ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଉତ୍କଳ ଦିବସ (Utkal Divas), ଯାହାକୁ ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ ବା Utkala Dibasa ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, 1 ଏପ୍ରିଲ 1936ରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଠନକୁ ସ୍ମରଣ କରି ପ୍ରତିବର୍ଷ 1 ଏପ୍ରିଲରେ ପାଳିତ ହୁଏ। ସେହି ଦିନ, ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଦେଶରେ ବିଭାଜିତ ଓଡ଼ିଆଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳମାନ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଦେଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ — ଯାହା ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଥିବା ଏକ ଦୀର୍ଘ ଆନ୍ଦୋଳନର ଫଳ ଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାକୁ ବହୁଳ ଭାବେ ଭାଷା ଆଧାରରେ ଗଠିତ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ କାହିଁକି ପାଳିତ ହୁଏ?
ବିଭାଜିତ ଓଡ଼ିଆଭାଷୀ
19ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଓ 20ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ଓଡ଼ିଆଭାଷୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅନେକ ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟରେ ବିଛିନ୍ନ ଥିଲା। 1936ର ପ୍ରଦେଶ ମୁଖ୍ୟତଃ ବିହାର ଓ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରୁ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ ଓ କୋରାପୁଟ ପରି ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିରୁ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏକୀକରଣ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତରର ଓଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ ବଙ୍ଗଳାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ସମ୍ବଲପୁର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳ ହିନ୍ଦୀର ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲା। ଓଡ଼ିଆଭାଷୀମାନେ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଶାସନ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ସେମାନଙ୍କ ଭାଷାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରାଯାଉଛି; ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କଳିଙ୍ଗ ଟିଭି ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ଯେ 1895ରେ ସମ୍ବଲପୁରରେ ସରକାରୀ କାମ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆ ବଦଳରେ ହିନ୍ଦୀ ଚାଲୁ କରାଯିବାରୁ ସଂଗଠିତ ବିରୋଧ ହୋଇଥିଲା।
ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ଓ ଆନ୍ଦୋଳନ
ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅନୁସାରେ, ମୟୂରଭଞ୍ଜର ମହାରାଜା ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓଙ୍କ ସଭାପତିତ୍ୱରେ 30 ଡିସେମ୍ବର 1903ରେ କଟକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ସହିତ ଏକୀକରଣ ଅଭିଯାନ ଏକ ସଂଗଠିତ ମଞ୍ଚ ପାଇଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଚାଳକ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ, ଯାହାଙ୍କୁ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ("ଉତ୍କଳର ଗର୍ବ") ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ନେଇଥିବା ଅନ୍ୟ ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି, ଯିଏ ଏହି ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଅନେକ ଥର ଲଣ୍ଡନ ଯାଇଥିଲେ, ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ, ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ ନୀଳକଣ୍ଠ ଦାସ।
କମିଶନରୁ ପ୍ରଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
1930 ଦଶକର ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଅନେକ ସଂସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗର ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ 1932ର ଓ'ଡୋନେଲ ସୀମା କମିଟି ଏବଂ 1933ରେ ଜନ୍ ଅଷ୍ଟିନ୍ ହବାକ୍ଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଶାସନିକ କମିଟିର ଉଲ୍ଲେଖ କରେ। ଭାରତ ସରକାର ଅଧିନିୟମ, 1935 ନୂଆ ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲା, ଏବଂ 1936ର ଏକ ଆଦେଶ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲା। 1 ଏପ୍ରିଲ 1936ରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଆସିଲା; ସାର୍ ଜନ୍ ଅଷ୍ଟିନ୍ ହବାକ୍ ଏହାର ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟପାଳ ଏବଂ କଟକ ଏହାର ରାଜଧାନୀ ହେଲା।
1936ର ପ୍ରଦେଶ
ନୂଆ ପ୍ରଦେଶରେ ଛଅଟି ଜିଲ୍ଲା ଥିଲା: କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ସମ୍ବଲପୁର, କୋରାପୁଟ ଓ ଗଞ୍ଜାମ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଆଭାଷୀ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ — ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସଂଖ୍ୟାରେ 26 — 1948–49ରେ ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶିଗଲେ। 1950 ସୁଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା 13କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ଏବଂ 1992ର ଏକ ପୁନର୍ଗଠନ ବର୍ତ୍ତମାନର 30ଟି ଜିଲ୍ଲା ସୃଷ୍ଟି କଲା; ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆର ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲା ଦେଖନ୍ତୁ।
ବ୍ୟାପକ ସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇତିହାସ ଓ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ ସମୟରେଖା ଦେଖନ୍ତୁ।
ଉତ୍କଳ ଦିବସ କିପରି ପାଳିତ ହୁଏ?
ଉତ୍କଳ ଦିବସ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ରାଜ୍ୟ ସାଧାରଣ ଛୁଟିଦିନ। ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ:
- ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ସରକାରୀ ଉତ୍ସବ, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମେତ ଜାତୀୟ ନେତାଙ୍କ ଶୁଭେଚ୍ଛା;
- ବିଦ୍ୟାଳୟ, ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତା;
- ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଓ ଏକୀକରଣ ଆନ୍ଦୋଳନର ଅନ୍ୟ ନେତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି;
- ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚିତ ଦେଶଭକ୍ତିମୂଳକ ଗୀତ "ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ" ଗାନ, ଯାହା ଏବେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ;
- ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ଓଡ଼ିଆ ସମାଜର ଉତ୍ସବ, ଯେପରି 2025ରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ ସମାରୋହ।
1936ରୁ 90 ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତି ଚିହ୍ନିତ କରୁଥିବା ଉତ୍କଳ ଦିବସ 2026ରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସାରା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଉତ୍ସବ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲା।
ଉତ୍କଳ ଦିବସ ସହ ଜଡ଼ିତ ଖାଦ୍ୟ
ଉତ୍କଳ ଦିବସ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ନାଗରିକ ସ୍ମରଣୋତ୍ସବ, ଏବଂ ଏହା ସହ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ। ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆ ରୋଷେଇ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଉତ୍କଳ ଦିବସର ତାରିଖ
| ବର୍ଷ | ତାରିଖ | ବାର |
|---|---|---|
| 2026 | 1 ଏପ୍ରିଲ | ବୁଧବାର |
| 2027 | 1 ଏପ୍ରିଲ | ଗୁରୁବାର |
ଉତ୍କଳ ଦିବସ ଏକ ସ୍ଥିର ନାଗରିକ ତାରିଖ: ଏହା ସବୁବେଳେ 1 ଏପ୍ରିଲରେ। 2026ର ତାରିଖ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଛୁଟି ତାଲିକାରେ ଅଛି।
ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆରେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଲେଖା
- ମଧୁସୂଦନ ଦାସ, ଏକୀକରଣ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା
- ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ
- ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ ପାଳିତ ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷ
- ଏକ ନଜରରେ ଓଡ଼ିଶା