ଏହି ଲେଖା ଇଂରାଜୀ ମୂଳ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ। ଇଂରାଜୀରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ସନ୍ତୁଳା (Santula) ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ହାଲୁକା ମିଶା ପରିବା ବ୍ୟଞ୍ଜନ। ଋତୁକାଳୀନ ପରିବାକୁ ସିଝାଯାଏ ବା ଧୀରେ ଭାଜାଯାଏ ଏବଂ ତା' ପରେ ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ (ଓଡ଼ିଆ ପାଞ୍ଚ ମସଲା ମିଶ୍ରଣ), ଶୁଖିଲା ବା କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା ଏବଂ ଅନେକ ଘରେ ରସୁଣର ଫୁଟଣ ଦେଇ ଶେଷ କରାଯାଏ। ଇନକ୍ରେଡିବଲ ଇଣ୍ଡିଆ (Incredible India) ସନ୍ତୁଳାକୁ ସାମାନ୍ୟ ମସଲାରେ ରନ୍ଧା ଏକ ପରିବା ତରକାରୀ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଏହା ପ୍ରତିଦିନର ଘରୋଇ ଖାଦ୍ୟ, ଡାଲମା ଓ ବେସର ଭଳି ଅଧିକ ମସଲାଦାର ବ୍ୟଞ୍ଜନର ଶାନ୍ତ ସହଯୋଗୀ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅଞ୍ଚଳ
ସନ୍ତୁଳା ଗାଁ ଓ ସହର ଉଭୟରେ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ରନ୍ଧାଯାଏ। ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତିର କୌଣସି ଲିଖିତ ତାରିଖ ବା ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ଏହା କମ ତେଲ ଓ ମସଲା ବ୍ୟବହାର କରି ପରିବାର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱାଦକୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇବାକୁ ଦେବାର ଓଡ଼ିଆ ଘରୋଇ ରୋଷେଇ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ।
ସନ୍ତୁଳା ମୃଦୁ ଓ ସହଜରେ ହଜମ ହେଉଥିବାରୁ ଅନେକ ଓଡ଼ିଆ ପରିବାର ଏହାକୁ ପିଲା, ବୟସ୍କ ଓ ହାଲୁକା ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ରାନ୍ଧନ୍ତି। ଓଡ଼ିଆଫୁଡ୍ସ (OdiaFoods) ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପେଟ ପାଇଁ ମୃଦୁ ହୋଇଥିବାରୁ ସନ୍ତୁଳାକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। ଏହା ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଥା, କୌଣସି ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦାବି ନୁହେଁ।
ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ କ'ଣ?
ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ (ପଞ୍ଚ ଅର୍ଥ ପାଞ୍ଚ, ଫୁଟଣ ଅର୍ଥ ଫୋଡ଼ଣ) ହେଉଛି ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ରୋଷେଇରେ ବ୍ୟବହୃତ ପାଞ୍ଚ ମସଲାର ଫୁଟଣ। ଏହା ସୋରିଷ, ଜିରା, ମେଥି, ପାନମଧୁରୀ (ଅନିସିଡ୍) ଓ କଳାଜିରା (କଲୋଞ୍ଜି)ର ଗୋଟା ମସଲା ମିଶ୍ରଣ। ସନ୍ତୁଳା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣ ଗରମ ତେଲରେ ଫୁଟାଇ ପରିବା ଉପରେ ଢଳାଯାଏ ବା ମିଶାଯାଏ।
ଉପାଦାନ
ଏହି ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ଚାରି ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ। ମୋଟ ପ୍ରାୟ 500 g ଋତୁକାଳୀନ ପରିବାର ଯେକୌଣସି ମିଶ୍ରଣ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
| ଉପାଦାନ | ସାଧାରଣ ପରିମାଣ | ଟିପ୍ପଣୀ |
|---|---|---|
| ଅମୃତଭଣ୍ଡା, ଚୋପା ଛଡ଼ା ଓ ଖଣ୍ଡ କଟା | 1 କପ | ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ସନ୍ତୁଳା ପରିବା |
| ବାଇଗଣ, ଖଣ୍ଡ କଟା | 1ଟି ଛୋଟ | |
| ଆଳୁ, ଖଣ୍ଡ କଟା | 1ଟି ମଧ୍ୟମ | |
| କଖାରୁ ବା କଞ୍ଚା କଦଳୀ, ଖଣ୍ଡ କଟା | 1 କପ | |
| ଶିମ୍ବ, ଗାଜର ବା ସଜନା ଛୁଇଁ | ଏକ ମୁଠା | ଇଚ୍ଛାଧୀନ |
| ଟମାଟୋ, କଟା | 1ଟି ଛୋଟ | ଇଚ୍ଛାଧୀନ |
| ସୋରିଷ ତେଲ (ବା ଅନ୍ୟ ତେଲ) | 1 ରୁ 2 ଚାମଚ | ବହୁତ କମ ତେଲ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ |
| ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ | 1/2 ରୁ 1 ଚାମଚ | ଫୁଟଣ |
| ଶୁଖିଲା ଲାଲ ଲଙ୍କା ବା କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା | 1 ରୁ 2 | |
| ରସୁଣ, ଛେଚା | 3 ରୁ 4 କଳି | ଇଚ୍ଛାଧୀନ; ଅନେକ ଘରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ |
| ହଳଦୀ | 1/4 ଚାମଚ | |
| ଲୁଣ | ସ୍ୱାଦ ଅନୁସାରେ | |
| ବଡ଼ି (ଖରାରେ ଶୁଖା ଡାଲି ବଡ଼ି), ଚୂରା | କିଛି ଖଣ୍ଡ | ଇଚ୍ଛାଧୀନ ସଜାଇବା |
ସନ୍ତୁଳା କିପରି ତିଆରି ହୁଏ?
ସିଝା ସନ୍ତୁଳା:
- ପରିବାକୁ ପ୍ରାୟ ସମାନ ଆକାରର ଖଣ୍ଡରେ କାଟନ୍ତୁ।
- ଅଳ୍ପ ପାଣିରେ ହଳଦୀ ଓ ଲୁଣ ସହ କେବଳ ନରମ ହେବା ଯାଏ ସିଝାନ୍ତୁ। ଚକଟି ଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ଏକ ଛୋଟ କଡ଼େଇରେ ଏକ ଚାମଚ ତେଲ ଗରମ କରନ୍ତୁ। ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ, ଲଙ୍କା ଓ ରସୁଣ ପକାଇ ମଞ୍ଜି ଫୁଟିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
- ଫୁଟଣକୁ ପରିବା ଉପରେ ଢାଳି ଧୀରେ ଘାଣ୍ଟନ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ବା ଦୁଇ ମିନିଟ ଧୀର ଆଞ୍ଚରେ ଫୁଟାନ୍ତୁ।
- ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ଉପରେ ଭଜା, ଚୂରା ବଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
ଭଜା ସନ୍ତୁଳା:
- ଅଳ୍ପ ତେଲ ଗରମ କରି ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ, ଲଙ୍କା ଓ ରସୁଣ ଫୁଟାନ୍ତୁ।
- କଟା ପରିବା, ହଳଦୀ ଓ ଲୁଣ ପକାଇ କିଛି ମିନିଟ ଭାଜନ୍ତୁ।
- ଅଳ୍ପ ପାଣି ଦେଇ ଘୋଡ଼ାଇ ନରମ ହେବା ଯାଏ ରାନ୍ଧନ୍ତୁ, ତା' ପରେ ଟିକେ ଶୁଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଓଡ଼ିଶା ଟିଭି (Odisha TV) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ପ୍ରଣାଳୀ ଭଳି କେତେକ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଣାଳୀରେ ପିଆଜ ମିଶାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରେସର କୁକରରେ ପରିବା ସିଝାଯାଏ। ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ ପରିବାର ପିଆଜ ବିନା ସନ୍ତୁଳା ତିଆରି କରନ୍ତି।
ପ୍ରକାରଭେଦ
- ସିଝା ସନ୍ତୁଳା: ହାଲୁକା ଫୁଟଣ ସହ ସିଝା ପରିବା। ଏହା ସବୁଠାରୁ ସରଳ ଓ ମୃଦୁ ସଂସ୍କରଣ।
- ଭଜା ସନ୍ତୁଳା: ଫୁଟଣରେ ଭଜା ପରିବା, ଟିକେ ଅଧିକ ଶୁଖିଲା ଓ ଅଧିକ ସୁଗନ୍ଧିତ।
- ବଡ଼ି ସହ ସନ୍ତୁଳା: ଚୂରା ଭଜା ବଡ଼ି ମଚମଚିଆ ଓ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭାବ ଯୋଗ କରେ।
- ଗୋଟିଏ ପରିବାର ସନ୍ତୁଳା: ଅମୃତଭଣ୍ଡା ବା କଖାରୁ ସନ୍ତୁଳା, ଯେତେବେଳେ ହାତରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପରିବା ଥାଏ।
ସନ୍ତୁଳା କେବେ ଖିଆଯାଏ?
ସନ୍ତୁଳା ପର୍ବ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରତିଦିନର ବ୍ୟଞ୍ଜନ। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଘରୋଇ ଭୋଜନରେ ଭାତ, ଡାଲି ବା ଡାଲମା ସହ, ଏବଂ ରୁଟି ଓ ଚକୁଳି ପିଠା ଭଳି ଜଳଖିଆ ସହ ନିୟମିତ ଦେଖାଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ସନ୍ତୁଳା କେଉଁଠି ଚାଖିବେ
ସନ୍ତୁଳା ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ଘରୋଇ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ତେଣୁ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ମେନୁରେ ଏହା କ୍ୱଚିତ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହୁଏ। ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଏହାକୁ ପାଆନ୍ତି:
- ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ ଓ ପୁରୀର ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଦୋକାନ ଓ ହୋଟେଲରେ ଓଡ଼ିଆ ଥାଳି ଭୋଜନରେ
- ରାଜ୍ୟର ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଭାତ ପରଷୁଥିବା ରାସ୍ତାକଡ଼ "ହୋଟେଲ" (ସ୍ଥାନୀୟ ଢାବା)ରେ
- ଓଡ଼ିଆ ଘରେ, ଯେଉଁଠି ହାଲୁକା, ଘରୋଇ ଶୈଳୀର ସଂସ୍କରଣ ଚାଖିବା ସବୁଠାରୁ ସହଜ
ପୁଷ୍ଟି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଟିପ୍ପଣୀ
ସନ୍ତୁଳା ମୁଖ୍ୟତଃ ପରିବା ଓ ବହୁତ କମ ତେଲରେ ତିଆରି, ତେଣୁ ଭଜା ବା ତରକାରୀ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ତୁଳନାରେ ଏଥିରେ ସାଧାରଣତଃ ଚର୍ବି କମ। କେତେକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା "ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ" ଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦାବି ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆ ଖୋଜି ପାଇଥିବା କୌଣସି ପ୍ରକାଶିତ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏଠାରେ ଦୋହରାଯାଇନାହିଁ।