଫଟୋଗ୍ରାଫି ନିଷିଦ୍ଧ ହୋଇପାରେ; ସଙ୍କେତ ଓ ସୁରକ୍ଷା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନନ୍ତୁ।

ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ବୁଲିବାର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ କେବେ?

ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅନୁସାରେ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଫେବୃଆରୀ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ସମୟ। ଦିନ ମନୋରମ ଏବଂ ପ୍ରବାସୀ ପକ୍ଷୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଆନ୍ତି। ମାର୍ଚ୍ଚରୁ ମେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ। ବର୍ଷାଋତୁରେ (ଜୁନରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର) ସମ୍ବଲପୁରରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହୁଏ; ଜଳଭଣ୍ଡାର ଭରିଗଲେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ବନ୍ଧର ସ୍ଲୁଇସ୍ ଗେଟ୍ ଖୋଲିପାରନ୍ତି, ଯାହା ଅନେକ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇପାରେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଋତୁ ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ବୁଲିବାର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଦେଖନ୍ତୁ।

ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ

ସମ୍ବଲପୁରରୁ ଟ୍ୟାକ୍ସି ଓ ଅଟୋରିକ୍ସା ଦର୍ଶନ ସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିବାର ସହଜ ଉପାୟ। ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ନିକଟସ୍ଥ ହୁମାର ଦୂରତା 287 km ଦିଏ, ଯାହା ରାଜଧାନୀରୁ ଗାଡ଼ି ଯାତ୍ରାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। ଅଧିକ ମାର୍ଗ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ ଦେଖନ୍ତୁ।

ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ

ସମ୍ବଲପୁର ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର କେନ୍ଦ୍ର। ଜଳଭଣ୍ଡାର ଓ ମହାନଦୀର ମଧୁର ଜଳ ମାଛ ସ୍ଥାନୀୟ ରୋଷେଇରେ ସାଧାରଣ, ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନର ଭୋଜନରେ ଭାତ, ଡାଲମା ଓ ଋତୁକାଳୀନ ପନିପରିବା ରହେ। ଯଦି ଆପଣ ଅଗଷ୍ଟ ବା ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଫସଲ ପର୍ବ ନୂଆଖାଇ ସମୟରେ ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ଘର ଓ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ନୂଆ ଧାନ ଫସଲର ଉତ୍ସବ ଦେଖିବେ। ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଲପୁର ହିଁ ସ୍ଥାନ।

ଶିଷ୍ଟାଚାର ଓ ନିୟମ

• ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ହୀରାକୁଦ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି; ନିଷିଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ବା ଅନୁମତି ବିନା ଡ୍ରୋନ୍ ଉଡ଼ାନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ବା ସ୍ପିଲୱେ ତଳେ ପହଁରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସ୍ରୋତ ପ୍ରବଳ ହୋଇପାରେ, ବିଶେଷକରି ଗେଟ୍ ଖୋଲା ଥିବାବେଳେ।
• ସମଲେଶ୍ୱରୀ ଓ ହୁମା ପରି ମନ୍ଦିରରେ ଶାଳୀନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ।
• ଦର୍ଶନ ସ୍ଥଳ ପରିଷ୍କାର ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ବିରକ୍ତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ନିକଟସ୍ଥ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ

• ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର, ସମ୍ବଲପୁର: ସମ୍ବଲପୁରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ପୀଠ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅନୁସାରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ 1542ରୁ ଶାସନ କରିଥିବା ଚୌହାନ ରାଜା ବଳରାମ ଦେବଙ୍କ ସମୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
• ହୁମାର ହେଲା ମନ୍ଦିର: ସମ୍ବଲପୁରଠାରୁ ପ୍ରାୟ 23 km ଦୂରରେ ମହାନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ଶିବ (ବିମଳେଶ୍ୱର) ମନ୍ଦିର, ଏହାର ଇଚ୍ଛାକୃତ ହେଲା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ 16ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗର ବୋଲି କହେ।
• ଦେବ୍ରିଗଡ଼ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଅଭୟାରଣ୍ୟ: ଜଳଭଣ୍ଡାର କୂଳରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ଅଭୟାରଣ୍ୟ, ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅନୁସାରେ ହୀରାକୁଦଠାରୁ ପ୍ରାୟ 25 km ଦୂର, ଯେଉଁଠି ଚିତାବାଘ, ହାତୀ, ଗୟଳ ଓ ହରିଣ ରହନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ସୁପାରିଶ କରେ।
• ସମ୍ବଲପୁର ସହର: ବଜାର, ହସ୍ତତନ୍ତ ଦୋକାନ ଓ ଶୀତଳଷଷ୍ଠୀ ସମେତ ଏହାର ପର୍ବ ପାଇଁ।

ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସ ସମ୍ବଲପୁରର ଇତିହାସରେ ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା ପୃଷ୍ଠାରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ।

ଆପଣଙ୍କ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ

ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ଓ ସମ୍ବଲପୁରର ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଯଥେଷ୍ଟ; ଦେବ୍ରିଗଡ଼ ବା ହୁମା ଆରାମରେ ବୁଲିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ଏକ ରାତି ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସହିତ ହୀରାକୁଦକୁ ମିଶାଇ ଏକ ନିଜସ୍ୱ ଭ୍ରମଣସୂଚୀ ଚାହିଁଲେ /travel/planରେ ଅନୁରୋଧ ପଠାନ୍ତୁ।