Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଓଡ଼ିଆରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଓଡ଼ିଆପିଡ଼ିଆର 152ଟି ଲେଖା ଓଡ଼ିଆରେ ଉପଲବ୍ଧ। ଅଧିକ ଲେଖା ନିୟମିତ ଭାବେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଉଛି।
ଭ୍ରମଣ
- ଓଡ଼ିଶା କିପରି ପହଞ୍ଚିବେବିମାନ, ରେଳ ଓ ସଡ଼କ ପଥରେ ଓଡ଼ିଶା କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ: ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିମାନବନ୍ଦର, ମୁଖ୍ୟ ରେଳ ଜଙ୍କସନ, ଜାତୀୟ ରାଜପଥ, ଏବଂ ବସ୍ରେ ବୁଲିବା।
- ଓଡ଼ିଶା ତିନି ଦିନର ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା: ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ ଓ କୋଣାର୍କଭୁବନେଶ୍ୱର, କୋଣାର୍କ ଓ ପୁରୀର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିଭୁଜକୁ ସାମିଲ କରୁଥିବା ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ତିନି ଦିନର ଓଡ଼ିଶା ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା, ଦିନୱାରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଆନୁମାନିକ ଦୂରତା ଓ ମନ୍ଦିର ନିୟମ ସହ।
- ଓଡ଼ିଶା ପାଞ୍ଚ ଦିନର ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା: ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିଭୁଜ, ଚିଲିକା ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଗାଁଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ, କୋଣାର୍କ, ସାତପଡ଼ାରେ ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଏବଂ ରଘୁରାଜପୁର ଓ ପିପିଲିର ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଗାଁକୁ ସାମିଲ କରୁଥିବା ପାଞ୍ଚ ଦିନର ଓଡ଼ିଶା ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା, ବ୍ୟବହାରିକ ପରାମର୍ଶ ସହ।
- ଓଡ଼ିଶା ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟଓଡ଼ିଶା ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ। ମାସ ଅନୁସାରେ ପାଣିପାଗ, IMD ସାଧାରଣ ବୃଷ୍ଟିପାତ, ପର୍ବପର୍ବାଣି ଏବଂ ଉପକୂଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ଉଦ୍ୟାନ କେବେ ଯିବେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଓଡ଼ିଶା ସାତ ଦିନର ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା: ମନ୍ଦିର, ଚିଲିକା ଓ ଭିତରକନିକାଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ ଓ କୋଣାର୍କ ସହ ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଓ ଭିତରକନିକାର ମାଙ୍ଗ୍ରୋଭ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ସାତ ଦିନର ଓଡ଼ିଶା ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା, ସହିତ ସାତକୋଶିଆ ବିକଳ୍ପ।
- ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା: ଧଉଳି, ରତ୍ନଗିରି, ଉଦୟଗିରି, ଲଳିତଗିରି ଓ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ିଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଧଉଳି, ଲଳିତଗିରି, ଉଦୟଗିରି, ରତ୍ନଗିରି ଓ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ି ପାହାଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 2ରୁ 3 ଦିନର ଓଡ଼ିଶା ବୌଦ୍ଧ ଭ୍ରମଣ ପଥ, ଦୂରତା ଓ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ବନ୍ଦ ଦିନ ସହ।
- କଟକ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍କଟକ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍: ଓଡ଼ିଶାର 'ରୂପା ସହର' ଓ ପୂର୍ବତନ ରାଜଧାନୀ, ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗ, ନେତାଜୀ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ତାରକସି, ବାଲିଯାତ୍ରା, ଖାଦ୍ୟ ଓ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ।
- କୋଣାର୍କ ଭ୍ରମଣ ସହାୟିକାକୋଣାର୍କ ଭ୍ରମଣ ସହାୟିକା: ୟୁନେସ୍କୋ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ବେଳାଭୂମି, କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବର ତାରିଖ, ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ ଏବଂ ପୁରୀରୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ।
- କୋରାପୁଟ ଆଦିବାସୀ ଐତିହ୍ୟ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା: କୋରାପୁଟ, ଜୟପୁର, ଦେଓମାଳି, କୋଟପାଡ଼ ଓ ଓନୁକୁଡ଼େଲିକୋରାପୁଟ, ଜୟପୁର, ଦେଓମାଳି, କୋଟପାଡ଼ ବୁଣାକାର ଓ ଓନୁକୁଡ଼େଲି ସାପ୍ତାହିକ ହାଟ ପାଇଁ 4 ଦିନର ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମଣ ଯୋଜନା, PVTG ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ସହ।
- କୋରାପୁଟ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍କୋରାପୁଟ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍: ଦେଓମାଳି, ଡୁଡୁମା ଜଳପ୍ରପାତ, ସବର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର, ଆଦିବାସୀ ଐତିହ୍ୟ, ଭ୍ରମଣର ଉତ୍ତମ ସମୟ, ଜୟପୁର ବା କୋରାପୁଟ ରେଳ ଦେଇ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ, ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ।
- ଗୋପାଳପୁର ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍ଗୋପାଳପୁର (ଗୋପାଳପୁର-ଅନ୍-ସି) ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍: ପୁରୁଣା ବନ୍ଦର ସହରର ବେଳାଭୂମି, 1871ର ଆଲୋକଦୀପ, ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ଦେଇ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଭ୍ରମଣ।
- ଚାନ୍ଦିପୁର ବେଳାଭୂମି ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍ବାଲେଶ୍ୱରର ଚାନ୍ଦିପୁର ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର 'ଅଦୃଶ୍ୟ ସମୁଦ୍ର' ବେଳାଭୂମି, ଯେଉଁଠି ଭଟ୍ଟା ସମୟରେ 5 km ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ତଳ ଦେଖାଯାଏ। ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ, କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ନିକଟସ୍ଥ ସ୍ଥାନ।
- ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଭ୍ରମଣ ସହାୟିକାଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଭ୍ରମଣ ସହାୟିକା: ସାତପଡ଼ାରେ ଡଲଫିନ ଡଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା, ମଙ୍ଗଳାଜୋଡ଼ି ଓ ନଳବଣରେ ପକ୍ଷୀ ଦର୍ଶନ, କାଳିଜାଈ ଦ୍ୱୀପ, ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ ଏବଂ ବରକୁଲ ଓ ରମ୍ଭା କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ।
- ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍'ଓଡ଼ିଶାର କାଶ୍ମୀର' ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି କନ୍ଧମାଳରେ ପ୍ରାୟ 915 m ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଏକ ପାହାଡ଼ିଆ ସ୍ଥାନ। ବୁଲିବାର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ଦେଇ ଯିବା ବାଟ, ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପରାମର୍ଶ।
- ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର: ସମୟ, ଦର୍ଶନ, ପୋଷାକ ନିୟମ ଓ ନିୟମାବଳୀ (2026)ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବ୍ୟାବହାରିକ ଗାଇଡ୍: ଦୈନିକ ନୀତି ସମୟ, ଦର୍ଶନ କେବେ ସମ୍ଭବ, କିଏ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ, ପୋଷାକ ନିୟମ, ଫୋନ୍ ନିଷେଧ, ଚାରି ଦ୍ୱାର, ଆନନ୍ଦବଜାରରେ ମହାପ୍ରସାଦ ଓ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ। ଶେଷ ଯାଞ୍ଚ ଅକ୍ଟୋବର 2026।
- ପୁରୀ ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍ପୁରୀ ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍: ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ନିୟମ, ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ବିଚ୍, ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ, ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ, ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦିନିକିଆ ଭ୍ରମଣ।
- ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍: ହେନ୍ତାଳ ବଣରେ ଡଙ୍ଗା ସଫାରି, ଲୁଣିପାଣି କୁମ୍ଭୀର, ମେ'ରୁ ଜୁଲାଇ ବନ୍ଦ, ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ ଓ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ।
- ଭୁବନେଶ୍ୱର ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍ଭୁବନେଶ୍ୱର ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍: ପୁରୁଣା ସହରର ମନ୍ଦିର, ଉଦୟଗିରି-ଖଣ୍ଡଗିରି ଗୁମ୍ଫା, ଧଉଳି, ନନ୍ଦନକାନନ, ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ, କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ।
- ରଘୁରାଜପୁର ଐତିହ୍ୟ ଶିଳ୍ପଗ୍ରାମରଘୁରାଜପୁର ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍: ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ତାଳପତ୍ର ଖୋଦେଇ ଓ ଗୋଟିପୁଅ ନାଚ ପାଇଁ ପୁରୀ ନିକଟସ୍ଥ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ ଶିଳ୍ପଗ୍ରାମ, ଭ୍ରମଣ ଓ କିଣାକିଣି ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ସହ।
- ରଥଯାତ୍ରା 2027: ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରାର ତାରିଖ ଓ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀରଥଯାତ୍ରା 2027 କେବେ? ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରାର ଆଶାକରାଯାଉଥିବା ତାରିଖ — ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ସୋମବାର 5 ଜୁଲାଇ 2027ରେ ରଥଯାତ୍ରା ଓ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତିକ୍ରମ ଓ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ସହ।
- ଶିମିଳିପାଳ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍ଶିମିଳିପାଳ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଯାତ୍ରା ଗାଇଡ୍: ଖୋଲା ରହିବା ଋତୁ, ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର, ଅନୁମତି ପତ୍ର, ଜଳପ୍ରପାତ, ବୁଲିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ ଏବଂ ବାରିପଦା ଓ ଯଶିପୁର କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ।
- ସାତକୋଶିଆ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍ସାତକୋଶିଆ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍: ମହାନଦୀ ଗଣ୍ଡ, ଟିକରପଡ଼ା ଓ ଛୋଟକେଇରେ ସାତକୋଶିଆ ବାଘ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରକୃତି ଶିବିର, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଏବଂ ଅନୁଗୋଳରୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ।
- ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ: ରତ୍ନଗିରି, ଉଦୟଗିରି ଓ ଲଳିତଗିରିରତ୍ନଗିରି, ଉଦୟଗିରି ଓ ଲଳିତଗିରିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଓଡ଼ିଶାର ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ ହେଉଛି କଟକ ଓ ଯାଜପୁର ନିକଟରେ ଖନନ ହୋଇଥିବା ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥଳୀମାନଙ୍କର ଏକ ସମୂହ। ଇତିହାସ, ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଓ ଭ୍ରମଣ ପରାମର୍ଶ।
- ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ଭ୍ରମଣ ଗାଇଡ୍ସମ୍ବଲପୁର ନିକଟସ୍ଥ ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ମହାନଦୀ ଉପରେ 1957ରେ ଉଦ୍ଘାଟିତ 4.8 km ଲମ୍ବା ମାଟି ବନ୍ଧ। ଦର୍ଶନ ସ୍ଥଳ, ରାମସର ଜଳଭଣ୍ଡାର, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ, କିପରି ପହଞ୍ଚିବେ ଓ ନିକଟସ୍ଥ ସ୍ଥାନ।
ସଂସ୍କୃତି ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣି
- ଉତ୍କଳ ଦିବସ (ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ)1 ଏପ୍ରିଲରେ ପାଳିତ ଉତ୍କଳ ଦିବସ ବା ଓଡ଼ିଶା ଦିବସ 1936ରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶା ଗଠନକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଯାହା ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନର ଫଳ।
- ଓଡ଼ିଶା ପର୍ବ ୨୦୨୬ - ଦିଲ୍ଲୀ ଛାତିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଦମଦାର ଉତ୍ସବନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶା ପର୍ବ ୨୦୨୬। ଜାଣନ୍ତୁ ତାରିଖ, ସ୍ଥାନ, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ଖାଦ୍ୟ ଓ କଳାର ସମାହାର ବିଷୟରେ।
- ଓଡ଼ିଶା ହସ୍ତତନ୍ତ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କିଣିବା: ଅସଲି ଜିନିଷ କିପରି ଚିହ୍ନିବେଓଡ଼ିଶାର ହସ୍ତତନ୍ତ ଶାଢ଼ୀ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କିଣିବା ଗାଇଡ୍ — ସମ୍ବଲପୁରୀ, ବୋମକାଇ, ଖଣ୍ଡୁଆ, ବ୍ରହ୍ମପୁରୀ ପାଟ, କୋଟପାଡ଼, ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ପିପିଲି ଚାନ୍ଦୁଆ, ରୂପା ତାରକସି — ଅସଲି କାମ କିପରି ଚିହ୍ନିବେ, କେଉଁ ସରକାରୀ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବେ ଓ କେଉଁଠୁ କିଣିବେ।
- ଓଡ଼ିଶାର ଢୋକରା ଶିଳ୍ପଢୋକରା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶା ଓ ପୂର୍ବ ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ଧାତୁ କାରିଗରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଉଥିବା ମହମ-ଲୋପ ପଦ୍ଧତିରେ ପିତଳ ଢଳେଇ, ଯାହାରେ ମୂର୍ତ୍ତି, ଦୀପ ଓ ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି ହୁଏ।
- ଓଡ଼ିଶାର GI ଟ୍ୟାଗ: ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଲିକାGI ରେଜିଷ୍ଟ୍ରି ସହ ମିଳାଇ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଭୌଗୋଳିକ ସୂଚକ (GI) ଟ୍ୟାଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଲିକା – ହସ୍ତତନ୍ତ, ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ।
- ଓଡ଼ିଶାରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା - ଏକ ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ସବଓଡ଼ିଶାରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ ଜାଣନ୍ତୁ — ଏହାର ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା, ସାମୂହିକ ପୂଜା ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିରେ ଦଶହରାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ।
- ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ - ଓଡ଼ିଶାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳାଓଡ଼ିଶାର ମନ୍ଦିରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭାରତର ଆଠଟି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଓଡ଼ିଶୀ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଯାହା ଏହାର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଭଙ୍ଗୀ ଓ ଲଳିତ ଗତି ପାଇଁ ପରିଚିତ।
- କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା - ଅବିବାହିତା କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପର୍ବକୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ହେଉଛି ଆଶ୍ୱିନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଓଡ଼ିଆ ପର୍ବ, ଯେଉଁଦିନ ଅବିବାହିତା କନ୍ୟାମାନେ ଜହ୍ନ ଓ କୁମାର (କାର୍ତ୍ତିକେୟ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଚାନ୍ଦ ଚକଟା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି ଓ ଖେଳ ଖେଳନ୍ତି।
- କୋଟପାଡ଼ ହସ୍ତତନ୍ତକୋରାପୁଟର ମିରଗାନ ବୁଣାକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଯାଇ ବୁଣାଯାଉଥିବା ସୂତା ବସ୍ତ୍ର କୋଟପାଡ଼ ହସ୍ତତନ୍ତ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ GI ପଞ୍ଜୀକୃତ ଉତ୍ପାଦ (2005)।
- କୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବକୋଣାର୍କ ନୃତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ ହେଉଛି ପ୍ରତିବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବରରେ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ପାଞ୍ଚ ଦିନିଆ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବ।
- ଖଣ୍ଡୁଆ ପାଟଖଣ୍ଡୁଆ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ନୂଆପାଟଣା ଓ ମାଣିଆବନ୍ଧର ଏକ GI-ପଞ୍ଜିକୃତ ଇକତ୍ ପାଟ, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ସହିତ ଜଡ଼ିତ।
- ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟ - ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଆଦ୍ୟ ରୂପଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଜଗନ୍ନାଥ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ମହିଳା ବେଶରେ କୋମଳମତି ବାଳକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷିତ ଏହି ନୃତ୍ୟ ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଅନ୍ୟତମ ମୂଳଦୁଆ।
- ଘୁମୁରା ନୃତ୍ୟଘୁମୁରା ଓଡ଼ିଶାର କଳାହାଣ୍ଡିର ଲୋକନୃତ୍ୟ, ଯାହା ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ତିଆରି ଘୁମୁରା ବାଦ୍ୟ ପିନ୍ଧି ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଏହା ଏକ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା।
- ଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା, ପୁରୀଚନ୍ଦନ ଯାତ୍ରା ପୁରୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର 42 ଦିନିଆ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ପର୍ବ, ଯାହା ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ ଏଥିରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀରେ ନୌକା ବିହାର ହୁଏ।
- ଛଉ ନୃତ୍ୟ - ମୟୂରଭଞ୍ଜର ସାମରିକ ଲୋକନୃତ୍ୟମୟୂରଭଞ୍ଜର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଥା ରୋମାଞ୍ଚକର ଛଉ ନୃତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଏହାର ସାମରିକ ଇତିହାସ, ବିନା ମୁଖାର ପ୍ରଦର୍ଶନ, ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
- ଜଗନ୍ନାଥ ପଞ୍ଜିକା - ପୁରୀ ପରମ୍ପରାର ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକାଜଗନ୍ନାଥ ପଞ୍ଜିକା: ତିଥି, ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଓ ଶୁଭ ସମୟ ଗଣନାର ପୁରୀ (ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର) ପରମ୍ପରା ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ନାମ।
- ତାରକସି – କଟକର ରୂପା ତାରକସି କାମତାରକସି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର କଟକର ରୂପା ଫିଲିଗ୍ରି ଶିଳ୍ପ, ଯାହା ମିହି ମୋଡ଼ା ରୂପା ତାରରେ ତିଆରି ହୁଏ। 2024ରେ ଏହା 'କଟକ ରୂପା ତାରକସି' ନାମରେ ଜିଆଇ ପାଇଲା।
- ତାଳପତ୍ର ଖୋଦେଇ (ତାଳ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର)ତାଳପତ୍ର ଖୋଦେଇ ବା ତାଳ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ହେଉଛି ଲୁହା ଲେଖନୀରେ ତାଳପତ୍ରରେ ଚିତ୍ର ଓ ଲେଖା ଖୋଦେଇ କରିବାର ଓଡ଼ିଶାର କଳା, ଯାହାର କେନ୍ଦ୍ର ପୁରୀ ନିକଟସ୍ଥ ରଘୁରାଜପୁର।
- ଦଣ୍ଡ ନାଚ - ଓଡ଼ିଶାର ଶୈବ ଓ ଶାକ୍ତ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରାଚୀନ ପାରମ୍ପରିକ ନୃତ୍ୟଗଞ୍ଜାମ ଓ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକନୃତ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ନାଚ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ — ଚୈତ୍ର ମାସରେ ୧୩, ୧୮ ବା ୨୧ ଦିନ ଧରି ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା, ଅଗ୍ନି ଓ ଜଳ ବିଧି ଏବଂ କଠୋର ତପସ୍ୟାର ପର୍ବ।
- ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ଦୋଳ ଯାତ୍ରା)ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ଦୋଳ ଯାତ୍ରା) ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପାଳିତ ଓଡ଼ିଶାର ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବସନ୍ତକାଳୀନ ଦୋଳି ପର୍ବ, ଯେଉଁଥିରେ ବିମାନ ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ଅବିର ଓ ଦୋଳ ମେଳଣ ହୁଏ।
- ନୂଆଖାଇ - ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅମଳ ପର୍ବପରିବାର ମିଳନ, ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସହ ନୂଆ ଧାନ ଅମଳକୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ ନୂଆଖାଇ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ପଟ୍ଟଚିତ୍ର - ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ପଟଚିତ୍ର କଳାପଟ୍ଟଚିତ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଜିଆଇ-ଟ୍ୟାଗ୍ ପ୍ରାପ୍ତ ପାରମ୍ପରିକ କପଡ଼ା ଚିତ୍ରକଳା, ଯାହାର କେନ୍ଦ୍ର ପୁରୀ ନିକଟସ୍ଥ ରଘୁରାଜପୁର ଏବଂ ଯେଉଁଥିରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣର ଦୃଶ୍ୟ ଚିତ୍ରିତ ହୁଏ।
- ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି (ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି)ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବା ମହାବିଷୁବ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଏପ୍ରିଲ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପାଳିତ ଓଡ଼ିଆ ନବବର୍ଷ, ଯାହା ବେଲ ପଣା, ହନୁମାନ ପୂଜା, ଝାମୁ ଯାତ୍ରା ଓ ଦଣ୍ଡ ନାଚ ସହ ପାଳିତ ହୁଏ।
- ପିପିଲି ଚାନ୍ଦୁଆ (Pipili Applique Work) - ଓଡ଼ିଶାର ରଙ୍ଗୀନ ହସ୍ତଶିଳ୍ପଓଡ଼ିଶାର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ପିପିଲି ଚାନ୍ଦୁଆ ଏବଂ ଆପ୍ଲିକ୍ କାମ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ନୀତିକାନ୍ତି ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କଳାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଏହାର ଆଧୁନିକ ଉପଯୋଗ ବିଷୟରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
- ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ହେଉଛି ମାର୍ଗଶିର କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀରେ ପରିବାରର ବଡ଼ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ପାଳିତ ଓଡ଼ିଆ ପର୍ବ, ଯେଉଁଥିରେ ଆରତି, ମାମୁଁଘରର ଉପହାର ଓ ଏଣ୍ଡୁରି ପିଠା ଥାଏ।
- ବରଗଡ଼ର ଧନୁ ଯାତ୍ରାଧନୁ ଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ବରଗଡ଼ରେ ପାଳିତ 11 ଦିନିଆ ମୁକ୍ତାକାଶ ନାଟ୍ୟ ଉତ୍ସବ, ଯେଉଁଠି ସମଗ୍ର ସହର ମଥୁରା ପାଲଟିଯାଏ ଏବଂ କଂସ ଅଭିନେତା ରାସ୍ତାଘାଟରେ ରାଜତ୍ୱ କରନ୍ତି।
- ବାଲିଯାତ୍ରା, କଟକବାଲିଯାତ୍ରା ହେଉଛି ମହାନଦୀ କୂଳରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା କଟକର ବାର୍ଷିକ ମେଳା, ଯାହା ବାଲି, ଜାଭା ଓ ସୁମାତ୍ରା ସହ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୁଣା ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ।
- ବିରଜା ପଞ୍ଜିକା - ମା' ବିରଜାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକାବିରଜା ପଞ୍ଜିକା ଯାଜପୁରର ମା' ବିରଜାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଏକ ବହୁଳ ପ୍ରଚଳିତ ମୁଦ୍ରିତ ଓଡ଼ିଆ ପଞ୍ଜିକା, ଯେଉଁଥିରେ ତିଥି, ପର୍ବପର୍ବାଣୀର ତାରିଖ ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦିଆଯାଇଥାଏ।
- ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣକାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଭୋରରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗା ଭସାଇ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସାମୁଦ୍ରିକ ବଣିକ ସାଧବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବାର ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା ହେଉଛି ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ।
- ବୋମକାଇ ଶାଢ଼ୀବୋମକାଇ ଶାଢ଼ୀ ଗଞ୍ଜାମର ବୋମକାଇ ଗାଁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁରରେ ବୁଣାଯାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଜିଆଇ-ପଞ୍ଜୀକୃତ ହସ୍ତତନ୍ତ ଶାଢ଼ୀ, ଯାହା ଅତିରିକ୍ତ-ପଡ଼ ବୁଣା ମନ୍ଦିର ପାଢ଼ ଓ ମୋଟିଫ୍ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
- ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି - ଓଡ଼ିଶାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବ ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମକର ରାଶିକୁ ପ୍ରବେଶକୁ ସୂଚାଏ। ଏହି ପର୍ବରେ ପିଠା, ମକର ଚୌଳା ଓ ପରିବାରିକ ମିଳନ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ।
- ମାଣବସା ଗୁରୁବାର - ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଉପାସନାମାଣବସା ଗୁରୁବାର ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ — ମାସବ୍ୟାପୀ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା, ଯେଉଁଥିରେ ମହିଳାମାନେ ମାର୍ଗଶିର ମାସର ପ୍ରତି ଗୁରୁବାରରେ ସୁନ୍ଦର ନୀତିନିୟମ ସହ ମା' ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି।
- ରଜ ପର୍ବ - ନାରୀତ୍ୱର ଉତ୍ସବରଜ ପର୍ବ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ତିନି ଦିନିଆ ପର୍ବ ଯାହା ପୃଥିବୀର ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଳନ କରେ ଏବଂ ଦୋଳି, ଖେଳ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପିଠାରେ ନାରୀତ୍ୱକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ।
- ରଥଯାତ୍ରା - ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘୋଷଯାତ୍ରାପୁରୀର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଏହି ଭବ୍ୟ ଯାତ୍ରାର ଇତିହାସ, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ।
- ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ, ସମ୍ବଲପୁରଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ ହେଉଛି ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବିବାହର ପର୍ବ, ଯାହା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ସମ୍ବଲପୁରରେ ଧୁମଧାମରେ ପାଳିତ ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବାରମାନେ ଦିବ୍ୟ ବାପାମା' ଭୂମିକା ନିଅନ୍ତି।
- ସବାଇ ଘାସ କାରିଗରିସବାଇ ଘାସ କାରିଗରି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ମୟୂରଭଞ୍ଜର ହାତତିଆରି ଟୋକେଇ ଓ ସାଜସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ, ଯାହା ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳାମାନେ ସବାଇ ଘାସ (Eulaliopsis binata)ର ତନ୍ତୁରୁ ବୁଣନ୍ତି।
- ସମ୍ବଲପୁରୀ ନୃତ୍ୟ (ଡାଲଖାଇ ଓ ଲୋକନୃତ୍ୟ)ସମ୍ବଲପୁରୀ ନୃତ୍ୟ ହେଉଛି ଢୋଲ, ନିଶାନ ଓ ମହୁରୀ ତାଳରେ ପରିବେଷିତ ଡାଲଖାଇ, ରସରକେଳି ଓ କରମା ପରି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକନୃତ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସାମୂହିକ ନାମ।
- ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ - ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ପ୍ରାପ୍ତ ହସ୍ତତନ୍ତ ଐତିହ୍ୟଓଡ଼ିଶାର ଜିଆଇ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଇକତ (ବାନ୍ଧ) ହସ୍ତତନ୍ତ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ବାନ୍ଧ କଳା, ବୋମକେଇ ଏବଂ ହାବସପୁରୀ ଶୈଳୀ, ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ଅସଲି ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ କେଉଁଠାରୁ କିଣିବେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ସ୍ନାନ ଯାତ୍ରା (ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା)ସ୍ନାନ ଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ପୁରୀରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ସ୍ନାନ ପର୍ବ, ଯେଉଁଥିରେ 108 ଗରା ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ହାତୀ ରୂପର ହାତୀବେଶ ହୁଏ।
- ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିଭୁଜ (Golden Triangle) - ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ, ଏବଂ କୋଣାର୍କଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିଭୁଜ: ମନ୍ଦିର ମାଳିନୀ ସହର ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀ ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଚମତ୍କାର କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀର ଏକ ଗାଇଡ୍।
ଇତିହାସ
- ଉଦୟଗିରି ଓ ଖଣ୍ଡଗିରି ଗୁମ୍ଫା - ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶାର ଜୈନ ସ୍ଥାପତ୍ୟଭୁବନେଶ୍ୱର ନିକଟସ୍ଥ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ୱିତୀୟ–ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀର ଉଦୟଗିରି ଏବଂ ଖଣ୍ଡଗିରି ଗୁମ୍ଫା ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଏହାର ଜୈନ ଐତିହ୍ୟ, ସମ୍ରାଟ ଖାରବେଳଙ୍କ ଶାସନ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହାତୀଗୁମ୍ଫା ଶିଳାଲେଖ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଏକ ନଜରରେ ଓଡ଼ିଶାଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ: ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର, 1 ଏପ୍ରିଲ 1936ରେ ଗଠିତ, 2011ରେ ଓଡ଼ିଶା ନାମକରଣ, 155,707 ବର୍ଗ କିମି, 4.197 କୋଟି ଜନସଂଖ୍ୟା, 30ଟି ଜିଲ୍ଲା।
- ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ - ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପରିଚୟପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ରାଜବଂଶ ଦେଇ ଆଧୁନିକ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, 2,500 ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସଭ୍ୟତାର ଓଡ଼ିଶାର ସମୃଦ୍ଧ ଇତିହାସ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ଇତିହାସପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ପାର ହୋଇ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ସହ ବାଣିଜ୍ୟ କରୁଥିଲା। ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଗ୍ରନ୍ଥ କ'ଣ ଦର୍ଶାଏ, ଏବଂ କେଉଁ କଥା ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଆଧାରିତ।
- କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ - ଇତିହାସର ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟକଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଯାହା ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡାଶୋକରୁ ଧର୍ମାଶୋକରେ ପରିଣତ କରିଥିଲା। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଦୟା ନଦୀ କୂଳରେ ଲଢ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଗ୍ରାମର କାହାଣୀ।
- କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର - ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏକ ବିସ୍ମୟସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଏକ ବିଶାଳ ରଥ ଆକାରରେ ନିର୍ମିତ, ଓଡ଼ିଶୀ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଉତ୍କର୍ଷ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳୀ ଭବ୍ୟ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଖାରବେଳଖାରବେଳ କଳିଙ୍ଗର ଜଣେ ଜୈନ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 1ମ ଶତାବ୍ଦୀର ବୋଲି ଧରାଯାଏ ଏବଂ ଭୁବନେଶ୍ୱର ନିକଟ ଉଦୟଗିରିର ହାତୀଗୁମ୍ଫା ଶିଳାଲେଖରୁ ଜଣାଯାଏ।
- ଚିଲିକା ହ୍ରଦ - ଏସିଆର ସର୍ବବୃହତ୍ ଲୁଣିଜଳ ହ୍ରଦପ୍ରବାସୀ ପକ୍ଷୀ, ଇରାୱାଡ଼ି ଡଲଫିନ୍ ଓ ପବିତ୍ର କାଳିଜାଈ ମନ୍ଦିରର ଘର, ମନୋମୁଗ୍ଧକର ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ନବକଳେବରନବକଳେବର ହେଉଛି ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଦାରୁ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନବୀକରଣ, ଯାହା ଅଧିକ ଆଷାଢ଼ ମାସ ଥିବା ବର୍ଷରେ ହୁଏ। ଶେଷ ନବକଳେବର 2015ରେ ହୋଇଥିଲା।
- ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ (୧୮୧୭) - ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଓଡ଼ିଶାର ସଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ରୋହ୧୮୧୭ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ବିରୋଧରେ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହର କାରଣ, ଘଟଣାବଳୀ ଏବଂ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
- ପୁରୀ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର - ପବିତ୍ର ଧାମଚାରିଧାମ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ପୀଠ ପୁରୀ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଇତିହାସ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗ ବଂଶପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗ ବଂଶ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ 11ଶରୁ 15ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଳିଙ୍ଗ ଓ ଓଡ଼ିଶା ଶାସନ କରିଥିଲା ଏବଂ ପୁରୀର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲା।
- ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର - ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଗୌରବଭୁବନେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନଗରୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମନ୍ଦିର, 11ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଭବ୍ୟ ଶୈବ ମନ୍ଦିର ଲିଙ୍ଗରାଜ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ସମ୍ବଲପୁର ଇତିହାସ - ଚୌହାଣ ବଂଶ ଠାରୁ ହୀରାକୁଦ ବନ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ରାଜଧାନୀ ସମ୍ବଲପୁରର ଇତିହାସ ଜାଣନ୍ତୁ। ଚୌହାଣ ବଂଶ, ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଦୀର୍ଘ ମାଟିବନ୍ଧ ହୀରାକୁଦର କାହାଣୀ।
ଖାଦ୍ୟ
- ଆରିସା ପିଠା – ଚାଉଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ରାଶିର ଓଡ଼ିଆ ପିଠାଆରିସା ପିଠା ହେଉଛି ସତେଜ ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡ ଓ ଗୁଡ଼ରେ ତିଆରି, ରାଶି ଲଗାଇ ଛଣା ଏକ ଓଡ଼ିଆ ପିଠା, ଯାହା ମାର୍ଗଶିର ମାସରେ ମାଣବସା ଗୁରୁବାର ପାଇଁ ତିଆରି ହୁଏ। ପରମ୍ପରା ଓ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ।
- ଓଡ଼ିଆ ପିଠା: ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ପିଠା ପାଇଁ ଏକ ଗାଇଡ୍ଓଡ଼ିଆ ପିଠା (ଆରିସା, କାକରା, ମଣ୍ଡା, ଏଣ୍ଡୁରି, ଚକୁଳି ଓ ପୋଡ଼ ପିଠା) ପାଇଁ ଏକ ଗାଇଡ୍ — ପ୍ରତ୍ୟେକଟି କିପରି ତିଆରି ହୁଏ ଏବଂ କେଉଁ ପର୍ବ ସହ ଜଡ଼ିତ।
- ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ମହାପ୍ରସାଦ ଓ ପଖାଳଠାରୁ ଡାଲମା, ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ରସଗୋଲା ଓ ରସାବଳୀ ଭଳି GI ଟ୍ୟାଗପ୍ରାପ୍ତ ମିଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ରୋଷେଇର ପରିଚୟ ପାଆନ୍ତୁ।
- କାନିକା – ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ଘିଅ ମିଶା ମିଠା ଅନ୍ନକାନିକା ହେଉଛି ଘିଅ, ଗୋଟା ମସଲା, କାଜୁ ଓ କିସମିସ୍ ସହ ରନ୍ଧା ଏକ ସୁଗନ୍ଧିତ ମିଠା ଅନ୍ନ, ଏବଂ ଏହା ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ମହାପ୍ରସାଦର ଅଂଶ। ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ଏକ ଘରୋଇ ରେସିପି।
- ଖେଚୁଡ଼ି – ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଶୈଳୀର ଚାଉଳ ଓ ଡାଲିଖେଚୁଡ଼ି ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆ ଖିଚିଡ଼ି — ଘିଅ, ଅଦା, ଗୋଲମରିଚ ଓ ନଡ଼ିଆ ସହ ରନ୍ଧା ଚାଉଳ ଓ ମୁଗ ଡାଲି — ଏବଂ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରସାଦର ଏକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ। ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ।
- ଘାଣ୍ଟ ତରକାରୀ – ଅନେକ ପନିପରିବାର ଓଡ଼ିଆ ପର୍ବ ତରକାରୀଘାଣ୍ଟ ହେଉଛି ସୋରିଷ ବଟାରେ ଅନେକ ପନିପରିବା ଓ ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟରେ ତିଆରି ଏକ ଘନ ଓଡ଼ିଆ ତରକାରୀ, ଯାହା ଦୁତିବାହନ ଓଷାର ପରଦିନ ଓଡ଼ିଶାସାରା ରନ୍ଧାଯାଏ। ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ।
- ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ମାଲାଇ – ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀରରେ ରନ୍ଧା ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ମାଲାଇ ହେଉଛି ଗୋଟା ମସଲା ସହ ନଡ଼ିଆ କ୍ଷୀରରେ ରନ୍ଧା ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିର ଏକ କ୍ରିମି ତରକାରୀ, ଯାହା ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଆ ଘରମାନଙ୍କରେ ରନ୍ଧାଯାଏ। ଏହାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି, ଏହାର ବଙ୍ଗଳା ସମ୍ପର୍କୀୟ ଚିଙ୍ଗ୍ରି ମାଲାଇ କରି ଏବଂ ଏକ ରନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ।
- ଛେନା ଗଜାଛେନା ଗଜା ହେଉଛି ତାଜା ଛେନା ଓ ସୁଜିରେ ତିଆରି ଏକ ଓଡ଼ିଆ ମିଠା, ଯାହାକୁ ଆୟତାକାର କରି ଭଜାଯାଏ ଏବଂ ମିଠା ଆସ୍ତରଣ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିନି ପାଗରେ ବୁଡ଼ାଯାଏ।
- ଛେନା ଝିଲି - ନିମାପଡ଼ାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ମିଠା ଏବଂ ଏହାର କାହାଣୀଓଡ଼ିଶାର ନିମାପଡ଼ାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସୁଆଦିଆ ଛେନା ମିଠା 'ଛେନା ଝିଲି' ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ରସଗୋଲା ସହିତ ଏହାର ପାର୍ଥକ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଛେନାପୋଡ଼ - ଓଡ଼ିଶାର କାରାମେଲାଇଜ୍ଡ ଛେନା କେକ୍କାରାମେଲାଇଜ୍ଡ ଆସ୍ତରଣଯୁକ୍ତ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୋଡ଼ା ଛେନା ମିଠା ଛେନାପୋଡ଼ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କାହାଣୀ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଆବିଷ୍କାର କରନ୍ତୁ।
- ଡାଲମା - ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ପୁଷ୍ଟିକର ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ୱାଦଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିକର ଡାଲି ଓ ପନିପରିବା ତରକାରୀ ଡାଲମା ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ମହାପ୍ରସାଦ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆ ଘରର ରୋଷେଇ ଶାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଯାତ୍ରା ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଦହି ବାଇଗଣ – ମସଲାଦାର ଦହିରେ ଓଡ଼ିଆ ବାଇଗଣଦହି ବାଇଗଣ ହେଉଛି ଛୁଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦହିରେ ଭଜା ବାଇଗଣ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଶୀତଳ ଓଡ଼ିଆ ପାର୍ଶ୍ୱ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ଯାହା ପର୍ବରେ ପ୍ରାୟତଃ ପିଆଜ ରସୁଣ ବିନା ରନ୍ଧାଯାଏ। ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଣାଳୀ।
- ଦହିବରା ଆଳୁଦମଦହିବରା ଆଳୁଦମ ହେଉଛି କଟକର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଫୁଡ୍: ଛୁଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦହି ପାଣିରେ ବୁଡ଼ା ବିରି ବରା, ଯାହା ଚଟକଦାର ଆଳୁଦମ ଓ ଘୁଗୁନି ସହିତ ପରଷା ଯାଏ।
- ପଖାଳ - ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପ୍ରାଣପଖାଳ କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ପରିଚୟ। ପଖାଳ ଦିବସ, ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ମହାପ୍ରସାଦମହାପ୍ରସାଦ ହେଉଛି ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ପବିତ୍ର ଅନ୍ନ, ଯାହା କାଠ ଚୁଲିରେ ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ରନ୍ଧାଯାଏ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ବଜାରରେ ଭକ୍ତମାନେ ଏକାଠି ସେବନ କରନ୍ତି।
- ପୁରୀର ଖଜାପୁରୀ ଖଜା ହେଉଛି ଚିନି ପାଗରେ ବୁଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ କୁଡ଼ୁକୁଡ଼ିଆ, ସ୍ତରଯୁକ୍ତ ମିଠା, ଯାହା ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଆଖପାଖରେ ବିକ୍ରି ହୁଏ ଏବଂ ଶୁଖିଲା ମହାପ୍ରସାଦ ଭାବେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ।
- ମଣ୍ଡା ପିଠା – ଭାପରେ ସିଝା ଓଡ଼ିଆ ଚାଉଳ ପିଠାମଣ୍ଡା ପିଠା ହେଉଛି ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଡ଼ ପୁରରେ ଭରା ଭାପରେ ସିଝା ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡର ପିଠା, ଯାହା ମାଣବସା ଗୁରୁବାର, ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଓ କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଭଳି ଓଡ଼ିଆ ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ ତିଆରି ହୁଏ। ଇତିହାସ ଓ ରନ୍ଧନ ପ୍ରଣାଳୀ।
- ମାଛ ବେସର (ଓଡ଼ିଆ ସୋରିଷ ମାଛ ତରକାରୀ)ମାଛ ବେସର ହେଉଛି ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ମାଛ ତରକାରୀ, ସାଧାରଣତଃ ରୋହି ମାଛରେ, ବଟା ସୋରିଷ, ରସୁଣ ଓ ଲଙ୍କାର ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଝୋଳରେ ରନ୍ଧାଯାଏ।
- ରସଗୋଲା - ଓଡ଼ିଶାର ନିଜସ୍ୱ ମିଠାରସଗୋଲା ହେଉଛି ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ନୀତି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଓଡ଼ିଶାର ଛେନା ମିଠା। 'ଓଡ଼ିଶା ରସଗୋଲା' ଜୁଲାଇ 2019ରେ GI ଟ୍ୟାଗ୍ ପାଇଥିଲା।
- ରସାବଳି (Rasabali) - କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମିଠା ଏବଂ ବଳଦେବଜୀଉଙ୍କ ପ୍ରସାଦଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାରମ୍ପରିକ ମିଠା 'ରସାବଳି' ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀ ବଳଦେବଜୀଉଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏହି ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ (GI Tag) ପ୍ରାପ୍ତ ମିଠାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଏହାର ଇତିହାସ ବିଷୟରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
- ସନ୍ତୁଳାସନ୍ତୁଳା ହେଉଛି ଏକ ହାଲୁକା ଓଡ଼ିଆ ମିଶା ପରିବା ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ଯାହା ସିଝାଯାଇ ବା ଅଳ୍ପ ଭାଜି ପଞ୍ଚ ଫୁଟଣ ସହ ବହୁତ କମ ତେଲ ଓ ମସଲାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ।
ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ
- ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଥିଲେ 17ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଓ 18ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭର ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଯାହାଙ୍କୁ କବିସମ୍ରାଟ କୁହାଯାଏ; ସେ ବୈଦେହୀଶବିଳାସ ଓ ଅଳଙ୍କାରବହୁଳ ରୀତି ଶୈଳୀର କାବ୍ୟ ପାଇଁ ପରିଚିତ।
- କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର - ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ମହାଗୁରୁଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ ଓ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରି ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଖ୍ୟାତି ଦେଇଥିବା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଗୁରୁ, ପଦ୍ମବିଭୂଷଣ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର (1862–1924) ଥିଲେ ବରପାଲିର ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଯିଏ ସ୍ୱଭାବ କବି (ପ୍ରକୃତିର କବି) ଭାବେ ପରିଚିତ ଏବଂ ତପସ୍ୱିନୀ କାବ୍ୟର ରଚୟିତା।
- ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ - ଉତ୍କଳମଣି ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସେବକଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ଜୀବନୀ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ — ଜଣେ କବି, ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଏବଂ 'ସମାଜ' ଖବରକାଗଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା।
- ଗୋପୀନାଥ ମହାନ୍ତିଗୋପୀନାଥ ମହାନ୍ତି (1914–1991) ଥିଲେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଔପନ୍ୟାସିକ, ପରଜା ଓ ମାଟିମଟାଳର ସ୍ରଷ୍ଟା, ଏବଂ ଜ୍ଞାନପୀଠ ପୁରସ୍କାର (1973) ପାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ।
- ଜୟଦେବଜୟଦେବ 12ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସଂସ୍କୃତ କବି, ଯିଏ ରାଧା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମଭକ୍ତିମୂଳକ କାବ୍ୟ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ରଚନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଦିନ ଗାନ କରାଯାଏ।
- ପଠାଣି ସାମନ୍ତ (ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସିଂହ ସାମନ୍ତ) - ଓଡ଼ିଶାର ମହାନ୍ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀଖଣ୍ଡପଡ଼ାର ବରପୁତ୍ର ମହାମହୋପାଧ୍ୟାୟ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସିଂହ ସାମନ୍ତ (ପଠାଣି ସାମନ୍ତ) ଙ୍କ ଜୀବନୀ। କେବଳ ବାଉଁଶ ନଳୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ର ମାପୁଥିବା ଏହି ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭା ଓ 'ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ' ର ସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
- ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି - ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଜନକବାସ୍ତବବାଦୀ ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ବିପ୍ଳବୀ ଲେଖକ ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ, ଯାହାଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଜନକ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ।
- ବାଜି ରାଉତବାଜି ରାଉତ (1926–1938) ଓଡ଼ିଶାର ଢେଙ୍କାନାଳର ଜଣେ 12 ବର୍ଷର ନାଉରୀ ବାଳକ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ 1938ରେ ପୋଲିସ ଗୁଳି କରି ହତ୍ୟା କରିଥିଲା; ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ଶହୀଦ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
- ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ - ଓଡ଼ିଶାର ବରପୁତ୍ରପ୍ରବାଦ ପୁରୁଷ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଜୀବନୀ। ଜଣେ ସାହସୀ ବୈମାନିକ, ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ନିର୍ମାତା ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ।
- ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ (1809–1884) ଥିଲେ ସମ୍ବଲପୁରର ଜଣେ ରାଜକୁମାର, ଯିଏ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନର ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ, 1857 ବିଦ୍ରୋହରେ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ଅସୀରଗଡ଼ରେ ବନ୍ଦୀ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
- ଭୀମ ଭୋଇଭୀମ ଭୋଇ ଥିଲେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ମହିମା ଧର୍ମ ଆନ୍ଦୋଳନର 19ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ କନ୍ଧ ସନ୍ଥ କବି ଏବଂ ସ୍ତୁତି ଚିନ୍ତାମଣିର ରଚୟିତା।
- ମଧୁସୂଦନ ଦାସ - ମଧୁ ବ୍ୟାରିଷ୍ଟର ଓ ଉତ୍କଳ ଗୌରବମଧୁସୂଦନ ଦାସ ବା ମଧୁ ବାବୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ — ଯିଏ ଥିଲେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ, ଅଗ୍ରଣୀ ଆଇନଜୀବୀ ଓ ବିଧାୟକ ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଧାଣୀ।
- ରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ (1899–1985), ଯିଏ 'ମା' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଗାନ୍ଧିବାଦୀ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଓ ଭୂଦାନ କର୍ମୀ ଥିଲେ।
- ରାଧାନାଥ ରାୟକବିବର ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ରାଧାନାଥ ରାୟ (1848–1908) ଥିଲେ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି, ଯିଏ ଚିଲିକା ଓ କେଦାରଗୌରୀ ପରି ରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ କବିତାର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ହୋଇଥିଲେ।
- ସାରଳା ଦାସସାରଳା ଦାସ 15ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଆ ମହାଭାରତର କବି, ଯିଏ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆଦିକବି ଭାବେ ପୂଜିତ।
ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ
- ଓଡ଼ିଆ ଉପଭାଷାମୁଖ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଉପଭାଷା – କଟକୀ, ବାଲେଶ୍ୱରୀ, ଗଞ୍ଜାମୀ, ସମ୍ବଲପୁରୀ (କୋଶଲୀ), ଦେଶିଆ ଓ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ – ଏଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ପରସ୍ପରଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ।
- ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଓ ଲିପି - ସୁନ୍ଦର ବକ୍ରରେଖାର ଲେଖାତାଳପତ୍ରରେ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଗଢ଼ା ଗୋଲାକାର ଅକ୍ଷର ଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଏବଂ ଉଚ୍ଚାରଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
- ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଓଡ଼ିଆ ଏକ ପୂର୍ବୀ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା, ଓଡ଼ିଶାର ସରକାରୀ ଭାଷା, ଯାହାର 37.5 ନିୟୁତ ପ୍ରଥମ ଭାଷା ବକ୍ତା ଅଛନ୍ତି (ଜନଗଣନା 2011); 2014ରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା।
- ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ଇତିହାସ - ବ୍ରାହ୍ମୀ ଲିପିରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଲିପିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତାଳପତ୍ର ପୋଥି ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ବିବର୍ତ୍ତନ ଇତିହାସ ଜାଣନ୍ତୁ। ଓଡ଼ିଆ ଅକ୍ଷର କାହିଁକି ଗୋଲାକାର ତାହାର ରହସ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ।
- ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ - ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ଠାରୁ ଆଧୁନିକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତହଜାରେ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସମୟର ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ୍ସପ୍ଲୋର୍ (ଅନୁସନ୍ଧାନ) କରନ୍ତୁ — ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ମହାଭାରତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜ୍ଞାନପୀଠ ବିଜୟୀ ପ୍ରତିଭା ରାୟଙ୍କ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
- ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ2014ରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାରତର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ଭାବେ ଘୋଷିତ ହେଲା, ଏହି ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିବା ଷଷ୍ଠ ଭାଷା। ତାରିଖ, ମାନଦଣ୍ଡ, ସୁବିଧା ଏବଂ 2024ରେ 11ଟି ଭାଷା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ।
- ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିବାଦନ ଓ ବାକ୍ୟାଂଶଓଡ଼ିଆଭାଷୀଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଓ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଆନ୍ତରିକତା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିବାଦନ, ବାକ୍ୟାଂଶ ଓ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଶିଖନ୍ତୁ।
